TY  - JOUR
T1  - Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının GDO’lu Besinler ile İlgili Risk Algılarının Karar Verme Mekanizmalarıyla İlişkisinin İncelenmesi
TT  - Examining the Relationship between Preservice Science Teachers’ Risk Perceptions and Decision-Making Mechanisms about GMOs
AU  - Demiral, Ümit
AU  - Türkmenoğlu, Hande
PY  - 2018
DA  - November
JF  - Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
PB  - Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 1305-2020
SP  - 1025
EP  - 1053
VL  - 15
IS  - 1
LA  - tr
AB  - Bu çalışmanın amacı fen bilgisi öğretmenadaylarının sosyobilimsel bir konudaki risk algılarıyla karar vermemekanizmalarının ilişkisini incelemektir. Bu amaç için çalışmada nitel araştırmayöntemlerinden bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Bu çalışma, İç AnadoluBölgesi’nde yer alan bir devlet üniversitesinde öğrenim gören, amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmişolan 18 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak GenetiğiDeğiştirilmiş Besinlerle İlgili Risk Algıları Ölçeği (GBRAÖ), Çikolata Seçimisenaryosu ve görüşme soruları kullanılmıştır. Çalışma bulgularına göre,öğretmen adayları üç tip karar verme mekanizma modeli ortaya koymuştur. I. Tipkarar verme mekanizmasında, öğretmen adayları kendilerine uygun olmayanalternatifleri doğrudan eleyerek alternatif sayısını azaltmış ve kalanalternatifler arasında avantaj-dezavantaj bakımından kıyaslama yapmıştır. II.Tip karar verme mekanizmasında, öğretmen adayları doğrudan bir kriteri ağırlıklandırmayaparak tercih yapmıştır ve seçtikleri alternatif ile diğer alternatiflerarasında avantaj-dezavantaj karşılaştırması yapmıştır. III. Tip karar vermemekanizmasında, öğretmen adayları her bir alternatifi avantaj-dezavantajlarınagöre incelemiş ve en sonunda bir kriteri ağırlıklandırma yaparak kararvermiştir. Çalışmada riski yüksek olanlar I. Tip, riski orta olanlar III. Tipve riski düşük olanlar II. Tip karar verme mekanizmalarını kullandıkları tespitedilmiştir. Öğretmen adaylarına karar verme becerilerini geliştirici öğretiminyapılması, tartışmalı ve riskli konularda riskin orta seviyede tutulmasıönerilmiştir.
KW  - Fen eğitimi
KW  - Fen bilgisi öğretmen adayları
KW  - Sosyobilimsel konular
KW  - Karar verme
KW  - Risk algıları
N2  - The aim of this study is to investigate therelationship of preservice science teachers’ risk perceptions related to asocio-scientific issue with decision making mechanisms. For this purpose, holisticmultiple case study design among the qualitative research methods has beenused. This study has been conducted with 18 preservice teachers selected bypurposeful sampling method from a state university which is located at CentralAnatolia Region. As data collection tools, Risk Perception Scale Related to GeneticallyModified Organisms (RPS-GMOs),Chocolate Choosing scenario, and interview questions have been used. According tothe research findings, preservice teachers have presented three types ofdecision making mechanism model. In the Type 1 decision making mechanism, they reduce thealternatives by directly eliminating the alternatives which are not appropriatefor themselves and make comparison among the remained alternatives in terms ofadvantage-disadvantage. In Type 2 decision making mechanism, preserviceteachers make a selection by directly weighting a criterion. After theselection, preservice teachers make advantage-disadvantage comparison betweenthe selected alternative and the other alternatives. In Type 3 decision makingmechanism, preservice teachers analyse each alternative according to itsadvantages-disadvantages and, finally, they make a decision by weighting acriterion. In the study, it is identified that the ones who have high risk, useType 1 decision making mechanism, the ones who have medium risk, use Type 3decision making mechanism and the ones who have low risk, use Type 2 decisionmaking mechanism. It is suggested to provide decision making skills enhancingeducation to preservice teachers, and to hold the risk on the medium level onthe controversial and risky issues.
CR  - Aikenhead, G. S. (1985). Collective decision making in the social context of science. Science Education, 69(4), 453-475.
CR  - Anagün, Ş., Atalay, N., Kılıç, Z. ve Yaşar, S. (2016). Öğretmen adaylarına yönelik 21. Yüzyıl becerileri yeterlilik algıları ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(40), 160-175.
CR  - Bahar, M., Yener, D., Yılmaz M.ve Emen, H., Gürer, F. (2018). 2018 Fen bilimleri öğretim programı kazanımlarındaki değişimler ve fen teknoloji matematik mühendislik (STEM) entegrasyonu. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 702-735.
