TY - JOUR T1 - 1930’LU YILLARDA TÜRK DIŞ POLİTİKASINDAKİ DEĞİŞİM: AMERİKAN DIŞİŞLERİ BELGELERİNDE TÜRKİYE’NİN ALMAN EKONOMİK VE SİYASİ BASKISINI DENGELEME GİRİŞİMLERİ AU - Sıvış, Efe PY - 2020 DA - January Y2 - 2019 DO - 10.33431/belgi.622154 JF - Belgi Dergisi PB - Pamukkale Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2146-4456 SP - 1860 EP - 1883 VL - 2 IS - 19 LA - tr AB - Bu çalışmada Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı’na varan süreçteki iktisadi ilişkileri,Amerikan Dışişleri arşiv belgeleri ışığında incelenmiştir. Ankara’nın dışpolitikası ile paralel bir seyir izleyen Türk ekonomi politiğinin 1930’larınikinci yarısından itibaren Almanya’ya ağırlık veren bir perspektiften, onu dengeleyenbir modele doğru ilerlediği görülmektedir. Söz konusu ekonomi politiğin Türkekonomisi üzerindeki Alman etkisinin azaltılması yönünde şekillendiği, İtalya’nın1936 yılında Etiyopya’yı işgaliyle Türkiye’nin ekonomi politiğinde değişiminbaşladığı, Almanya’nın 1938 yılında Avusturya’yı 1939 yılında Çekoslovakya’yıişgaliye Ankara’nın İngiliz-Fransız ittifakına yaklaştığı, izolasyonist birçizgiden aktif bir çizgiye kaydığı görülmektedir. Bu süreçte Türkiye, ABD’denekonomik destek talepleriyle sonuç alamasa da İngiltere’nin Türk ekonomisineyönelik kredi tahsis etmek suretiyle Alman etkisinin kırılmasına destek verdiğigörülmektedir. Nitekim Türkiye-İngiltere arasında ekonomik yardımları öngörenTürk-İngiliz Beyannamesi 12 Mayıs 1939 tarihinde yayımlanmış ve Türkiye, İkinciDünya Savaşı’nın başlangıcından önce 19 Ekim 1939 tarihinde İngiltere’nin başıçektiği Türk-İngiliz-Fransız Üçlü İttifakı’nın bir parçası olmuştur. ÇalışmadaAlmanya’nın Türk-İngiliz Beyannamesi’ne yönelik hamleleri ve Türkiye’nin yeraldığı Üçlü İttifak Antlaşması’nın iktisadi boyutu Amerikan arşiv belgelerinedayanarak ele alınmıştır. KW - Türk-Amerikan İlişkileri KW - Türk-İngiliz İlişkileri KW - Türk-Alman İlişkileri KW - Türk Dış Politikası KW - Milli Şef Dönemi CR - Central File: Decimal File 867.91262, Internal Affairs Of States, Public Press., Turkey, News-Gathering Agencies., Germany, May 27, 1942 - January 18, 1943. May 27, 1942 - January 18, 1943. Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey, 1930-1944. U.S. National Archives. Archives Unbound. Web. 23 Aug. 2019. <http://go.gale.com/gdsc/i.do?&id=GALE%7CSC5111476643&v=2.1&u=marmara&it=r&p=GDSC&sw=w&viewtype=Manuscript>.Gale Document Number: SC5011476654 CR - Central File: Decimal File 867.428, Internal Affairs Of States, Education. Correspondence Schools., Turkey, Libraries., July 10, 1942 - Nov. 12, 1942. July 10, 1942 - Nov. 12, 1942. Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey, 1930-1944. U.S. National Archives. Archives Unbound. Web. 23 Aug. 2019. <http://go.gale.com/gdsc/i.do?&id=GALE%7CSC5111446317&v=2.1&u=marmara&it=r&p=GDSC&sw=w&viewtype=Manuscript>.Gale Document Number: SC5011446320 CR - Central File: Decimal File 867.20, Internal Affairs Of States, Military Affairs. Army. Army Posts. Fortifications. Defenses. Military Instructors (Advisers). (** Country In Which Serving.), Mar. 30, 1930 - September 18, 1939. Mar. 30, 1930 - September 18, 1939. Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey, 1930-1944. U.S. National Archives. Archives Unbound. Web. 23 Aug. 2019. <http://go.gale.com/gdsc/i.do?&id=GALE%7CSC5111478717&v=2.1&u=marmara&it=r&p=GDSC&sw=w&viewtype=Manuscript>.Gale Document Number: SC5011478942 CR - Central File: Decimal File 867.51, Internal Affairs Of States, Turkey, Financial Conditions. Budget. Dept. Bond Issues. Loans. Public Securities. Credits., March 2, 1937 - December 19, 1939. March 2, 1937 - December 19, 1939. Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey, 1930-1944. U.S. National Archives. Archives Unbound. Web. 23 Aug. 2019. <http://go.gale.com/gdsc/i.do?&id=GALE%7CSC5111453147&v=2.1&u=marmara&it=r&p=GDSC&sw=w&viewtype=Manuscript>.Gale Document Number: SC5011453621 CR - Central File: Decimal File 867.61, Internal Affairs Of States, Turkey, Agriculture., April 1940 - January 25, 1941.April 1940 - January 25, 1941. Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey, 1930-1944. U.S. National Archives. Archives Unbound. Web. 23 Aug. 2019. <http://go.gale.com/gdsc/i.do?&id=GALE%7CSC5111466178&v=2.1&u=marmara&it=r&p=GDSC&sw=w&viewtype=Manuscript>.Gale Document Number: SC5011466179 CR - Ali Balcı, Türkiye Dış Politikası, Alfa Yayıncılık, İstanbul, 2017 CR - Çağrı Erhan & Özge Özkoç, Yirminci Yüzyılda Uluslararası Siyaset 1914-1990 Arası Dönem. (Ed.) Şaban Kardaş-Ali Balcı, Uluslararası İlişkilere Giriş, Küre Yayınları, İstanbul CR - Elisabeth Barker, British Policy in South East Europe in the Second World War, Springer, New York, 1976 CR - Feridun Cemal Erkin, Türk-Sovyet İlişkileri ve Boğazlar Meselesi, Başnur Matbassı, Ankara, 1968. CR - Nihat Erim, Günlükler, 1925-1979, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2005, s.70. CR - Robbin Denniston, Churchill’s Secret War: Diplomatic Decrypts, The Foreign Office and Turkey, 1942-44, St. Martin’s Press, New York, 1997. CR - Wiliam Hale, Türk Dış Politikası: 1774-2000, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul, 2003; Baskın Oran, Türk Dış Politikası : Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, İletişim Yayınları, İstanbul, 2006. CR - Zekeriya Sertel, Hatırladıklarım, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2000, s.223-224. CR - Zeki Kuneralp, İkinci Dünya Harbi'nde Türk Dış Siyaseti: Dışişleri Bakanlığı'nın On bir Telgrafı, İstanbul Matbaası, İstanbul, 1982 UR - https://doi.org/10.33431/belgi.622154 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/935687 ER -