@article{article_889227, title={Karbonifer Pamuktaş Plütonu’nun petrografisi, jeokimyası ve petrolojik özellikleri, Bayburt (KD Türkiye)}, journal={Yerbilimleri}, volume={42}, pages={85–120}, year={2021}, DOI={10.17824/yerbilimleri.889227}, url={https://izlik.org/JA59KZ94UW}, author={Gücer, Mehmet Ali and Sarı, Ekrem}, keywords={Pamuktaş (Bayburt), granitoyid, Doğu Pontidler, jeokimya, petroloji, magmatizma}, abstract={Doğu Pontidler (KD Türkiye), Anadolu Levhasının jeolojik olarak şekillenmesinde <br />önemli bir rol oynayan Alp-Himalaya orojenezinin etkisi ile oluşmuş olup farklı türde <br />magmatik kayaları içermesi bakımından önemli bir alan konumundadır. Özellikle <br />Karbonifer plütonlar, doğu Pontidlerin güney kesiminde, daha geniş mostralar halinde <br />ve daha yaygın olarak gözlenmektedir. Bu çalışma, Bayburt’un (KD Türkiye) <br />Pamuktaş Köyü ve çevresinde yer alan granitik kayaçlar üzerinde yeni petrografik ve <br />tüm kayaç jeokimyası verileri sunmaktadır. Ayrıca, bu kayaçların oluşumunda hâkim <br />olan kaynak bölge, petrolojik süreçler ve jeodinamik ortam tartışılmaktadır. Yaklaşık 5 <br />km2 <br />’lik bir alanı kapsayan Karbonifer Pamuktaş Plütonu, çalışma alanında Jura <br />öncesi temeli temsil etmekte ve uyumsuz olarak Alt-Orta Jura volkanoklastik ve <br />volkanik kayaçlar ile Üst Jura-Alt Kretase kireçtaşları tarafından örtülmektedir. <br />Pamuktaş Plütonu esas olarak granit/granit porfir ve aplit (mikrogranit), daha az <br />oranda ise granodiyorit ve kuvars mikrodiyorit türü kayaçlardan meydana <br />gelmektedir. Granitik kayaçlar, özşekilli ve özşekilsiz granüler/mikrogranüler dokuya sahip olup <br />başlıca alkali feldispat (ortoklas), plajiyoklas, kuvars, biyotit ve amfibol (hornblend) <br />minerallerinden oluşur. Kayaçlar yüksek SiO2 içeriklerine (%65.62-75.09) ve yüksek <br />K’lu kalk-alkaliden şoşonitiğe kadar uzanan bir afiniteye sahip olup I-tipi bir kaynaktan <br />itibaren türemiştir. Granitik kayaçlar peralümin karakterli olup çarpışma sonrası <br />volkanik yay granitoyidleri ile benzerlik göstermektedir. Ana ve iz element trendleri, <br />kayaçların oluşumunda plajiyoklas, hornblend, apatit ve Fe-Ti oksit mineral <br />fraksiyonlaşmasının önemli rol oynadığını göstermektedir. Pamuktaş Plütonu’nun <br />petrolojik özelliklerine göre, granitlerin gelişiminde fraksiyonel kristallenme, magma <br />karışımı ve daha az oranda asimilasyon ve kısmi ergime işlemlerinin rol oynadığı <br />ortaya konmuştur. Hesaplanan zirkon doygunluk sıcaklıkları (730-844°C) düşük ilksel <br />magma sıcaklıklarını yansıtmaktadır. Elde edilen tüm veriler Karbonifer Pamuktaş <br />Plütonu’nun ana magmasının orta-alt kıtasal kabuk ve zenginleşmiş litosferik manto <br />ergiyiklerinden kısmi ergime sonucu türediğini ve kıtasal magma odasında <br />farklılaşarak yerleştiğini göstermektedir. <br />}, number={1}, organization={Gümüşhane Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (GÜBAP) Koordinatörlüğü}