TY - JOUR T1 - FARABİ VE SPINOZA’DA BİR VE ÇOK İLİŞKİSİ TT - The Relation of One and Many in Farabi and Spinoza AU - Cılız, Feyruze AU - Aşkın, Zehragül PY - 2016 DA - May JF - FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi JO - FLSF PB - Hamdi BRAVO WT - DergiPark SN - 2618-5784 SP - 231 EP - 248 IS - 21 LA - tr AB - Bu çalışmada felsefe tarihi boyunca süregelen Bir ve Çok arasındaki ilişki sorunsalı Farabi ve Spinoza ekseninde ele alınmaya çalışılmıştır. Bu probleme ilişkin ilk sistemli çözüm Plotinus tarafından ileri sürülür. Onun felsefesinde bütün varlıkların ilk kaynağı olan Bir, Farabi’nin metafiziğinde Tanrı olarak karşımıza çıkar. Farabi, varolanların Bir’den taşması anlamına gelen sudûr anlayışını İslam diniyle sentezler. Bir yandan Bir’e Tanrılık yükler diğer yandan Bir’in varolanlarla ilişkisini felsefi açıdan ele alır. Ona göre Tanrının, çokluğu meydana getirme gücü kendi kendini düşünen mutlak akıl olmasından ileri gelir ve bütün bir varlık dünyası Tanrı’nın iradesinin kaçınılmaz bir sonucu olarak ortaya çıkar. Spinoza ise tıpkı Farabi gibi Tanrının zorunlu doğasına ve düşünme gücüyle varlıkları meydana getirdiğine dikkat çeker. Ancak her iki filozof probleme farklı yollardan yaklaşır; Farabi varolanları hiyerarşik bir yapı içinde sunarken, Spinoza varolanları Tanrı ya da doğanın içkinliğinden türeyen geometrik bir düzlem içinde sunar. Böylelikle Farabi ve Spinoza’da Bir ve Çok ilişkisi bazı ortak noktalarla beraber birçok aykırılık da barındırır. İşte bu çalışmada, farklı yüzyıllarda, farklı coğrafya ve kültürlerde yaşamış olan Farabi ve Spinoza’nın Tanrı hakkındaki ortak düşüncelerinin kaynağı ve Tanrı ve varolanlar arasındaki ilişkiye dair özgün yaklaşımları benzerlik ve farklılıklarıyla beraber irdelenmeye çalışılmıştır KW - Farabi KW - Spinoza KW - içkin KW - aşkın KW - sudûr KW - Tanrı KW - çokluk KW - zorunluluk N2 - In this paper, we aim to explore the problem of relation One and Many that is ongoing during the history of philosophy, from the point of views of Spinoza and Farabi. The first systematic solution about this problem has been asserted by Plotinus. In his philosophy, One which is the first source of all existence, appears as God in the metaphysics of Farabi. He synthesizes theory of emanation with the religion of Islam. On the one hand, He attributse divinity to One, on the other hand, he examines the relation of One and Many in terms of philosophical. According to him, the power of God’s creation of the multitude stem from self mind and whole world of existence as an inevitable result of God’s will. emerges result from necessity. Spinoza just as Farabi, attach to being of multiplicity the power of thinking and necessity nature of God. However, both philosophers approach to problem in different ways; while Farabi offers a hierarchical structure, Spinoza offers the existence which derive from immanent of nature. Thus, relation of One and Many in Farabi and Spinoza comprises some common points along with many contradictions. In this paper, we tried to uncover differences and similarities between Farabi and Spinoza who lived in distinct century, geographies and cultures, on the question of the nature of God and the existence of God CR - Aristoteles, (2014). Metafizik, (çev. Ahmet Arslan), İstanbul: Sosyal Yayınları Arnaldez, Roger, (1979). ‘Farabi’nin Felsefi Sisteminde Nefs ve Alem’, (çev. Hayrani Altıntaş), Ankara: AÜ İlahiyat Fakültesi Yayınları, Cilt 23, Sayı 1 CR - Arslan, Ahmet. (2013). İslam