@article{article_567926, title={ANKARA’DA FARKLI HAVA KALİTESİ İZLEME İSTASYONLARINDAN ELDE EDİLEN VERİLERİN KANTİL REGRESYON ANALİZİ İLE İNCELENMESİ}, journal={Nicel Bilimler Dergisi}, volume={1}, pages={62–86}, year={2019}, url={https://izlik.org/JA84ME97SG}, author={Tığlı, Nur Efşan and Cangür, Şengül}, keywords={Hava Kirliliği,Kantil Regresyon,Akaike Bilgi Kriteri,Ankara}, abstract={<p class="MsoBodyText" style="margin-top:6.85pt;margin-right:5.7pt;margin-left:5.8pt;text-align:justify;line-height:150%;">Modern <span style="letter-spacing:-.6pt;"> </span>yaşamın <span style="letter-spacing:-.5pt;"> </span>getirdiği <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>şehirleşmenin <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>bir <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>sonucu <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>olan <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>hava <span style="letter-spacing:-.6pt;"> </span>kirliliği, <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>yerel <span style="letter-spacing:-.6pt;"> </span>ve <span style="letter-spacing:-.7pt;"> </span>bölgesel <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>olduğu kadar küresel ölçekte de etki alanına sahiptir. Hava kirliliğinin
insan sağlığına önemli etkileri olması sebebiyle, hava kalitesi konusuna tüm
dünyada büyük önem verilmektedir. <span style="letter-spacing:-2.1pt;"> </span>Türkiye’nin
başkenti Ankara’da hava kirliliği yıllardır birçok çalışmanın konusu olmuştur.
Bu çalışmada, farklı <span style="letter-spacing:-.6pt;"> </span>beşeri <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>ve <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>coğrafi <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>özelliklere <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>ait <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>beş <span style="letter-spacing:-.75pt;"> </span>istasyon <span style="letter-spacing:-.5pt;"> </span>(Keçiören, <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>Sıhhiye, <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>Cebeci, <span style="letter-spacing:-.6pt;"> </span>Dikmen, <span style="letter-spacing:-.6pt;"> </span>Sincan) seçilmiştir. 1
Ocak-31 Aralık 2017 tarihleri arasında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından
yayınlanan <span style="letter-spacing:-.5pt;"> </span>günlük <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>6 <span style="letter-spacing:-.5pt;"> </span>saat <span style="letter-spacing:-.4pt;"> </span>aralıklı <span style="letter-spacing:-.45pt;"> </span>veriler <span style="letter-spacing:-.6pt;"> </span>baz <span style="letter-spacing:-.6pt;"> </span>alınmıştır. <span style="letter-spacing:-.65pt;"> </span>Dünya <span style="letter-spacing:-.5pt;"> </span>Sağlık <span style="letter-spacing:-.7pt;"> </span>Örgütü’nün <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>önerdiği <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>hava
kalitesi kriterlerine göre seçilmiş olan hava kirliliği parametrelerinden
Partikül Madde 10 (PM10), SO2, NO2, CO, O3 bağımlı değişkenler olarak
alınırken, iklim elemanları sıcaklık, rüzgâr <span style="letter-spacing:-.5pt;"> </span>hızı, <span style="letter-spacing:-.4pt;"> </span>rüzgâr <span style="letter-spacing:-.4pt;"> </span>yönü, <span style="letter-spacing:-.3pt;"> </span>bağıl <span style="letter-spacing:-.45pt;"> </span>nem <span style="letter-spacing:-.4pt;"> </span>ve <span style="letter-spacing:-.45pt;"> </span>basınç <span style="letter-spacing:-.45pt;"> </span>ölçümlerinin <span style="letter-spacing:-.45pt;"> </span>her <span style="letter-spacing:-.5pt;"> </span>biri <span style="letter-spacing:-.4pt;"> </span>de <span style="letter-spacing:-.55pt;"> </span>bağımsız <span style="letter-spacing:-.5pt;"> </span>değişken <span style="letter-spacing:-.4pt;"> </span>olarak alınmıştır. Bu
değişkenler Kantil regresyon analizi yöntemiyle R programı kullanılarak analiz
edilmiştir. Kantil regresyon analizi, alt kantil değerlerinde halk sağlığını
daha az etkileyen ve üst kantil değerlerinde aşırı kirlilik gösteren değerleri
inceleyebilmek açısından oldukça kullanışlı bir yöntemdir. Bu çalışmada hava
kirliliği parametrelerinin QR=0.25, QR=0.50 ve QR=0.75 için kantil regresyon
denklemleri hesaplanmıştır. Bu denklemler arasından en uygun modelin seçimi aşamasında
Akaike Bilgi Kriterinden (AIC) yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda
sıcaklığın SO2, NO2, O3, CO hava kirliliği parametreleri üzerinde anlamlı
etkisi olduğu <span style="letter-spacing:-.3pt;"> </span>tespit <span style="letter-spacing:-.2pt;"> </span>edilmiştir. <span style="letter-spacing:-.1pt;"> </span>Rüzgâr <span style="letter-spacing:-.1pt;"> </span>yönünün <span style="letter-spacing:-.25pt;"> </span>PM10, <span style="letter-spacing:-.35pt;"> </span>CO, <span style="letter-spacing:-.25pt;"> </span>O3 <span style="letter-spacing:-.3pt;"> </span>değerleri <span style="letter-spacing:-.2pt;"> </span>üzerinde, <span style="letter-spacing:-.25pt;"> </span>nemin <span style="letter-spacing:-.2pt;"> </span>ise <span style="letter-spacing:-.3pt;"> </span>O3, <span style="letter-spacing:-.15pt;"> </span>CO
hava kirliliği parametreleri üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur.
Ayrıca basıncın da hava kirliliği parametrelerinden PM10 ve SO2 değerleri
üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Her bir istasyonun farklı
hava kirliliği parametrelerini ve iklim elemanlarını ölçmesinin sonucu olarak
kantil regresyon denklemlerinde anlamlı çıkan parametrelerin, istasyonların
bulunduğu çevrenin beşeri v}, number={2}