TY  - JOUR
T1  - Türkçede Yakınanlamlılık ve Karşıtanlamlılık Olgusunun Derlem Temelli İncelenmesi
TT  - Corpus-Based Study of Near-Synonym and Antonymy Fact in Turkish Language
AU  - Gündoğdu, Ayşe Eda
PY  - 2019
DA  - May
DO  - 10.18492/dad.563582
JF  - Dilbilim Araştırmaları Dergisi
JO  - JLR
PB  - Dilbilim Derneği
WT  - DergiPark
SN  - 1300-8552
SP  - 43
EP  - 67
VL  - 30
IS  - 1
LA  - tr
AB  - Bu çalışmada, Türkçede aynı içlem kapsamında değerlendirilebilensoğuk/serin/ılık/sıcak ve yüksek/alçak/uzun/kısa sıfatlarının düzanlamsal vedeğişmeceli anlamsal görünümleri arasındaki yakınanlamlılık-karşıtanlamlılıkilişkiselliğini derlem temelli ve karşılaştırmalı olarak ortaya koymakamaçlanmaktadır. Bu çerçevede inceleme konusu sözcüklerin gönderimsel alanısomuttan soyuta doğru ilerledikçe, diğer bir deyişle düzanlamsal görünümlerdendeğişmeceli anlam boyutuna doğru geçiş yapıldıkça, sözcüklerarası anlamilişkisinin hangi koşullar altında sağlanabildiği ve ne tür bağlamsaldurumlarda farklılaştığı araştırma sorusu olarak kabul edilmiştir. Çalışmadayöntem açısından betimsel tarama kullanılmış, elde edilen sonuçlar yüzde vesıklık tabloları aracılığıyla yorumlanmıştır. Sonuç olarak, sıfatlar arasındakiyakınanlamlılık ve karşıtanlamlılık ilişkilerinin genel olarak düzanlamsaldüzeyde kaldığını, anlam soyutlaştıkça söz konusu ilişkilerin kurulmasınıngüçleştiği gözlemlenmiştir.
KW  - yakınanlamlılık
KW  - karşıtanlamlılık
KW  - sıfat
KW  - derlem
N2  - The main purpose of this studyis to reveal the near-synonym and antonymy relationality between the denotativeand figurative semantic aspects of such adjectives as cold / cool / warm / hotand high / low / long / short which can be evaluated in the same sense inTurkish language. In this framework, it has been revealed under whichconditions the inter-lexical semantic relation can be achieved and in what kindof contextual situations this relation may differ as the referential meaning ofthe abovementioned adjectives progresses from concrete to abstract (i.e. fromdenotative aspects into figurative semantic dimension). In this study, themethod of descriptive scanning has been used, and the results of the study havebeen interpreted through the percentage and frequency tables. In conclusion, ithas been observed that the near-synonym and antonymy aspects generally remainat the denotative level and the establishment of abovementioned sense relationsbecomes more difficult as the meaning gets more abstract.
CR  - Aksan, D. (2004). Anlambilim. Ankara: Engin Yayınevi.
CR  - Aksan, Y. vd. (2012). Construction of the Turkish National Corpus (TNC). In Proceedings of the Eight International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC 2012). İstanbul. Türkiye. http://www.lrec-conf.org/proceedings/lrec2012/papers.html
CR  - Akşehirli, S. (2017). Eş-Kullanım Varsayımına Göre Türkçede Kurallı Karşıt Anlamlılık. 30. Ulusal Dilbilim Kurultayı Bildirileri. ss.289-296. Ankara: Dilbilim Derneği Yayınları.
CR  - Charles, Walter G. ve Miller, George A. (1989). Contexts of Antonymous Adjectives. Applied Psycholinguistics. 10 (3):357-75.
CR  - Cruse, A. (2000). Meaning in language: An Introduction to Semantics and Pragmatics. Oxford: Oxford University Press.
CR  - Cruse, A. (2006). A Glossary of Semantics and Pragmatics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
CR  - Erkuş, A. (2009). Davranış Bilimleri İçin Bilimsel Araştırma Süreci. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
CR  - Glesne, C. (2013). Nitel Araştırmaya Giriş. (Çev. A. Ersoy ve P. Yalçınoğlu) Ankara: Anı Yayıncılık.
CR  - Goldberg, A. (2000). Verbs, Constructions, and SEMANTİC frames. Lexical Semantics, Syntax, and Event Structure. (Edt: M.R. Hovav, E. Doron, I. Sichel). Oxford: Oxford University Press.
CR  - İmer, K. vd. (2011). Dilbilim Sözlüğü. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
CR  - Justeson, J. S. ve Katz, S. M. (1991). Co-occurrences of Antonymous Adjectives and Their Contexts. Computational Linguistics 17, 1–19.
CR  - Murphy, M. L. (2010). Lexical Meaning. Cambridge: Cambridge University Press.
CR  - Palmer, F. R. (1991).  Semantics. Cambridge : Cambridge University Press.
CR  - Saeed, J. (2003). Semantics. Oxford: Blackwell Publishing.
UR  - https://doi.org/10.18492/dad.563582
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/728418
ER  -