Felsefesi Üzerine, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları CR - Atış, Naciye, (2015), “Spinoza Felsefesinde Zorunluluk Kavramının Tanrı Ve Özgürlük Kavramları İle İlişkisi”, Flsf Dergisi, Sayı 19. CR - Atış, Naciye, (2013). “Erken Grek Felsefesinde Birlik Arayışı”, Beytülhilme Felsefe Dergisi, 3(1) CR - Bumin, Tülin. (2010). Tartışılan Modernlik: Descartes ve Spinoza, İstanbul: YKY, 4. Baskı CR - Caird, John. (1888). Spinoza, Philadelphia: J. B. Lippincott Company CR - Çubukçu, İbrahim. A. (1977). İslam Düşünürleri, Ankara: İlahiyat Fakültesi Yayınları CR - Deleuze, Gilles. (2004). Spinoza Üzerine 11 Ders, (çev. Ulus Baker), İstanbul: Kabalcı Yayınları CR - Deleuze, Gilles. (2013). Spinoza ve İfade Problemi, (çev. Alber Nahum), İstanbul: Norgunk Yayınları CR - Farabi, (2014). Felsefenin Temel Meseleleri (Uyûnü’l-Mesail), İslam Filozoflarından Felsefe Metinleri, (çev. Mahmut Kaya). İstanbul: Klasik Yayınları CR - Farabi, (1990). el-Medinetü’l Fazıla, (çev. Nafiz Danışman), İstanbul: MEB Yayınları CR - Farabi, (2012). Es-Siyasetü’l-Medeniyye, (çev. Mehmet Aydın, Abdülkadir Şener, Rami Ayas), İstanbul: Büyüyenay Yayınları CR - Farabi, (1986). İlimlerin Sayımı, (çev. Ahmet Ateş), İstanbul: Milli Eğitim Basımevi CR - Farabi, (1974),Farabi’nin Üç Eseri: Mutluluğu Kazanma (Tahsilu's-Sa'ade), Eflatun Felsefesi ve Aristo Felsefesi, (çev. Hüseyin Atay), İlahiyat Fakültesi Yayınları, Ankara CR - Fraenkel, Carlos. (2006). ‘Maimonides' God and Spinoza's Deus sive Natura’, Journal of the History of Philosophy 44 : 169–215 CR - Garrett, Don. (2002). “Spinoza's Conatus Argument” Spinoza: Metaphysical Themes, Biro and Koistinen (eds.), Oxford University Press: Oxford CR - Hammond, Robert. (1947). The Philosophy of Alfarabi And Its Influence in Medieval Thought, New York: The Hopson Book Press CR - Joachim, Harold. H., (1901). A Study of The Ethics of Spinoza, London: Clarendon Press CR - Jones, Edward. (1903). The History of Philosophy in Islam, London: Luzac&co Küyel, Mübahat. (1972). ‘Değer ve Farabi’, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 20, Sayı 1 CR - Mckeon, Richard. (1928). The Philosophy of Spinoza, Longmans, Green: London CR - Melamed, Yitzhak. Y. (2012). ‘Spinoza on Inherence, Causation, and Conception’, Journal of The History of Philosophy, Volume 50, Number 3, July CR - Nadler, Steven. (2006). Spinoza’s Ethics An Introduction, New York: Cambridge University Press CR - Platon, (2014). Parmenides, (çev. Saffet Babür), Ankara: İmge Yayınları Plotinos, Enneadlar, (çev. Haluk Özden), Ruh ve Madde Yay., 2008, s.145 CR - Powell, Elmer. E. (1906). Spinoza and Religion, Chicago. CR - Rocca, Micheal. D. (2008). 'Rationalism run amok: representation and the reality of emotions in Spinoza', Interpreting Spinoza: Critical Essays, Charlie Huenemann (ed.), Cambridge: Cambridge University Press CR - Rızk, Hadi. (2012). Spinoza’yı Anlamak, (çev. Işık Ergüden), İstanbul: İletişim Yayıncılık CR - Roth, Leon. (1963). Spinoza, Descartes & Maimonides, New York: Russell & Russell CR - Spinoza, (1963). Short Treatise, on God, Man, and His Well-Being, (translate. A. Wolf), New York CR - Spinoza, (1996). Törebilim, (çev. Aziz Yardımlı), İstanbul: İdea Yayınları CR - Spinoza, (2013). Ethica, (çev. Çiğdem Dürüşken), İstanbul: Kabalcı Yayınları CR - Spinoza, (2014). Mektuplar, (çev. Emine Ayhan), İstanbul: Dost Kitabevi UR - https://dergipark.org.tr/tr/pub/flsf/article/617841 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/804094 ER -