        TY  - JOUR
T1  - BİR EKOL OLARAK ABDULLAH b. MES’ÛD
AU  - Atalay, Arif
PY  - 2019
DA  - December
Y2  - 2019
JF  - Universal Journal of Theology
JO  - UJTE
PB  - İsmail ŞİMŞEK
WT  - DergiPark
SN  - 2548-0952
SP  - 25
EP  - 40
VL  - 4
IS  - 2
LA  - tr
AB  - Bu araştırmamızda İbn Mesû’d’un sadece hukuki kişiliği, fakihliği,Hanefi fıkhının oluşumuna temel teşkil eden reyi kullanmadaki ustalığı ve buçerçevede tespit edilen genel prensipleri üzerinde durulacaktır. İbn Mesû’d’unhüküm vermede sahabeyle olan ihtilaflarına ve ittifaklarına ve nev-i şahsınamünhasır olan fetvalarına ayrıntılarıyla yer verilmeyecektir. Ancak nev-işahsına münhasır olan fetvalarına rey metodunu kullanırken konu gereği yerverilecektir. Tam adı; Ebû Abdirrahmân Abdullah b. Mes’ûd b. Gâfil b. Habîb el-Hüzelîdir. Sahabenin ilk Müslüman olanlarındandır. İbn Mes’ûd veannesi Ümmü-Abd, Rasulullah (s.a.v)’in evine çok yakın oturmuşlardır. İbn Mesûd’unhukuki kişiliğinin oluşmasında en etkili unsur Kur’an-ı Kerim ve sünnettir. O birçok ayetinnerede ve hangi husus hakkında nazil olduğuna şahit olmuştur. İbn Mesû’dfetva verirken her zaman sahih olan nakle (Kur’an ve sünnete) önem ve öncelikvermiştir. İbn Mes’ud kendi reyini kullanırken; “bunu kendi reyimlesöylüyorum, doğru ise Allah’ın bir ikramıdır, yanlış ise benden ve şeytandandır,”demektedir. İbn Mesû’d’un fıkıhta tartışmasız bir yere sahip olduğunu EbûHanife şu sözleriyle ifade etmektedir: “Hammad Zührî’den, İbrahim de Salim’dendaha fakihtir. İbn Ömer’in sahabelik fazileti varsa Esved’in birçok özelliğesahiptir. Abdullah b. Mes’ud’a gelince orada dur, çünkü o Abdullahtır.
KW  - Abdullah b. Mes&#039;ûd
KW  - Fıkıh
KW  - Rey
KW  - Fakih
CR  - Abdüssettar eş-Şeyh, Abdullah b. Mes’ûd, Dımaşk: Dâru’ul-kalem, 1999.Atalay, Arif, İslam Ticaret Hukukunda Teslim Tesellüm (Kabz), Kayseri: Kimlik Yayınları, 2016.Aydın, M. Akif, İslam-Osmanlı Aile Hukuku, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, 1985.Bağdâdî, Ebû Bekr el-Hatîb Ahmed b. Ali b. Sabit Hatîb, Târîhu Bağdâd, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ilmiyye, ty.Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuku İslamiyye ve Istılahâtı Fıkhıyye Kamusu, İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1967.Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Tarihi, Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları 1988._______________, DİA, “Abdullah b. Mes’ûd” (İstanbul: Güzel Sanatlar Matbaası A.