TY - JOUR T1 - Patlatma Etkilerinin Optimizasyonu: Örnek Çalışmalar AU - Aksoy, Cemalettin Okay AU - Uyar Aksoy, Güzin Gülsev AU - Yaman, Hasan Eray PY - 2021 DA - August JF - MT Bilimsel PB - Mayeb Basın Yayın İnsan Kaynakları Ltd. Şti. WT - DergiPark SN - 2146-9431 SP - 67 EP - 84 IS - 20 LA - tr AB - Patlatma kaynaklı oluşan dalgaların yayılım mekanizmasının iyi anlaşılması, oluşan dalga tiplerininve nasıl sönümlendirileceğinin iyi bilinmesi ve günümüz teknolojisinin geldiği noktadaki en uygunpatlayıcı ve patlatma aksesuarlarının yerinde kullanımı ile optimum verim ve güvenlikli, minimumçevresel sorunlar yaratan kontrollü patlatmalar yapılabilmektedir. Başka bir deyişle, patlatmalarınolumsuz etkilerinden korunması gerekli olan özel projelerde, bilime ve tekniğe uygun patlatma tasarımlarıile hem cevher kirlenmesi engellenmekte, hem de patlatma kaynaklı oluşan dalgalar kontrolaltına alınabilmekte ve dolayısıyla çevreye olumsuz etkileri giderilebilmektedir. Ancak, bu tip özelprojelerde, 1960’lı yılların başlarında ortaya çıkan, dünyada ve ülkemizde “kolay ve alışılagelmişolduğu için” hala geniş uygulama alanı bulan “parçacık hızı-ölçekli mesafe ilişkisine bağlı türetilenistatistiki formüller yardımıyla mesafeye göre patlayıcı miktarını azaltma” yöntemi işe yaramamaktadır.Bu yöntem hem optimum parçalanma ve cevher kirlenmesini engelleyecek kontrollü patlatmalarayol gösterememekte, hem de çevresel sorunlara çare bulamamaktadır. Bu yöntem yerine, problemeözel çözümler üretilerek, herhangi bir olumsuzluğa sebep vermeden patlatmalar yapılabilir. Buçalışmada, çalışma sahasına özel bir çözüm üretilmesi planlanmış ve ona uygun bir yol izlenmiştir. KW - delme patlatma KW - parçacık hızı KW - sismik dalga CR - Cardu, M., Muccı, A., Uyar Aksoy G.G., 2015. Investigating the effects of bench geometry and delay times on the blast induced vibrations in an open-pit quarry. GEAM, Vol. 144. 45-56. CR - Dowding, C.H., 1985, Blast Vibration Monitoring and Control, Prentice-Hall, 297 pages. CR - Siskind, D.E., Stagg, M.S., Kopp, J.W., Dowding, C.H., 1980. Structure Response and Damage Produced by Ground Vibration from Surface Mine Blasting. RI 8507, Bureau of Mines, 74 pages. CR - Uyar Aksoy, G.G., 2005. Application of stockwell transform to blasting induced ground vibration. International Journal of Surface Mining, Reclamation and Environment, Vol.19, No.2, pp.100-107. CR - Uyar Aksoy,G.G, Aksoy, C.O., 2015. Patlatma kaynaklı titreşim analizlerinde en yüksek parçacık hızı-ölçekli mesafe ilişkisini esas alan yaklaşımının olumsuzlukları. VIII. Delme-Patlatma Sempozyumu CR - Uyar Aksoy, G.G., 2017. Delme-Patlatma. Temel Madencilik Bilgileri, Kitap Bölümü, Bölüm 3, sayfa138-247. CR - Uyar Aksoy, G.G., 2017. Patlatma Kaynaklı Titreşimlerin Çevreye Olan Etkilerinin En Aza İndirilmesi Çalışmalarında Kullanılan Hasar Kriter Tabloları Üzerine Bir Yorum. Uluslararası Madencilik ve Çevre Sempozyumu, ISME 2017. CR - Uyar Aksoy, G.G., Babayigit E., 2016. Guided wave formation in coal mines and associated effects to buildings. Structural Engineering and Mechanics, An International Journal, Vol. 60 No.5, 923-937. CR - Uyar Aksoy G.G., Ecevitoğlu, B., 2008. Waveform analysis in mitigation of blast-induced vibrations. Journal of Applied Geophysics, 66:25-30. UR - https://dergipark.org.tr/tr/pub/mtb/article/977700 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1904691 ER -