@article{article_649318, title={MACAR TURAN DERNEĞİ, İMAM ABDÜLLATİF EFENDİ VE ERMENİ MESELESİNE DAİR MACARCA BİR BROŞÜR}, journal={Ermeni Araştırmaları}, pages={43–59}, year={2019}, DOI={10.36542/erma.649318}, author={Çolak, Melek}, keywords={Abdüllatif Efendi,Broşür,Ermeni,Milli Mücadele,Turan Derneği}, abstract={<p class="MsoNormal" style="margin-top:6pt;margin-right:0cm;margin-bottom:6pt;margin-left:0cm;text-indent:0cm;line-height:normal;"> <span style="font-size:12pt;font-family:’Times New Roman’, serif;">Türkoloji araştırmaları nedeniyle
fikri anlamda güç kazanan ve Panslavizm ile Pangermenizm akımlarına karşı
alternatif bir akım olarak ilk kez Macaristan’da ortaya çıkan Turancılık akımı,
XIX. yüzyılın sonlarından XX. yüzyılın başlarına giden süreçte etkili olarak
Macarların Türk dünyası ile iletişime geçebileceği bir dayanak oldu. Macar
Turancıları 1910 yılında Turan Derneği’ni (Magyar Turáni Társaság) kurarak <i>Turán </i>adlı bir dergi yayınlamaya
başladılar. Bu fikir akımı Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne
giden yolda her iki toplumu yakınlaştıran kültürel bir köprü vazifesi gördü. </span> </p> <p> </p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:6pt;margin-right:0cm;margin-bottom:6pt;margin-left:0cm;text-indent:0cm;line-height:normal;"> <span style="font-size:12pt;font-family:’Times New Roman’, serif;">Macar Turancıları Anadolu’da
emperyalizme karşı verilen bağımsızlık savaşını desteklediler. Turan Haber
Ajansı’nı kurarak Türklerin Milli Mücadelesinin haklılığı konusunda yoğun bir
propaganda yaptılar. Turan Derneği, I.Dünya savaşı yıllarında yaşanan göçler ve
Ermenilerin bu göçlerin kurbanı olduğu iddialarının Macar kamuoyunda da
tartışıldığı Milli Mücadele dönemi ve sonrasında, bu iddiaların karşısında
tavır alarak bunların Türkiye’ye karşı bir iftira kampanyasının parçası olduğu
yönünde çalıştı. </span> </p> <p> </p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:6pt;margin-right:0cm;margin-bottom:6pt;margin-left:0cm;text-indent:0cm;line-height:normal;"> <span style="font-size:12pt;font-family:’Times New Roman’, serif;">Bosna Hersek’in Avusturya
Macaristan tarafından ilhakı nedeni ile buradaki Müslümanların dini görevleri
ile ilgilenmek üzere Macar Hükümetinin talebi doğrultusunda 1910 yılında
Osmanlı Hükümeti tarafından Macaristan’a gönderilen İmam Abdüllatif Efendi de
Turan Derneği’nin faaliyetleri içinde aktif olarak yer aldı. Milli Mücadele
döneminde Mustafa Kemal Paşa ve Türklerin Macaristan’daki sesi oldu. Avrupa
kamuoyunun Ermeni meselesine dair izlediği haksız tutumu açıklamak için etkili
bir basın kampanyası yürüttü. Abdüllatif Yayınevi tarafından 1923 yılında
Budapeşte’de İngilizlerin iftira kampanyasını yalanlamaya yönelik kanıtlar
içeren Macarca bir broşür yayınlandı. </span> </p> <p> </p> <span style="font-size:12pt;line-height:115%;font-family:’Times New Roman’, serif;">Bu çalışmada orijinal adı ‘‘ </span> <i> <span lang="hu" style="font-size:12pt;line-height:115%;font-family:’Times New Roman’, serif;" xml:lang="hu">Bizonyitékok
az Angol Rágalmak Cáfolatához ’(İngiliz İftiralarının Yalanlanması Üzerine
Kanıtlar ) </span> </i> <span lang="hu" style="font-size:12pt;line-height:115%;font-family:’Times New Roman’, serif;" xml:lang="hu">başlığını
taşıyan ve henüz Türkçeye çevrilmemiş olan bu eserden hareketle, Turan dergisi
ve Macar arşiv belgeleri kullanılarak bu broşürün önemi, Macar Turan Derneği
ile bağlantılı olan İmam Abdüllatif Efendi’nin faaaliyetleri bağlamında ele
alınarak, dönemin Türk-Macar ilişkileri çerçevesinde değerlendirilecektir. </span>}, number={64}, publisher={Terazi Yayıncılık}