TY - JOUR T1 - Geleneksel Sanatlarımızdaki Bitkisel Kompozisyonların Temeli Olan Helezonların Tarihçesi TT - The History of Spirals, the Foundation of Herbal Compositions, in our Traditional Arts AU - Özsoy, Hamide Nur PY - 2020 DA - June Y2 - 2020 DO - 10.16947/fsmia.758113 JF - FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi PB - Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2148-2217 SP - 459 EP - 476 IS - 15 LA - tr AB - Kainattaki herşey oran ve orantı sistemleri üzerine yaratılmıştır. Bir çok varlığın yapısındabulunan helezonlar da bu oransal harmoniyi barındırarak oluşmuş sarmal biçimliyapılardır. Sanatçılar kâinattaki bu mükemmelliği yansıtmak istemiş ve İlahî Oranlar’ıeserlerinde uygulamaya çalışmışlardır. Yüzyıllardır farklı sanat dallarında kullanılan helezonlargeleneksel sanatlarımızdaki bitkisel kompozisyonların temelinde de yer almaktadır.Helezonların tarihçesi insanlık tarihi kadar eskidir. Sanatçılar tabiatı gözlemleyerek,sabır ve yetenekleriyle mükemmel tasarımlar oluşturmuşlardır. Kompozisyonların kusursuzluğukullanılan oranlara bağlıdır. Sanatçılar bu uyum ve dengeyi helezonlarla sağlamışlardır.Makalemizde, geleneksel sanatlarımızda kullanılan bitkisel kompozisyonlarıntemel taşını oluşturan helezonların tarihçesine ışık tutmaya çalışılacaktır. KW - Geleneksel sanatlar KW - helezon KW - motif KW - kompozisyon N2 - Everything in the universe was created on proportion and proportion systems. Spiralswhich exist in the essenace of many entities are formed in spiral-shaped structures thatcontain such a proportinal harmony. The artists wanted to reflect this perfection in theuniverse and tried to apply the Divine Proportions in their works. Spirals, which havebeen used in different art branches for many centuries, also lies at the basis of floralcompositions in our traditional arts. The history of spirals is as old as human history.The artists observed the nature and formed perfect designs with their patience and talent.The perfection of the compositions depends on the proportions used. The artists achievedthis harmony and balance with spirals in their works. In our article, we will try to shedsome light on the history of the spirals, which is supposed to be the cornerstone of floralcompositions used in our traditional arts. CR - Arseven, Celal Esad, Türk Sanatı, İstanbul, Karaca Matbaası, 1973. Aslanapa, Oktay, Türk Sanatı, İstanbul, Remzi Kitabevi, 1989. Birol, İnci, Türk Tezyinî Sanatlarında Desen Tasarımı, İstanbul, Seçil Ofset, 2009. Choc, A. von Le, Chotscho, Berlin, Germany, 1913. Çiftçi, Meryem, “XVI. Yüzyıl Kuran-ı Kerîm Sayfa Düzenleri Açısından Türk Tezhip Sanatında Altın Oran İncelemesi”, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), FSM Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Geleneksel Türk Sanatları, İstanbul, 2019. Derman, Fatma Çiçek, “Tezhip Sanatı”, İslâm Sanatları Tarihi, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2012. Fırat, Sıtkı, Selçuklu Sanatı, Ankara, T. C. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1996. Keskiner, Cahide, Türk Süsleme Sanatlarında Stilize Çiçekler, Ankara, T.C. Kültür Bakanlığı, 2002. Özkeçeci, İlhan-Özkeçeci, Şule Bilge, Türk Sanatında Tezhip, İstanbul, Seçil Ofset, 2007. Özkeçeci, İlhan, Türk Sanatı’nda Kompozisyon, İstanbul, Plastik Ofset, 2008. Taşkale, Faruk, “Tezhip Sanatının Kullanım Alanları”, (Yayımlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi), Mimar Sinan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Geleneksel Türk El Sanatları Anasanat Dalı Tezhip Programı, İstanbul, 1994. Tekkanat Nihal, “Altın Oran’ın Kaynakları ve Sanat’a Yansıması”, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Grafik Anabilim Dalı, Antalya, 2006. https://archnet.org/ http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko https://www.etimolojiturkce.com https://www.hermitagemuseum.org https://tr.pinterest.com https://tr.wikipedia.org UR - https://doi.org/10.16947/fsmia.758113 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1169483 ER -