@article{article_604321, title={Tamamlanamamış Bir Şerhin İzinde: Sıyânetü Sahîhi Müslim}, journal={Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, volume={56}, pages={1–22}, year={2019}, DOI={10.15370/maruifd.604321}, url={https://izlik.org/JA75KA76YF}, author={Karagözoğlu, Mustafa Macit}, keywords={Hadis,şerh literatürü,İbnü’s-Salâh,Sahîh-i Müslim,kitap kültürü}, abstract={<p class="MsoNormal" style="margin-left:36pt;text-align:justify;line-height:150%;"> <span style="font-size:11pt;line-height:150%;">İbnü’s-Salâh’a </span>(ö. 643/1245) <span style="font-size:11pt;line-height:150%;">ait
tamamlanamamış bir şerh olan <i>Sıyânetü Sahîhi Müslim </i>, küçük hacmine
rağmen Müslim b. el-Haccâc’ın (ö. 261/875) <i>el-Müsnedü’s-sahîh </i>’i üzerine
gerçekleştirilmiş çok sayıdaki çalışmanın en önemlilerinden biridir. <i>Sahîh </i>’in
tertibi, muhtevası, sıhhat şartları ve rivayet tarihi gibi konularda bilgi
içeren eser, kitabın baş tarafından 157 hadisi şerh etmiştir. Taşıdığı öneme
rağmen eserin muhtevası hakkında detaylı bir çalışma yapılmamıştır. Ayrıca
bilhassa Türkçe literatürde eserin ait olduğu türle ilgili bir belirsizlik
gözlenmektedir. <i>Sıyâne </i>’nin tamamlanamamış bir şerh kitabı olduğunu iddia
eden makale bu şerhin temel karakteristiklerini tespit etmekte ve diğer şerhler
üzerindeki etkisine ışık tutmaktadır. </span> </p> <p> </p> <p class="MsoNormal" style="margin-left:36pt;text-align:justify;line-height:150%;"> <i> <span style="font-size:11pt;line-height:150%;">Sıyâne </span> </i> <span style="font-size:11pt;line-height:150%;">, <i>Sahîh </i>
hakkında verdiği kıymetli bilgilerin yanı sıra eserin farklı nüshaları arasında
mukayeseler yapması, râvilerin ve diğer kelimelerin doğru okunuşu üzerinde
hassasiyetle durması ve önceki âlimlerin görüşlerini eleştirel bir gözle ele
almasıyla öne çıkar. Yazıldığı dönemden itibaren ciddi bir alaka gören eser, <i>Sahîh </i>
hakkında temel başvuru kaynaklarından biri olmuş, klasik dönemden Muhyiddin
en-Nevevî </span>(ö. 676/1277) <span style="font-size:11pt;line-height:150%;">ve çağdaş
dönemden Muhammed el-Vellevî başta olmak üzere Müslim şârihleri tarafından
yoğun olarak kullanılmıştır. Şârihler <i>Sıyâne </i>’den başlıca iki şekilde
istifade etmişlerdir. İlk olarak onlar, şerhlerine yazdıkları önsözlerde <i>Sahîh </i>
hakkında bilgi verirken <i>Sıyâne </i>’ye dayanmışlardır. <i>Sahîh </i>’in
rivayeti, tertibi, başlıkları, hadislerinin bilgi değeri ve üzerine yapılan
çalışmalar, bu konulardan bazılarıdır. İkinci olarak <i>Sıyâne </i>, hadisler
hakkında yaptığı açıklama ve teviller ile başvuru mercii olmuştur. Henüz
başlardayken yarım kaldığı için <i>Sıyâne </i>’ye yönelik bu türden atıflar,
ilgili şerhlerin ilk ciltlerinde toplanmıştır. </span> </p> <p> </p> <p class="MsoNormal" style="margin-left:36pt;text-align:justify;line-height:150%;"> <span style="font-size:11pt;line-height:150%;">Makale,
eserin yazıldığı tarihî bağlama ışık tutmak üzere İbnü’s-Salâh’ın rivayet
kitaplarıyla irtibatı üzerinde durmuştur. Horasan seyahati sayesinde hadis
kitapları ve <i>Sahîh-i Müslim </i>ile ilgili ciddi bir birikim oluşturan
İbnü’s-Salâh, <i>Sahîh </i>’i burada Ebü’l-Kasım Mansur b. Abdülmünʻim el-Fürâvî
(ö. 608/1212) ve Ebü’l-Hasan Müeyyed b. Muhammed et-Tûsî’den (ö. 617/1220)
okumuştur. Seyahat sonrası değişik medreselerde görev yapan İbnü’s-Salâh, <i>Sıyâne </i>’yi
Eşrefiyye Dârülhadisi’nde görev yaptığı döneme denk gelen, ömrünün son on
yıllık zaman diliminde yazmıştır. Eser büyük ihtimalle İbnü’s-Salâh’ın,
talebelerine <i>Sahîh </i>’i okutma faaliyetinin bir ürünü olarak ortaya
çıkmıştır. Tamamlansaydı Kadı İyâz </span>(ö.
544/1149) <span style="font-size:11pt;line-height:150%;">ve Nevevî’nin şerhlerinin seviyesine ulaşabilecek bir eser olacağı, kaleme
alınmış kısımdan anlaşılmaktadır. Eser, mevcut haliyle de araştırmacıların
dikkatini hak etmektedir.  </span> </p> <p> </p>}, number={56}