TY - JOUR T1 - “Kemançe” ve “Mû-Zik”: Nusaybinli Domlarda Kimlik AU - Dişli, Semra Özlem PY - 2021 DA - February DO - 10.22559/folklor.1216 JF - Folklor/Edebiyat JO - folk/ed PB - Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi WT - DergiPark SN - 1300-7491 SP - 321 EP - 335 VL - 27 IS - 105 LA - tr AB - Bu çalışmada Mardin’in Nusaybin ilçesinde yaşayan Domların kendilerini nasıltanımladıkları konu edilmektedir. Bu bağlamda çalışma boyunca kendisinden hareketedilen kavram kimlik kavramıdır. Kimliğin ilişkisel olduğu kabul edilerekçalışmanın merkezini Domlar ile Nusaybin ilçe nüfusunun geri kalanı arasındakiilişkiler oluşturmaktadır. Bu ilişkilerin arakesitinde ise müzik yer alır. NusaybinliDomlar kendilerini öncelikli olarak müzisyen diye tanımlar ve öyle de tanımlanırlar.Nusaybinli Domların ana sazları ise rebap denen enstrümandır. Yerel dilde“kemançe” olarak adlandırılan rebap Domlar ile özdeşleşmiştir. Müzisyenlik vekemançe Dom kimliğinin oluşumundaki temel tartışma eksenini oluşturmaktadır.Çalışma boyunca kemançe bir maddi kültür öğesi olarak ele alınmakta olup Domkimliğinin oluşumunda kemançenin nasıl bir rol oynadığı soruşturulmaktadır. Buyolla çalışmanın açığa çıkarmayı hedeflediği temel mesele Dom kimliğinin nasılkurulduğudur. Bu temel meseleye ek olarak ayrıca maddi kültür aracılığıyla kişilerve nesneler arasındaki ilişki üzerine düşünülmesi de amaçlanmaktadır. Çalışma,2011 – 2015 yılları ile 2018 – 2019 yılları arasında Mardin’in Nusaybin ilçesindeyaşayan Domlar ile yürütülen alan araştırmasına dayanmaktadır. Katılımlı gözlem ve derinlemesine görüşme tekniklerinin kullanıldığı bu alan araştırmasındaetnografik yöntem benimsenmiştir. Gerçekleştirilen alan araştırmasından hareketleçalışmada, kemançenin Dom kimliğinin oluşumundaki faillerden biri ve Domkimliğinin değişen bağlam ve durumlara göre yeniden biçimlenmeye açık olduğusonucuna varılmıştır. KW - Dom KW - kimlik KW - mıtrıp KW - kemençe KW - kültür KW - halk müziği CR - Aydın, S. (2018). Antropolojide etnik azınlıklar ve konar-göçerler. A. Bartu Candan ve C. Ö z b a y (Eds.), Kültür denen şey antropolojik yaklaşımlar içinde, ss.198-232. Metis. CR - Barth, F. (1994). Enduring and emerging issues in analysis of ethnicity. H. Vermeulen and C. Govers (Eds.) The anthropology of ethnicity: beyond ‘ethnic groups and boundaries’ içinde, ss.11-32. Het Spinhuis. CR - Barth, F. (2001). Giriş. F. Bart (Ed.), Etnik gruplar ve sınırları içinde, ss.11-41. Bağlam. CR - Bochi, G. (2007). The production of difference: sociality, work and mobility in a community of Syrian Dom between Lebanon and Syria. (Yayımlanmamış doktora tezi). London School of Economics and Political Science. CR - Dişli, S. Ö. (2016). ‘Çingene’ mi, ‘Roman’ mı? Bir inşa süreci. AÜDTCF Antropoloji Dergisi, 31, 97- 117. CR - Gell, A. (1998). Art and agency: an anthropological theory. Clarendan. CR - Hall, S. (1996). Who needs identity?. S. Hall and P. du Gay (Eds.), Questions of cultural i d e n t i t y içinde, ss. 1-17. Sage. CR - Hancock, I. (2010). We are the Romani people. University of Hertfordshire. CR - Kenrick, D. (2006). Çingeneler Ganj’dan Thames’e. Homer. CR - Keskin, N. (2015). Tûr Abdin’de bir kimlik ve anlatma biçimi: Mıtırblar ve mıtrıplık. Folklor/Edebiyat, 21(84), 57-72. CR - Keskin, N. (2006). Mardin ve çevresinde bir anlatım biçimi olarak mıtrıplık. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi. CR - Mak, M. ve B. O. Kurtişoğlu (2018). Mardinli koçerler. MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 2(18), 327- 348. Marushiakova, E. ve Popov, V. (2006). Osmanlı imparatorluğu’nda çingeneler. Homer. CR - Matras, Y. (2000). Two Domari legends about the origin of the Doms. Romani Studies, 5(10), 53- 79. https://doi.org/10.3828/rs.2000.3 CR - Navaro-Yaşın, Y. (2013). Kültür kehanetleri: Yerelliğin toplumsal inşası. Ç. Keyder (Ed.), İ s t a n b u l küresel ile yerel arasında içinde, ss.78-97. Metis. CR - Önen, S. (2011). Citizenship rights of gypsies in Turkey: Cases of Roma and Dom communities. (Yayımlanmamış doktora tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi. CR - Özateşler, G. (2013). The ‘ethnic identification’ of Dom people in Diyarbakır. Çağdaş Türkiye Araştırmaları Dergisi, 13(27), 279-287. CR - Özkıvanç, H. E. (2010). İslam’da müzik üzerine çağdaş tartışmalar (1930-2008). (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi. Pandya, v. (2002). Nose and eyes for identity : Accoutrements and enumerations of ethnicity among Jatha of Kachchh. Journal of Material Culture, 7(3), 295-328. https://doi. org/10.1177/135918350200700303. CR - Parıltı, A. (2001). Dengbêjler: Sözün yazgısı. İthaki. CR - Philip, J. ve Schaefer, R. (2015). Middle eastern music and popular culture. S. Altorki (Ed.). A companion to the anthropology of the Middle East içinde, ss.493-508. Willey Blackwell. CR - Rice, T. (2010). ‘Hallmark of a doctor’: The stethoscope and the making of medical identity. Journal of Material Culture, 15(3), 237-301. https://doi.org/ 10.1177/1359183510373985. CR - Tilley, C. (2006). Introduction: Identity, place, landscape and heritage. Journal of Material Culture, 11 (6), 7-32. https://doi.org/10.1177/1359183506062990. CR - van Bruinessen, M. (1992). Kürdistan üzerine yazılar. İletişim. CR - van Bruinessen, M. (2003). Ağa, devlet ve şeyh. İletişim. CR - Woodward, I. (2016). Maddi kültürü anlamak. Türkiye İş Bankası. CR - Yalçın-Heckmann, L. (2002). Kürtlerde aşiret ve akrabalık ilişkileri. İletişim. CR - Kaynak kişiler: KK1: A.B., 1951, eski müzisyen. KK2: A.Ö., 1980, müzisyen ve kemançe yapım ustası. KK3: Ş.E., 1964, müzisyen. KK4: B.B., 1966, müzisyen. KK5: N.Ö., 1949, eski müzisyen. KK6: H.B., 1979, müzisyen. KK7: M. Y., 1968, esnaf. UR - https://doi.org/10.22559/folklor.1216 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1542542 ER -