TY - JOUR T1 - TÜLÜ DOKUMALARIN GENEL ÖZELLİKLERİ VE BİR KOLEKSİYON ÖRNEĞİ AU - Öz, Naime Didem PY - 2019 DA - March DO - 10.33692/avrasyad.543671 JF - Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi JO - IJER PB - Kürşat ÖNCÜL WT - DergiPark SN - 2147-2610 SP - 925 EP - 945 VL - 7 IS - 16 LA - tr AB - Yaylak-kışlak hayat tarzı sürmüş olan Türk kültürünün eserleri arasında gösterilen havlıdokumaların üretiminde hayvan postlarından esinlenildiği ve suni post görünümlü olan tülülerinhalıya geçişte ilk adım olduğu düşünülmektedir.Yaz aylarında hayvanlarıyla yaylalara çıkan Yörükler, toplandığında az yer kaplayan vehafifliği nedeniyle kolay taşınabilen tülüleri çok geniş kullanım alanlarında değerlendirmişlerdir.Tülüler, tıpkı halı gibi atkı, çözgü ve hav sisteminden oluşurlar. Halıdan farklı olarak hav (ilme)sıralarının arasında geniş düz dokuma alanları yer alır. Tülü dokumalarda eğrilmiş veyaeğrilmemiş yün ipliklerin yanı sıra işlenmemiş tiftik de kullanılır.Toplumların kültürlerinin korunarak nesilden nesile aktarımında koleksiyonlar büyükönem taşırlar. Türk kültürünün bir parçası olan tülüler, yakın tarihe kadar ticari değertaşımadıklarından, ve koleksiyoncular tarafından geç fark edilmişlerdir. Oysakitülüler yalın anlatım biçimleri sayesinde geleneksel olduğu kadar çağdaş bir görünümesahiptirler. Kendi yöresinde kullanım alanı bulamayan tülüler bu özellikleri sebebiyle ABD,Kanada ve Avustralya gibi birçok yabancı ülkeden yoğun talep görmektedir. Tülü dokumatekniği ile motiflerin yerine dokunun ön planda olduğu grafik görüntüler ortaya çıkmaktadır ve buda günümüz iç mekân tasarımında moda olan bir anlayıştır.Yurdumuzdaki tülü dokumacılığı ve satışı yurt dışından gelen talebe rağmen, her geçenyıl daha da azalmaktadır. Geçmişte Anadolu’nun hemen hemen bütün yörelerinde tülüdokunurken bugün sadece Sivas Yıldızeli, Balıkesir İvrindi, Kütahya Simav, Aksaray Sultanhanı,Konya ve Malatya’da az sayıda tülü dokunmaktadır. Bunun başlıca nedeni, Türkiye’de üretimyapan firmaların, Pakistan, Çin ve iran gibi el dokumacılığı ile tamirini çok ucuza yapanülkelerdeki firmalar ile fiyat farkından dolayı rekabet edememeleridir. Kaliteli hammadde vedokuyucu bulmakta çekilen zorluklar da bu durumun oluşmasında etkilidir. dokunmuş tülülerin çoğu kullanım sonucunda yıpranarak yok olmuştur. Budurum göz önüne alındığında geçmiş ile gelecek arasında bağ kuran değerlerin eldekalanlarının kayıt altına alınması, korunması ve saklanması kültürel sürekliliğin sağlanabilmesiiçin daha önemli hale gelmektedir. Yapılan çalışma kapsamında 1983 yılından beri halı imalatıve ihracatı ile uğraşan Vardarsuyu Ailesi’ne ait tülü koleksiyonunda yer alan dokumalardanseçilenler incelenmiştir. Örnekler için gözlem fişleri doldurularak, hammadde, boyut, havuzunluğu, renk ve kompozisyon gibi özellikleri kayıt altına alınmıştır. Ayrıca incelenen tülülerinfotoğrafları çekilmiş, ölçekli çizimleri yapılmıştır.Bu çalışma ile koleksiyonda yer alan tülüler hakkında elde edinilen bilgilerin yazılı halegetirilerek dokuma literatürüne kazandırılması, ileride dokunabilecek yeni örnekler için kaynakoluşturulması ve böylece dokuma kültürünün gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlanmasıamaçlanmıştır.  KW - Kültür KW - geleneksel dokumalar KW - halı KW - tülü KW - tiftik CR - . UR - https://doi.org/10.33692/avrasyad.543671 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/677766 ER -