TY - JOUR T1 - SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930) AU - Tekir, Süleyman PY - 2019 DA - July Y2 - 2019 DO - 10.33431/belgi.547721 JF - Belgi Dergisi PB - Pamukkale Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2146-4456 SP - 1301 EP - 1326 VL - 2 IS - 18 LA - tr AB - 1918’ekadar devam eden savaşların sonucunda Anadolu toprakları harabeye dönmüştü. Butarihten sonra 1922’ye kadar devam edecek düşman işgali başlamıştı. Bulaşıcı vesalgın hastalıklar tüm ülkeye yayılmış durumdaydı. 1920’de Türkiye Büyük MilletMeclisi’nin açılmasıyla birlikte Anadolu’da sağlık alanında ilk adımlar atıldı.TBMM bir yandan düşman kuvvetleriyle mücadele ederken diğer taraftan halksağlığının korunması için politikalar üretmekten geri durmadı. 3 numaralı kanunile Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti kuruldu. İstanbul Hükümeti’ninİstanbul’dan ilaç ve diğer sağlık malzemelerinin gönderilmesini engellemesinerağmen zafere kadar, olağanüstü bir gayretle sağlık alanında adımlar atıldı.Cumhuriyet’in ilânını takip eden süreçte düşman işgali sona eren İstanbul’dakisağlık kuruluşlarından faydalanma imkânı doğdu. 1924’te sağlık politikasınagöre öncelikli olarak yapılması gerekenler belirlendi. Salgın hastalıklarlamücadele, yeni hastanelerin açılması, doktor yetiştirilmesi, halkınbilinçlendirilmesi ve kanuni düzenlenmelerin yapılması öncelikli konulararasında yer aldı. Bu çalışmada Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti’ninkuruluş süreci ve erken Cumhuriyet döneminde yaptığı faaliyetler ele alındı. KW - Sağlık Bakanlığı KW - salgın hastalıklar KW - hastaneler KW - sağlık politikaları CR - Tevfik Sağlam, Büyük Harpte 3. Orduda Sıhhî Hizmet, 1941, İstanbul. CR - Kemal Özbay, Türk Askeri Hekimliği Tarihi ve Askeri Hastaneleri, İstanbul, 1976. CR - TBMM Zabıt Ceridesi, 1 Mayıs 1336, D.1., C.1., s. 164-168. CR - Ceride-i Resmiye, 7 Şubat 1337, No:1. CR - TBMM Zabıt Ceridesi, 4 Mayıs 1336, D.1., C.1., s. 200. CR - TBMM Zabıt Ceridesi, 9 Mayıs 1336, D.1., C.1., s. 241. CR - Sağlık Hizmetlerinde 50 Yıl, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Yayınları, Ankara 1973, ss. 31-32. CR - Hakimiyet-i Milliye, 28 Haziran 1336/1920, No:41. CR - Hakimiyet-i Milliye, 5 Temmuz 1336/1920, No:43. CR - TBMM Zabıt Ceridesi, 27 Şubat 1337, D.1., C.8., s.500. CR - BCA, 30.18.1.1.-1.1.18. CR - Ceride-i Resmiye, 28 Şubat 1337, No:4. CR - BCA, 30.18.1.1.1.17.5. CR - Zafer Koylu, Sadet Altay, Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti’nin Kuruluşu ve Yapılan Yasal Düzenlemeler (1920-1923), 1. Uluslararası Türk Tıp Kongresi, C.2, 2008, ss. 1061-1081. CR - Mehmet Temel, Atatürk Döneminde Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklarla Mücadele, Nehir Yayınları, İstanbul 2008, s.17-18. CR - Başbakanlık Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi, (BCA), 30.18.1.1.-3.19.8. CR - Cumhurbaşkanlığı Arşivi (CBA), 01009963/583868. CR - Sağlık Hizmetlerinde 50 Yıl, ss. 32-59. CR - TBMM Zabıt Ceridesi, 1 Mart 1337, D.1., C.9., s.4. CR - TBMM Zabıt Ceridesi, 1 Mart 1338, D.1., C.18., s.4. CR - TBMM Zabıt Ceridesi, 1 Mart 1339, D.1., C.28., ss. 6-7. CR - Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758. CR - Cumhuriyet Dönemi Yataklı Tedavi Hizmetleri 1923-1983 ve 1982 Yılı Çalışmaları, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Ankara 1983, ss. 28-29. CR - Hakimiyeti Milliye, 29 Kanunusani 1340/1924, No:1032. CR - Hakimiyeti Milliye, 29 Kanunusani 1340/1924, No:1032. CR - CBA, 01009963/583868. CR - CBA, 01009962/586891. CR - Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758. CR - Resmi Ceride, 29 Mayıs 1926, No:384. CR - Süleyman Tekir, “Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Türkiye’de Sıtma ile Mücadele Faaliyetleri (1923-1930)”, Tarihsel Süreçte Anadolu'da Sıtma, Gece Kitaplığı, Ed. Eren Akçiçek vd. Ankara, 2017, ss. 397-420. CR - CBA, 01009962/586891. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.24. CR - Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.25. CR - Sevilay Özer, Türkiye’de Trahomla Mücadele (1935-1945), Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S.54, Bahar 2014, s.126. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.27. CR - Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758. CR - Süleyman Tekir, Türkiye Cumhuriyeti’nde Kuduz ile Mücadele Çalışmaları (1908-1914), Tarihsel Süreçte Anadolu’da Kuduz, Ed. Çağrı Büke vd., Ankara, 2018, s.311. CR - Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758. CR - Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758. CR - Sadet Altay, Cumhuriyet’in İlk On Beş Yılında Ebelik Eğitimine ve Mesleğin Dönüşümüne Dair Kısa Bir Bakış, Çağdaş Türkiye Araştırmaları Dergisi, XVII/35, Güz 2017, ss. 183-184. CR - CBA, 01009962/586891. CR - CBA, 01009961/586889. CR - CBA, 01009961/586889. CR - CBA, 01009963/583868. CR - CBA, 01009963/583868. CR - CBA, 01009963/583868. CR - Resmi Ceride, 12 Nisan 1926, No:346. CR - CBA, 01009963/583868. CR - CBA, 01009963/583868. CR - CBA, 01009963/583868. CR - CBA, 01009963/583868. CR - CBA, 01009963/583868. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.11. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.12. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.13. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.14. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.15. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.16. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.17. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.18. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.18. CR - Cumhuriyet Dönemi Yataklı Tedavi Hizmetleri 1923-1983 ve 1982 Yılı Çalışmaları, s.55. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.37. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.37. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.38. CR - BCA, 030.10.0.0.177.220.18.39. UR - https://doi.org/10.33431/belgi.547721 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/769700 ER -