Ş., 1980)Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî Râzî, Ahkâmü&#039;l-Kur&#039;ân, Beyrut: Dâru İhyai&#039;t-Türasi&#039;l-Arabi, 1985.Cezâirî, Ebû Bekir Câbir, el-‘Ilmu ve’l-ulemâ, Kahire: Dârü&#039;l-Kütübi&#039;s-Selefiyye, t.y.Ebû Yusuf, Yakub b. İbrâhim b. Habib el-Ensârî el-Kufi, Kitâbü’l-Âsâr, Kahire: İhyaü&#039;l-Maârifi&#039;n-Nu&#039;maniyye, 1936.Hacvî, Muhammed, Fikru’s-sâmî fî târîhi’l-fıkhi’l-İslâmî, Beyrut: Dârü&#039;l-Kütübi&#039;l-İlmiyye, 1995.Hallaf, Abdülvehhab, Tarihu’t-teşrîu’l-İslamî, Kuveyt: Dârü&#039;l-Kalem, 1982.Hudari, Muhammed b. Afifi el-Bacuri, Târîhu’t-teşrîu’l-İslamî, Beyrut: Dârü&#039;l-fikr, 1967.Kettanî, Muhammed Abdülhay b. Abdülkebir b. Muhammed, Nizamü&#039;l-hükümeti&#039;n-nebeviyye, thk. Abdullah Halidi, Lübnan: Dârü&#039;l-Erkam, t.y.İbnü’l-Esîr, Ebü’l-Hasan İzzeddin Ali b. Muhammed b. Abdülkerim (630/1233), Üsdü’l-gâbe fî ma’rifeti’s-sahâbe, thk. Ali Muhammed Muavvez, Adil ahmed Abdulmevcûd, Kahire: Dârü&#039;ş-Şa’b, 1970.İbn Abdülber, Ebû Ömer Cemaleddin Yusuf b. Abdullah b. Muhammed Kurtubi İbn Abdülber Nemerî, el-İstiab fî ma&#039;rifeti&#039;l-ashab, thk. Ali Muhammed Bicaviç, Kahire: Dâru Nehdati, t.y.İbn Asâkir, Ebü&#039;l-Kâsım Sikatüddin Ali b. Hasan b. Hibetullah. Târîhu Medîneti Dımaşk, yy.: Dâru’l-Fikr, 1996.İbn Hacer Askalânî, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed, el-İsâbe, thk. Kemâl Yûsuf el-Hût, Beyrut: Müessesetü&#039;l-Kütübi&#039;s-Sekafiyye, 1985.İbn Hazm, Ebû Muhammed b. Ali b. Ahmed b. Saîd ez-Zahir, el-İhkâm fî Usûli&#039;l-Ahkâm, Beyrut: Daru&#039;l-kütübi&#039;l-ilmiyye, ty._________, el-Muhallâ, thk. Ahmed Muhammed Şakir. Kahire: İdaretü’t-tıbaati’l-müniriyye, 1347._________, Ashâbu&#039;l-Fütyâ mine&#039;s-Sahâbe ve&#039;t-Tâbiîn ve men ba&#039;dehum alâ Merâtibihim fî Kesrati&#039;l-Fütya, Kahire: Dâru&#039;l-maârif, ty.İbn Kayyim el-Cevziyye, Ebû ‘Abdullâh Şemsuddin Muhammed, İ&#039;lâmü&#039;l-muvakki‘în an Rabbi&#039;l-‘âlemîn, thk. Muhammed Muhyiddîn ‘Abdülhamîd, Matbaatü&#039;s-sa‘âde, Mısır 1955.İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İmâdüddîn İsmâil b. Ömer (774/1373), Tefsîrü’l-Kur’ani’l-Azîm, thk. Muhammed Hüseyin Şemseddîn, Dâru’l-Kütübi’l-İmiyye, Beyrut 1419.İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullah b. Ahmed b. Muhammed b. Kudâme Cemmâîlî Makdisî, el-Muğnî, Beyrut: Dârü&#039;l-Kitâbi&#039;l-Arabi, 1972.İbn Sad, Ebû Abdullah Muhammed b. Sa’d b. Meni‘ ez-Zührî (230/845), Tabakâtü’l-kübrâ, thk. Ali Muhammed Umeyr, Kahire: Mektebü’l-Hâncî, 2001.İbnü&#039;l-Cevzî, Ebü’l-Ferec Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Alî b. Muhammed Bağdâdî, Sıfatü&#039;s-safve, thk. Mahmûd Fahuri, Beyrut: Dârü&#039;l-maârif, 1979.