TY  - JOUR
T1  - KİŞİLİK VE KARAKTER İNŞASINDA KUR’AN’IN SUNDUĞU GÜZEL İNSAN MODELİ
AU  - Baş, Erdoğan
PY  - 2018
DA  - December
JF  - Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
PB  - Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 2147-8422
SP  - 277
EP  - 296
VL  - 6
IS  - 2
LA  - tr
AB  - Kur’an-ıKerim’in tamamı bir “ahlak, kişilik ve karakter inşası kitabı” olarak kabuledilebilir. Bilindiği üzere Hz. Peygamber’in ahlakı, Hz. Aişe’nin ifadesi ile“Kur’an ” idi. Başka bir deyişle O’nun yaşayışı Kur’an’î değerlere bağlı biryaşayış idi; tabiri caizse O, Kur’an’ın ete kemiğe bürünmüş canlı hali idi.Yine Kur’an’da O bize, “üsve-i hasene” olarak takdim edilmekte, kendisi de “Benmekarim-i ahlakı tamamlamak için gönderildim” buyurmaktadır. DolayısıylaKur’an’da Hz. Peygamber’in ahlakı “kişilik ve karakterde güzel insan modeli” olarak sunulmuştur. Kur’an-ı Kerim’de sadece Hz. Peygamber’in değil, diğerpeygamberlerin ahlakı/kişilik ve karakteri de örnek ahlak (üsve-i hasene)olarak takdim edilmiştir. Örneğin Kur’an’da Hz. İbrahim sıddîk nebi, Hz. Musa ihlaslı nebi, Hz. İsmail vaadinde sadık nebi, Hz. İdris sıddîk nebi olarak zikredilmiştir.İnsanlığın önünde her bakımdan örnek olan bu peygamberler, Kur’an’ın bizetanıttığı güzel insan modelleri sayılmıştır. Yine Kur’an’da Hz. Davud, Hz. Süleyman ve Hz. Eyyüb gibi bazıpeygamberlerin Cenab-ıAllah’ın büyük imtihanlarına maruz kaldığı, ancak bu imtihanları sabır vemetanetle karşılayarak Allah’ın rızasına erdiği, Allah’ın da onları “ne güzel kul” diyerek takdirettiği ve hepsini birer “güzel insan modeli” olarak bize takdim ettiğigörülmektedir. Kur’an’dapeygamberlerin dışında da güzel insan modelleri ile karşılaşmaktayız. ÖrneğinHz. Lokman fazileti ve hikmetli nasihatleriyle, Hz. Meryem iffeti ve ihlaslıibadetleriyle, Ashab-ı Kehf Allah yolundaki yılmaz mücadelesiyle, muhacir ileensar iman, îsâr ve kardeşlik şuuruyla, Hz. Musa’nın annesiannelik şefkat ve merhametiyle, Firavun’un hanımı sarsılmaz iman ve sabrıylagüzel insan modelleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Elbette ki Kur’an-ıKerim’in işaret ettiği güzel insan modelleri bunlarla sınırlı değildir, dahabirçok örnekle karşılaşmak mümkündür (mesela, İmran Ailesi ve Ashab-ı Uhdud’unateşte yakarak şehid ettiği müslümanlar gibi.) Güzelahlakın oluşması ve yaygınlaşması, bulunduğumuz ailede ve sosyal çevrede güzelahlakı yaşayan insanların mevcut olmasına bağlıdır. Yukarıda adı geçen (veyageçmeyen) türden kimselerin tamamı güzel ahlakı üzerlerinde taşıyan modelşahsiyetler olarak karşımıza çıkmaktadır. Onlar güzel ahlakı sadece talim vetedris etmekle kalmamış; onu aynı zamanda bireysel ve toplumsal hayatlarındapratize etmişlerdir. Budüşüncelerden yola çıkarak biz de bu makalemizdeKur’an-ı Kerim’in kişilik ve karakter itibarı ile nasıl güzel bir insan modelitavsiye ettiğini, bugün toplumumuzun ve insanlığın buna ne kadar da muhtaçolduğunu tespit ederek bireysel ve toplumsal ahlakın yaygınlaştırılmasınakatkıda bulunmak istiyoruz.
KW  - Kişilik
KW  - Karakter
KW  - Ahlak
KW  - Güzel Insan
KW  - Peygamber
KW  - Model
CR  - Ahmed b. Hanbel, Müsned, İstanbul, 1992,
CR  - Algül, Hüseyin, “Asr-ı Saadet”, İslamda İtikat İbadet ve Günlük Yaşayış Ansiklopedisi, İstanbul, 2006,
CR  - Beydavî, Nasıruddin Ebu Said, Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl, Beyrut, 2013,
CR  - Buhari, es-Sahîh, İstanbul, 1992,
CR  - Çağrıcı, Mustafa, “İhsan”, DİA, İstanbul, 2000,
CR  - Çelik, Ömer ve dğr., Üsve-i Hasene, Kullukta Ahlakta Adapta En Güzel İnsan, I-II, İstanbul, 2003, 2004,
CR  - Dimyati, Şihabüddin Ahmed b. Muhammed, İthâfu fudalâi’l-beşer, Beyrut, 2001,
CR  - Ebu Davud, es-Sünen, İstanbul, 1992,
CR  - Elmalılı, Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, İstanbul, ts. (Eser Neşriyat),
CR  - Farabi, Ebu Nasr Muallim-i Sani Muhammed b. Muhammed b. Tarhan, el-Medinetü’l-Fadıla (çev. Nafiz Danışman), Ankara, 1956,
CR  - İbn Hişam, es-Siretü’n-nebeviyye (neşr. Mustafa es-Sekka, İbrahim el-Ebyari, Abdülhafız Şelebi), Kahire, 1936,
CR  - İbn Kesir, Ebu’l-Fida İsmail, Tefsîru’l-Kur’âni’l-azîm, Beyrut, 1988,
CR  - Karaman, Hayrettin ve dğr., Kur’an Yolu, Ankara, 2007,
CR  - Kurt, Yaşar, “Kur’an’da Hz. Peygamber’in Örnek İnsan Oluşu: Üsve-i Hasene”, İslami İlimler Dergisi, yıl: 1, sy. 1,
CR  - Kutluer, İlhan, “İnsan”, DİA, İstanbul, 2000,
CR  - Mevdudi, Ebu’l-A’la, Tefhimü’l-Kur’an (çev. Muhammed Han Kayani ve dğr.), İstanbul, 2006,
CR  - Münavi, Feyzü’l-Kadir, Beyrut, 1938,
CR  - Müslim, es-Sahih, İstanbul, 1992,
CR  - Nesefi, Abdullah b. Ahmed, Medârikü’t-tenzîl ve hakâiku’t-te’vîl, Beyrut, 1989,
CR  - Rağıb el-Isfahani, el-Müfredat, İstanbul, 1986,
CR  - Şimşek, M. Sait, Hayat Kaynağı Kur’an Tefsiri, İstanbul, ts. (Beyan Yayınları),
CR  - Tarhan, Nevzat, Güzel İnsan Modeli, İstanbul, 2014,
CR  - Tirmizi, es-Sünen, İstanbul, 1992,
CR  - Zemahşeri, el-Keşşaf, Beyrut, 2003.
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/guifd/article/522921
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/642586
ER  -