CR  - Bakırcı, H., Artun, H., Şahin, S. ve Sağdıç, M. (2018). Ortak bilgi yapılandırma modeline dayalı fen öğretimi aracılığıyla yedinci sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konular hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 207-237.
CR  - Bettman, J. R., Luce, M. F., & Payne, J. W. (1998). Constructive consumer choice processes. Journal of consumer research, 25(3), 187-217.
CR  - Beyth-Marom, R., Novik, R., & Sloan, M. (1987). Enhancing children's thinking skills: an instructional model for decision-making under certainty. Instructional Science, 16(3), 215-231.
CR  - Beyth-Marom, R., Fischhoff, B., Quadrel, M. J., & Furby, L. (1991). Teaching decision making to adolescents: A critical review. In J. Baron & R. V. Brown (Eds.), Teaching decision making to adolescents (pp. 19-59). Hillsdale, NJ, US: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
CR  - Bögeholz, S., & Barkmann, J. (2005). Rational choice and beyond: Handlungsorientierende Kompetenzen für den Umgang mit faktischer und ethischer Komplexität. Lehr-und Lernforschung in der Biologiedidaktik, 2, 211-224.
CR  - Carroll, J. S., & Johnson, E. J. (1990). Decision research: A field guide. Newbury Park, CA: Sage Publications, Inc.
CR  - Demiral, Ü. ve Türkmenoğlu, H. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sosyobilimsel bir konuda karar verme stratejilerinin alan bilgileriyle ilişkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 309-340.
CR  - Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (1998). Strategies of qualitative research. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
CR  - Eggert, S., & Bögeholz, S. (2010). Students' use of decision‐making strategies with regard to socioscientific issues: An application of the Rasch partial credit model. Science Education, 94(2), 230-258.
CR  - Hong, J. L., & Chang, N. K. (2004). Analysis of Korean high school students' decision-making processes in solving a problem involving biological knowledge. Research in Science Education, 34(1), 97-111.
CR  - Janis, I.L. & Mann, L. (1977). Decision making: A psychological analysis of conflict choice, and commitment. New York: Free Press.
Johnson, J. G., & Busemeyer, J. R. (2010). Decision making under risk and uncertainty. Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science, 1(5), 736-749.
CR  - Jungermann, H., Pfister, H.-R., & Fischer, K. (1998). Die Psychologie der Entscheidung: Eine Einführung [Psychology of decision-making: introduction]. Heidelberg: Spektrum Akademischer Verlag.
CR  - Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (Vol. 5). Ankara, Turkey: Asil Yayın Dağıtım.
CR  - Kilinc, A., Demiral, U., & Kartal, T. (2017). Resistance to dialogic discourse in SSI teaching: The effects of an argumentation‐based workshop, teaching practicum, and induction on a preservice science teacher. Journal of Research in Science Teaching, 54(6), 764-789.
CR  - Kortland, K. (1996). An STS case study about students' decision making on the waste issue. Science Education, 80(6), 673-689.
CR  - Ratcliffe, M. (1996). Adolescent decision-making, by individual and groups, about science-related societal issues. In G. Welford, J. Osborne, & P. Scott (Eds.), Research in science education in Europe: Current issues and themes (pp. 110-122). London: Falmer Press.
CR  - Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process. International Journal of Services Sciences, 1(1), 83-98.
CR  - Sardoğan, M. E., Kaygusuz, C. ve Karahan, T. F. (2006). Bir insan ilişkileri beceri eğitimi programının üniversite öğrencilerinin denetim odağı düzeylerine etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 184-194.
CR  - Sohn, K. Y., Yang, J. W., & Kang, C. S. (2001). Assimilation of public opinions in nuclear decision-making using risk perception. Annals of Nuclear Energy, 28(6), 553-563.
CR  - Sönmez, A., & Kılınç, A. (2012). Preservice science teachers’ self-efficacy beliefs about teaching GM Foods: The potential effects of some psychometric factors. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 6(2), 49-76.
CR  - Vazquez-Alonso, A., & Manassero-Mas, M.-A. (1999). Response and scoring models for the ‘Views on Science–Technology–Society’ instrument. International Journal of Science Education, 21, 231–247.
CR  - Zohar, A., & Nemet, F. (2002). Fostering students' knowledge and argumentation skills through dilemmas in human genetics. Journal of Research in Science Teaching: The Official Journal of the National Association for Research in Science Teaching, 39(1), 35-62.
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/yyuefd/article/497621
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/597521
ER  -