TY - JOUR T1 - Sanat Komplosu Yeni Sanat Düzeni ve Çağdaş Estetik AU - Yanar, Ayşem PY - 2019 DA - December JF - Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi JO - augsfd PB - Ankara Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2667-8195 SP - 305 EP - 307 VL - 1 IS - 2 LA - tr AB - Dünyaca tanınan Fransızdüşüncesinin önde gelen simalarından Jean Baudrillard, çözümlemelerini, çağdaşFransız düşüncesinin temel problemlerine cevap bulmak amacıyla ve Batıdünyasının içinde olduğu durumu tespit etmek maksadıyla ortaya koyup radikal eleştirileryapmıştır. 1996 yılında Sanat Komplosu başlıklımakalesini yayınladığında, çağdaş sanatın varlık nedeni kalmadığını ilan etmişve uluslararası sanat camiasında skandala yol açmıştır. Baudrillard azrastlanır türde bir filozoftur, her şeyin kolayca teorileştirildiği Fransa’dayazdıkları ve yaptıkları arasında fark bulunmayan, kendi kavramlarını pratiğegeçiren bir sanatçıdır. Günümüz sanatı uzak yada yakın geçmişe, hatta bugüne ait tüm formları ve eserleri az çok oyuncul, azçok kitsch bir yolla sahip olmaya başladığını savunan Baudrillard’a göre, bugünresimden söz etmek güçtür, çünkü resmi görmek zordur. Çoğu zaman artıkgörülmeyi değil görsel olarak soğurulmayı ve ardında iz bırakmadan dolaşımagirmeyi istemektedir. Bu imkansız bir takasın basitleştirilmiş estetikformudur. Öyle ki, nesnenin hakkını verecek en iyi söylem söyleyecek hiçbir şeyolmayan bir söylem olabilir. Nesne olmayan bir nesnenin eş değeridir, ama nesneolmayan kesinlikle bir hiç değildir; boş ve gayri mevcudiyetiyle insana durmadanmusallat olmaktadır. Bu hiçliği, hiçliğin sınırlarında maddileştirmek, boşluğunsınırlarında boşluğun filigranını takip etmek, kayıtsızlığın sınırlarındakayıtsızlığın gizemli kurallarına göre oynamaktadır. Soyutlama, modernsanatın büyük bir macerasıdır. Özne, nesnenin parçalanmasıyla, yani nesneyi yokederek kendi kayboluş sınırlarına doğru ilerlemektedir. Simülasyon,tersinmezdir, simülasyonun ötesine geçiş yoktur, artık bir olay bile değildir,mutlak bayağılık, kültürün tüm formlarını şuursuzca tekrarlanmasıdır. 19. ve20. yüzyılın bütün ütopyaları hayata geçirilirken gerçekliği gerçekliktenkovarak insanları anlamdan yoksun bir hipergerçekliğe terk etmiştir. Sonuçtagerçeklikten ve derinlikten yoksun bir yüzey kalmıştır. Dünyanın belirsizliği,akıldışılığını yansıtan eleştirel ayna olmak artık öznenin görevi değil,öznenin yokluğunun ve şeffaflığının yansıdığı, dünyanın kendisinin ve çevredekinesnesel ve yapay dünyanın yansıdığı bir aynadır artık. Günümüzde her şeykendini gösterme çabası içindedir. Teknik, endüstriyel her türden yapıntı ifadeedilmek, görülmek, okunmak, kaydedilmek istiyor. Sırf kendi zevkimiz içinokuduğumuzu, fotoğrafını çektiğimizi düşünsek bile aslında nesnenin kendisifotoğrafının çekilmesini ve okumamızı istiyor. İnsan bu durumda sadece birfigüran oluyor. Baudrillard, artık dünyanın kendi tasvirini yansıtan özneolmadığını, nesnenin özneyi kırılmaya uğrattığını ve tüm teknolojininkullanılarak nesnenin kendi varlığını rastlantısal formlarını sinsicedayattığını ifade etmektedir. Bayağı nesneler, teknolojik nesneler, sanalnesneler, anlamsız, yanılsamasız, aura’sız, değersiz dünyanın radikal yanılsamakaybının aynası olan fetiş nesneler olarak görmektedir tıp ki Andy Warhol’unimgeleri gibi ironik olarak saf nesneler. Çağdaş sanatın büyükkısmı, bayağılığa, atıklara, vasatlığa, değer ve ideolojiye el koymak suretiylenesnenin kayboluşunu kullanarak büyük eserler vermektedir. Çağdaş sanatın bütünriyakarlığının da bu olduğunu öne süren Baudrillard hükümsüzlüğe, anlamsızlığave saçmalığa talip olan çağdaş sanatın hükümsüz iken hükümsüz olmak içinçırpınması olarak görüyor. Kısacası Baudrillard,sanatla ilgisi olmayan her şeyin sanata, ticari bir işletme gibi, kariyerfırsatları, karlı bir yatırım olanağı sunan tüketim nesnelerine dönüştüğünüifade etmektedir. İnsanlar önüne sunulan kadarıyla yaşıyor hayal etme gücüsınırları aşmaya bile yetemiyor. Dünyanın oluşumundan bu yana estetiğin varolduğunu düşünürsek aslında bunun bir yanılsama ayna olduğunu kabul etmekteyiz.Günümüzde estetiğin, aynanın yok olduğu öznenin gittiği ve nesnenin var olduğugerçeği…Matrix, Inception,Truman Show gibi filmlerde de dünya aynasını yanılsamasını yutmuş, şeffaflığıniçinde dünyanın olmadığı algısı var yani nesne öznenin yokluğunu dünyanınkendisinin çevremizdeki nesnesel yansıdığı ayna artık nesne, yapay, sanal veironik…Artık sadece fikrin önemli olduğu bir sanat anlayışı var. Sadecevaroluşumuz gerçek… Sanata farklı bakışaçısı getiren düşünürün kitabı okunmaya değer. Baudrillard kitabında FrançoiseGaillard ile Andy Warhol üzerine Genevivre Breerette, Catherine Francblin, RuthScheps ile yaptığı söyleşilere de yer vermektedir. KW - sanat KW - modern sanat CR - Jean Baudrillard. Sanat Komplosu Yeni Sanat Düzeni ve Çağdaş Estetik 1, İstanbul: İletişim Yayınları 1510, 2018, ISBN-13:978-975-05-0800-4. 98 sayfa UR - http://dergipark.org.tr/tr/pub/augsfd/issue//648041 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/901526 ER -