TY  - JOUR
T1  - Özbek Romancı Abdullah Kâdirî ve “Ötken Künler”  Romanı
AU  - Karakaş, Şuayip
PY  - 2019
DA  - October
Y2  - 2019
JF  - Aydın Türklük Bilgisi
JO  - AY-TBD
PB  - İstanbul Aydın Üniversitesi
WT  - DergiPark
SN  - 2149-5564
SP  - 121
EP  - 140
VL  - 5
IS  - 2
LA  - tr
AB  - Fakirbir ailenin oğlu olarak doğan Özbek roman mektebinin kurucusu AbdullahKâdirî’nin çocukluk ve ilk gençlik yılları büyük sıkıntılar içinde geçmiş, busebeple düzenli bir mektep hayatı olmamıştır. Edebî hayata tiyatro eserleriyazarak başlamış daha sonra hikâye ve roman yazmaya başlamıştır. Çeşitli gazeteve dergilerde fıkra ve hiciv yazıları yayımlanmış, hiciv yazıları sebebiylebüyük tepkilerle karşılaşmıştır. Bu sebeple yazılarında pek çok mahlaskullanmıştır. İlk romanı olan Ötken Künler’de Türkistan’ın Ruslar tarafındanişgal edilmeden önceki siyasî, sosyal manzarasını anlatmıştır. Tarihîgerçeklere uygun olarak kaleme alınan roman, millî tarihin aşağılandığı Sovyetdöneminde büyük bir ilgi ile karşılanmış ve Özbek okuyucusu tarafındanTürkistan’ın yakın geçmişini anlatan millî bir tarih kitabı gibideğerlendirilmiş ve çok okunmuştur. Türkistan’ınistiklâli ve millî birlik düşüncesi, eserin ana fikrini oluşturmaktadır. Roman,Ruslar ve Rus yayılmacılığı hakkındaki değerlendirmeler sebebiyle yasaklanmış,yazar Abdullah Kâdirî de Sovyet ideolojisini kabule yanaşmadığı, okuyucuyaistiklâl ve millî birlik düşüncesini telkin ettiği için ağır işkencelerdensonra kurşuna dizilerek idam edilmiştir. Romanınıyazarken Rus, Avrupalı ve Türkiyeli yazarlardan etkilenen yazar, 1930’luyıllardan itibaren yeni nesil Özbek hikâye ve roman yazarları ile beraber Türkdünyasının bütün roman yazarlarını derinden etkilemiştir. Ötken Künler romanı, 1958 yılında yazarın masum olduğu ilân edildikten sonra eksiltilmiş ve tahripedilmiş olarak yeniden neşredilmiş, ancak Özbekistan’ın bağımsızlığınakavuştuğu 1991 yılından sonra aslına uygun olarak defalarca yayımlanmıştır.
KW  - Abdullah Kâdirî
KW  - Türkistan
KW  - Özbek romanı
CR  - Bâkiy, Nebican (1992). Katlnâme, Taşkent.
CR  - Narmatov, Umarali (1994). Kâdiriy Bağı, Taşkent.
CR  - Salih, Muhammed (1995). “Mankurtlık Mefkûresige Cevab", İkrar, Taşkent.
CR  - Sultanov, İzzet (1958). “Abdulla Kâdiriy İcâdı Hakıda”, Ötgen Künler, Taşkent.
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/atb/article/599708
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/844156
ER  -