TY  - JOUR
T1  - Yazın çevirisi incelemelerinde yorumlayıcı çeviri kuramı
TT  - The interpretive theory of translation in analysis of literary translation
AU  - Özcan, Onur
PY  - 2019
DA  - September
DO  - 10.29000/rumelide.619082
JF  - RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
JO  - RumeliDE
PB  - Yakup YILMAZ
WT  - DergiPark
SN  - 2148-7782
SP  - 587
EP  - 603
IS  - 16
LA  - tr
AB  - XX. yüzyılda başlayan çeviri alanındakiaraştırmalar, yerini giderek çevirinin bilimselleşme yolunda kat ettiğiçalışmalara bırakmıştır. Bu çalışmaların başında belirli bir alana kazandırılançevirilerin, çeviribilimin gücünün ve bağımsızlığının temeli olan çevirikuramları çerçevesinde incelenmeleri gelmektedir. Daha çok XXI. yüzyıldakarşılaşılan bu tür incelemelerin odağını yazılı çeviriler oluşturmaktadır. Buçeviri incelemelerine en iyi örnekler sunabilecek alan, yazın çevirisidir.Farklı dil kullanımlarına sahip türler içeren yazın çevirisi alanı,uluslararası ve yazınlararası bir görev üstlenmektedir. Bu yüzden, bu alandayapılacak çeviriler diğer çeviri alanları kadar önemli olmakla birlikte, birülke yazınının çeviri yoluyla hem gelişmesinde hem de yayılmasında önemli birrol oynamaktadır. Böylece çeviri kuramları çerçevesinde yazın alanında yapılançevirileri incelemek, bu alanda çalışmalar yapan araştırmacılara ve yetişençevirmen adaylarına ışık tutacağı gibi, yazarların eserlerinin doğru çevirisüreçlerinden geçerek hedef dilde kontrollü bir şekilde yer almasınısağlayacaktır. Burada, çeviri çalışmalarında kuramların önemi ortayaçıkmaktadır. Bu kuramlardan biri de Yorumlayıcı Çeviri Kuramı’dır. Yazınçevirisi incelemelerinde arka planda kaldığı düşünülen ve merkezine çevirmeninkararlarını alan bu kuramın çeviri sürecini ele alışı dikkat çekmektedir.Çeviri sürecini, çeviride eşdeğerlik ve uygunluk ilkesiyle birlikte anlam,anlama, sözcüklerden sıyırma ve yeniden ifade etme aşamalarına dayandırır.Çalışmamızda, Yorumlayıcı Çeviri Kuramı’nın çeviri sürecini oluşturan buaşamaları, Fransızcadan Türkçeye birden fazla çevrilmiş roman, tiyatro, öykü veşiir gibi farklı dil özelliklerine sahip yazın türlerinden karşılaştırmalıörneklerle çevirmenlerin kararları incelenecektir. Bu incelemeyle, YorumlayıcıÇeviri Kuramı’nın çeviri süreçlerini uygulamalı ve karşılaştırmalı göstermek,yazın çevirisi sürecindeki çevirmen kararlarına dikkat çekmek ve kuramsalçeviri incelemeleri alanına katkı sağlamak amaçlanmaktadır.
KW  - Çeviri incelemesi
KW  - yazın çevirisi
KW  - yorumlayıcı çeviri kuramı
KW  - çeviribilim
KW  - yazın çevirmeni
N2  - Researches in the field of translation, whichbegan in the 20th century, have gradually replaced the studies on the path toscientificization of translation. At the beginning of these studies, theanalysis of the translations in a specific area, especially within theframework of translation theories which are the basis of the power andindependence of translation studies are the leading. In XXI. century, the focusof such studies is written translations, that can provide best examples oftranslation analysis. The field of literary translation, which includes genreswith different language uses, is taking an international and interliteraryrole. Therefore, although the translations in this field are as important asother translation fields, they play an important role in the development anddissemination of a country literary through translation. Thus, in the frame oftranslation theories, analyzing the translations in the literary field willshed light on the researchers and the translator candidates who are working inthis field, and will ensure that the literary works of authors pass through thecorrect translation processes in a controlled manner in the target language.Here, the importance of theories in translation studies emerges. One of thesetheories is the Interpretive Theory of Translation. This theory, being asecondary importance in the analysis of literary translation and putting thedecisions of translator at the center of translation operation, is marked ofits approaches to translation processes. It bases the translation process onthe stages of meaning, comprehension, deverbalization and re-expression alongwith the principle of equivalence and correspondence in translation. In thisstudy, the stages of the Interpretive Theory of Translation will be analyzedwith the translations from French to Turkish of literary genres such as novels,theater, stories and poems. With this analyze, it is aimed to show thetranslation processes of the Interpretive Theory of Translation with practicaland comparative examples, to draw attention to the translator decisions in thetranslation process and to contribute to the field of theoretical translationstudies.