İbnü’l-hümâm, Kemâleddin Muhammed b. Abdülvahid b. Abdülhamid, Şerhu Fethu’l-kadîr, Beyrut: Dâru’l-fikr, ty.Kal‘acî, Muhammed Ravvâs, Mevsû‘atu fıkhı ‘Abdullâh b. Mes’ûd, Beyrut: Dârü&#039;n-Nefais, 1992.Karaman, Hayrettin, İslam Hukuk Tarihi, İstanbul: Zafer Matbaası, 1989.Kevserî, Muhammed Zahid, Fıkhu ehli’l-Irak ve hadiysühüm, thk. Abdülfettah Ebû Gudde, Beyrut: Mektebü&#039;l-Matbuati&#039;l-İslamiyye, 1970.Küçük, Raşit, TDİ, “Abâdile”, İstanbul: Güzel Sanatlar Matbaası A.Ş., 1980.Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Muhyiddîn Yahyâ b. Şeref b. Nuri, el-Mecmu‘ Şerhi’l-Mühezzeb, Beyrut: Dârü&#039;l-fikr, t.y.San‘ânî, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Humâm, Musannef, thk. Habiburrahman A&#039;zami, Beyrut: el-Meclisü&#039;l-ilmi, 1983.Serahsî, Ebû Bekr Muhammed b. Ahmed, Mebsût, thk. Ebü&#039;l-Vefâ Afgânî, Beyrut: 1993.Schath, Joseph, İslam Hukukuna Giriş, trc. Mehmet Dağ, Abdulkadir Şener, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1986.Şa’ban, Zekiyüddîn, Usûlü’l-fıkh, trc. İbrahim Kâfi Dönmez, Ankara: Türkiye Diyanet Yayınları, 2016.Şafii, Ebû Abdullah Muhammed b. İdris b. Abbas, el-Üm, Kahire: Dârü&#039;ş-Şa’b, 1968.Şevkânî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ali b. Muhammed el-Havlani, Neylü&#039;l-evtar şerhi Münteka&#039;l-ahbar, Kahire: Mustafa el-Babi el-Halebi, 1971.Şîrâzî, Ebû İshak Cemaleddin İbrâhim b. Ali b. Yusuf, Tabakâtu’l-fukahâ, thk. İhsan Abbas, Beyrut: Dârü&#039;r-Raidi&#039;l-Arabi, 1981.Taberânî, Ebü’l-Kâsım Müsnidü’d-Dünyâ Süleymân b. Ahmed b. Eyyûb, Mu&#039;cemü&#039;l-kebîr, thk. Hamdi Abdülmecid Selefi, Beyrut: Dâru İhyai&#039;t-Türasi&#039;l-Arabi, 1986.Taberî, Ebû Cafer İbn Cerir Muhammed b. Cerir b. Yezid, Câmiü&#039;l-beyân fî tefsiri&#039;l-Kur&#039;ân, Beyrut: Dârü&#039;l-Ma&#039;rife, 1986.________, Tarihu’t-Tâberî, Beyrut: Dâru Süveydan, 1967.Yaman, Ahmet, marife, Abdullah b. Mes’ûd’un Hanefî Mezhebinin Oluşumundaki Rolü, yıl. 4, say. 2, güz, Konya: Sebat Ofset Matbaacılık, 2004.Zaglul, Şehhat es-Seyyid, Abdullah b. Mes’ûd, Kahire: 2002.Zebîdî, Ebü&#039;l-Feyz Murtaza Muhammed b. Muhammed b. Muhammed, Ukûdü’l-cevâhiri’l-münîfe, Beyrut: Müessesetü&#039;r-risâle, 1985Zehebî, Şemseddin Muhammed b. Ahmed b. Osman ez-Zehebi, Siyeru a’lâmi’n-nübelâ, thk. Şuayb el-Arnaut, Hüseyin el-Esed, Beyrut: Müessesetü&#039;r-risâle, 1985.Zeyla‘î, Ebû Muhammed ‘Abdullâh b.Yusuf el-Hanefî, Nasbü’r-râye li-ehâdisi’l-Hidâye, thk. Muhammed Yusuf el-Bennûrî, Mısır: Dârü’l-Hadis, 1357.
UR  - https://dergipark.org.tr/tr/pub/ujte/issue//632217
L1  - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/918966
ER  -