TY - JOUR T1 - ULUSLARARASI ANTLAŞMALAR ÇERÇEVESİNDE ENGELLİLERİN EĞİTİM HAKKI AU - Demirtaş, Zülfü PY - 2019 DA - July JF - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi JO - TİHEK Akademik Dergisi PB - Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu WT - DergiPark SN - 2667-4599 SP - 39 EP - 59 IS - 2 LA - tr AB - Bireyinçevresine uyumunu ve gelişmesini sağlamayı hedefleyen eğitimin toplumda yaşayanher birey açısından bir hak olarak kabulü İkinci Dünya Savaşı sonrasındabenimsenen bir düşüncedir. Dünyada yaşanan insan haklarına yönelik olumludüşünceler, eğitim alma hakkının da her birey için vazgeçilmez haklar arasındaolması gerektiği anlayışını egemen kılmıştır. Bu dönemde yapılan pek çokantlaşmada eğitim hakkının devletler tarafından bütün vatandaşlarına tanınması,eğitimin en azından temel eğitim düzeyinde ücretsiz olması, ortaöğretimdeeğitimin çeşitlendirilmesi, yükseköğretimin fırsat ve imkânları ölçüsündeherkese açık olması hükümleri yer almıştır. Bununla birlikte eğitimdedezavantajlı gruplara ayrımcılık yapılmamasının yanında pozitif ayrımcılık yapılmasıdüşüncesi egemen olmuş ve bu düşünce de uluslararası sözleşmelere yansımıştır.Türkiye, İkinci Dünya Savaşı sonrasında yapılan antlaşmaların neredeyse tamamınıonaylamıştır. Bundan dolayı Türkiye bütün bireylerin eğitim hakkı ile birlikte,engellilerin eğitim hakkını tanımaktadır. Engellilerin eğitim hakkını normaleğitim sistemi içerisindeki normal okul ve sınıflarda kullanabilmesinin önündeönemli engeller vardır. Bu engellerin kaldırılabilmesi için özel eğitim ve kapsayıcıeğitimi seçeneklerinin devreye girmesine gereksinim vardır. Özel eğitimseçeneği, gereksinimlerinden dolayı engellilere ayrı okul ve sınıflarda eğitimverilmesini gerektirir. Kapsayıcı eğitim seçeneği ise genel okul ve sınıfların,özel gereksinimi olan bireylerin gereksinimlerini karşılayabilecekdüzenlenmesini gerektirir. Özel gereksinimi olan bireyler bu sınıflarda eğitimedevam ederek akranları ile kaynaşabilmektedir. Bu sayede, engelli bireylerintemel eğitimden yükseköğretime olan bütün eğitim basamaklarında eğitime erişimve devam oranları artırılabilir. KW - Eğitim hakkı KW - Engelli birey KW - Engelli bireylerin eğitim hakkı CR - Aktel, M. ve Erten, Ş. (2017). Türkiye Cumhuriyeti Hükümetlerinin Engellilik Alanına Yaklaşımı: Hükümet Programları Üzerinden Bir Değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi v e İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(1), 165-177. CR - Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı (2002). Türkiye Özürlüler Araştırması. https://kutuphane.tuik.gov.tr/pdf/0014899.pdf Erişim Tarihi: 04.07.2019 CR - Çağlar, S. (2009). Uluslararası Hukuk ve Türk Hukuk Sisteminde Engellilerin Eğitim Hakkı ve Devlet Yükümlülükleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Hukuk Anabilim Dalı Kamu Hukuku Bilim Dalı. CR - Çağlar, S. (2012). Engellilerin Erişebilirlik Hakkı ve Türkiye’de Erişebilirlikleri. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 61(2), 541-598 CR - Çallı, Y. (2009). Türk Anayasa Hukukunda Eğitim Hakkı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim dalı CR - Gülbahar, O. (2019). Okul Yöneticileri ve Velilerin Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin Eğitim Hakkı ile ilgili Hükümlerinin Uygulanmasına ilişkin Görüşleri. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. CR - Okçu, D. (2007). Eğitim Hakkı ve Tarihsel Gelişimi. Yüzüncü Yüzyıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 46 CR - Erten, Ş. ve Aktel, M. (2016). Ulusal Program ve Düzenli İlerleme Raporları Çerçevesinde Türkiye’nin Engelli Politikaları. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(4), 1275-1297. CR - Freeman, M. (2008). İnsan Hakları Disiplinlerarası Yaklaşım, Çev. A. Erkan Koca-Asena Topçubaşı, Birleşik Yayınları, Ankara. CR - Kale, M., Nur, İ. ve Kara, İ. (2017). Okul Öncesinde Kaynaştırma Eğitimi Üzerine Bir Çalışma: Tezlerde Sunulan Önerilerin Uygulamalara Yansımaları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 220-234. DOI: 10.17679/inuefd.306517 CR - Kırcaali-İftar, G. (1998). Özel Gereksinimli Bireyler ve Özel Eğitim. İçinde: Özel Eğitim, Editör: Süleyman ERİPEK, Anadolu Üniversitesi Yayınları No: 1018 CR - Orhan, S. ve Genç, K.G. (2017). Sosyal Bir Hak Olarak Engelli Bireylerin Eğitim Hakkı: Engelli Bireylerin Eğitiminde Yaşanan Problemlerin Beş İlçe Bazında Sakarya İlinde İncelenmesi, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Seçme Yazılar, 153-190 http://ceko.sakarya.edu.tr/sites/ceko.sakarya.edu.tr/file/secme_yazilar_26072017.pdf#page=165. Erişim Tarihi: 28.06.2019 CR - Özden, Y. (2000). Eğitimde Dönüşüm: Eğitimde Yeni Değerler. Pegem A Yayıncılık, 2000 CR - Özsoy, Y., Özyürek, M ve Eripek, S. (1992). Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar. Ankara: Karatepe Yayınları. CR - Sallan Gül, S., Cantürk, D. S. ve Gül, H. (2016). Türkiye’de Engellilik Politikalarında Paradigma Değişimi: Muhtaç Sakattan İhtiyaç Sahibi Bireye Geçiş. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi CİEP Özel Sayısı, 785-793 CR - Sunay, R. (2013). İnsan Haklarının Yatay Etkisi ve Devletin Sorumluluğu. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 23(1), 9-52. CR - Şişman, Y. (2014). Engelliler Aşısından Eşitlik, Ayrımcılık ve Eğitim Hakkı. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 32, 57-85 CR - Tansuğ, Ç. (2009). Türk Hukukunda Özürlü Hakları ve Bu Hakların Kullanılmasında İdareye Başvurular. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2, 83-109 CR - TÜİK ve ASPB (2010). Özürlülerin Sorun ve Beklentileri Araştırması. Ankara: TÜİK ve ASPB CR - Türk Dil Kurumu. (1998). Büyük Türkçe Sözlük. TDK Yayınları: 549. CR - Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı: https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/ pdf01/203-208.pdf. Erişim Tarihi: 28.06.2019 UR - https://dergipark.org.tr/tr/pub/tihek/article/621058 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/809511 ER -