CR  - Aksoy, N. B. (2002). Geçmişten günümüze yazın çevirisi. Ankara: İmge.
Albir, A. H. (2005). La théorie interprétative de la traduction-sa place en traductologie. F. Israël & M. Lederer (Ed.), La théorie interprétative de la traduction I - genèse et développement içinde (s.163-193). Paris: Lettres modernes minard.
Alkan, E. (1994). Gérar de Nerval: yaşamı-sanatı-yapıtları. İstanbul: İnkılap.
Alkan, E. (2005). Şiir sanatı. İstanbul: İnkılap.
Delisle, J. (1980). L’Analyse du discours comme métohde de traduction. Ottowa: Éditions de l’Université d’Ottowa.
Delisle, J. (2005). Le sens à travers l’histoire de la traduction de l’Antiquité à la fin du XIXe siècle. F. Israël & M. Lederer (Ed.),  La théorie interprétative de la traduction II – convergences, mise en perspective içinde (s.211-228). Paris: Lettres modernes minard.
Ionesco, E. (1965). Kel şarkıcı (Ü.Tamer-G. Erkal, Çev.). İstanbul: De.
Ionesco, E. (1966). Notes et contre-notes. Paris: Gallimard. 
Ionesco, E. (1991). Théâtre complet. Paris: Gallimard.
Ionesco, E. (1997). Toplu oyunları 2: kel şarkıcı, ders (H. Anamur, Çev.).  İstanbul: Mitos Boyut.
Laplace, C. (2005). La genèse de la théorie Interprétative de la traduction. F. Israël & M. Lederer (Ed.),  La théorie interprétative de la traduction I-genèse et développement içinde (s.21-66). Paris: Lettres modernes minard.
Lederer, M. (1994). La traduction aujourd’hui. Paris: Hachette-Livre.
Lederer, M. (2005). Défense et illustration de la théorie interprétative de la traduction.. F. Israël & M. Lederer (Ed.),  La théorie interprétative de la traduction I-genèse et développement içinde (s.92-139). Paris: Lettres modernes minard.
Maupassant, G. D. (1903). Claire de lune. Paris: Librarie Paul Ollendorf.
Maupassant, G. D. (1943). Ay ışığı (S. Sevin, Çev.). Ankara: Himi.
Maupassant, G. D. (2008). Ay Işığı (T. Yücel, Çev.). İstanbul: Can.
Maupassant, G. D. (2018). Ay Işığı (H. Portakal, Çev.). İzmir: Cem.
Nerval, G. D. (1964). Les cydalises (H.K. Öztaş, Çev.). H. Kaya Öztaş (Ed.), İki dilde bir güldeste içinde (s.54-55). Ordu: Us.
Nerval, G. D. (1976). İlk sevgililer (S. Eyüboğlu-O. V. Kanık, Çev.). Magdi Rufer Eyüboğlu (Ed.), Sabahattin Eyüboğlu şiir çevirileri içinde (s.23). İstanbul: Cem.
Nerval, G. D. (1994). Nerde sevdiğimiz kızlar (E. Alkan, Çev.). Erdoğan Alkan (Ed.), Gérard de Nerval: yaşamı-sanatı-yapıtları içinde (s.188). İstanbul: Broy.
Pavis, P. (1999). Sahneleme-Kültürler kavşağında tiyatro (S. Kamber, Çev.). Ankara: Dost.
Salomon, P. (1978). Littérature française. Paris: Bordas.
Saraç, T. (2003). Fransızca-Türkçe sözlük. İstanbul: Adam.
Türk Dil Kurumu (2019). Güncel Türkçe sözlük. http://sozluk.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir. 
Vural, H. (2002). Öykü dili. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C:2002/II, 607, s.225-228.
Yücel, T. (1978). Çeviride anlatı dili. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C: XXXVIII, 322, s.76-79.
Zola, E. (1969). Hayvanlaşan İnsan (H. Varoğlu, Çev.). İstanbul: Remzi.
Zola, E. (1997). La bête humaine. Paris: Fasquelle.
Zola, E. (2018). Hayvanlaşan İnsan (A. Özgüner, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür.
Zola, E. (2018). Hayvanlaşan İnsan (İ. C. Erseven, Çev.). Ankara: İmge.
UR  - https://doi.org/10.29000/rumelide.619082
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/806085
ER  -