lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.1681005 Turkish Education Türkçe Eğitimi Turkish Language Teachers’ Opinions and Suggestions regarding the Applicability of the Gradual Release of Responsibility Model Türkçe Öğretmenlerinin Kademeli Sorumluluk Devri Modeli’nin Uygulanabilirliğine İlişkin Görüş ve Önerileri https://orcid.org/0000-0002-7917-7188 Kayman Faruk HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ, HAKKARİ EĞİTİM FAKÜLTESİ https://orcid.org/0000-0002-9599-8330 Elkatmış Veysel TC MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 07 24 2025 13 3 724 743 04 21 2025 07 23 2025 Copyright © 2013, Ana Dili Eğitimi Dergisi 2013 Ana Dili Eğitimi Dergisi

This study aims to explore Turkish language teachers’ opinions and suggestions regarding the applicability of the Gradual Release of Responsibility Model (GRRM), which has been included for the first time in the Turkish Language Curriculum. Qualitative research methods were employed, and the study was structured as a case study. The study group consisted of 24 Turkish language teachers who taught 5th-grade students in various public schools during the 2024–2025 academic year and were knowledgeable about the GRRM. The data were collected through a semi-structured interview form and analyzed through content analysis. According to the findings, the majority of the teachers reported that they implemented the GRRM in their lessons and believed that the model contributed to the teaching process in various ways. However, it was also determined that they encountered several challenges during implementation such as lack of time, overcrowded classrooms, and prominent individual differences among students. It was observed that teachers tried to develop different strategies to cope with these challenges. The model was reported to be mostly used in the teaching of writing, speaking, and listening/viewing skills. Teachers suggested that, to implement the GRRM more effectively and efficiently, classroom sizes should be reduced and the number of activities in textbooks should be decreased.

Bu çalışmanın amacı, Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda ilk kez yer alan Kademeli Sorumluluk Devri Modeli’nin (KSDM) Türkçe derslerinde uygulanabilirliğine ilişkin Türkçe öğretmenlerinin görüş ve önerilerini belirlemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemleri doğrultusunda ve durum çalışması deseni temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında çeşitli devlet okullarında 5. sınıf düzeyinde ders veren ve KSDM hakkında bilgi sahibi olan 24 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin büyük çoğunluğunun derslerinde KSDM’yi uyguladıkları, modelin farklı açılardan derslere katkı sağladığını düşündükleri belirlenmiştir. Bununla birlikte, uygulama sürecinde özellikle zaman yetersizliği, kalabalık sınıf mevcutları ve öğrenciler arasındaki belirgin bireysel farklılıklar gibi çeşitli güçlüklerle karşılaştıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin bu güçlüklerle başa çıkabilmek amacıyla farklı stratejiler geliştirmeye çalıştıkları gözlemlenmiştir. Ayrıca KSDM’nin en çok yazma, konuşma ve dinleme/izleme becerilerinin öğretiminde kullanıldığı ifade edilmiştir. Öğretmenler, modelin daha etkili ve verimli bir şekilde uygulanabilmesi için sınıf mevcutlarının azaltılması ve ders kitaplarındaki etkinlik sayılarının düşürülmesi gerektiğini önermektedir.

 Kademeli Sorumluluk Devri Modeli Türkçe Dersi Öğretim Programı öğretmen görüşleri öneriler Gradual Release of Responsibility Model Turkish Language Curriculum teachers’ opinions suggestions Aktaş, E. ve Eş, A. T. (2024). 2019 ve 2024 Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programları’nın okuma becerisi bağlamında karşılaştırılması. Journal of History School, 73, 3527-3556. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı (6. Baskı). Sakarya: Sakarya Yayıncılık. Aydemir, Z., Sakız, G., Doğan, M. C., ve Aşıcı, M. (2017). Kademeli Sorumluluk Aktarımı Modeli kullanılarak öğretilen internette arama-anlama stratejilerine yönelik öğrencilerin yansıtıcı düşünme eylemleri. Journal of International Social Research, 10(51), 629-640. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi. Creswell, J. W. (2016). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve nitel araştırma deseni. (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Siyasal Kitap. Çoban Sural, Ü. ve Aksoy, N. (2023). Okuduğunu anlama öğretiminin tarihsel arka planı. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 124- 147. https://doi.org/10.37217/tebd.1202956 Demir, T. (2022). Türkçe öğretimi için etkileşimsel bir yöntem: Kademeli Sorumluluk Aktarım Modeli. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 50-60. https://doi.org/10.21666/muefd.1025897 Duke, N. K. & Pearson, P. D. (2002). Effective practices for developing reading comprehension. In A. E. Farstup & S. J. Samuels (Eds.), What research has to say about reading instruction (pp. 205-242). Newark, DE: International Reading Association. Ensar, F. (2014). Skill education in Turkish language teaching: Gradual Release of Responsibility Model. International Online Journal of Educational Sciences 6(1), 231 - 242). Fisher, D. & Frey, N. (2008). Better learning through structured teaching: a framework for the Gradual Release of Responsibility. Virginia: USA. Association for Supervision and Curriculum Development. Fuentes, A. G., & Casinillo, L. (2024). Assessing the effect of the gradual release of responsibility (grr) model in teaching science. Asian Journal of Assessment in Teaching and Learning, 14(1), 15-24. https://doi.org/10.37134/ajatel.vol14.1.2.2024 Graves, M. F. & Fitzgerald, J. (2003). Scaffolding reading experiences for multilingual classrooms. In G. G. García (Ed.), English learners: Reaching the highest level of English literacy (pp. 96-124). Newark, DE: International Reading Association. Karakoç Öztürk, B. ve Alyaprak, A. M. (2024). 2019 ve 2024 ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programları’nın eğitim programı ögeleri açısından değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 9(2), 1122-1158. Https://doi.org/10.32321/cutad.1558058 Kaya, K. ve Kurudayıoğlu, M. (2022, Ekim). Kademeli Sorumluluk Aktarım Modeli ile özetleme öğretimi: bir ders durumu örneği [öz]. 14. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu’nda sunulan bildiri, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi, Antalya. Kaya, M. ve Aydın, E. (2024). 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı İle 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın karşılaştırılması. Harran Maarif Dergisi, 9(1), 108-146. https://doi.org/10.22596/hej.1482003 Kayman, F. ve Özdemir, H. (2025). 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programı: Öğretmen görüşleri ve öneriler. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(2), 517-531. https://doi.org/10.30703/cije.1567388 Kuşçu, Ö., Bozdaş, Y. ve Yıldırım Doğru, S. (2014). Montessori eğitiminin çocuklarda sorumluluk alma, sırasını bekleme, başladığı işi bitirme becerisine etkisinin değerlendirilmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 12(27), 307-322. Kokotsaki, D., Menzies, V., & Wiggins, A. (2016). Project-based learning: A review of the literature. Improving Schools, 19(3), 267-277. Kökçü, Y. ve Demirel, Ş. (2022). İşlemsel Okuma Modeli’nin öğrencilerin zihinsel imaj oluşturma becerilerine etkisi. Journal of History School, 61, 4043-4067. Lin, N. C., & Cheng, H.-F. (2010). Effects of gradual release of responsibility model on language learning. Procedia-Socialand Behavioral Sciences, 2(2), 4835-4840. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.783. Marshall, C. & Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research. New York: Sage. MEB. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı. Memiş, M. ve Kalyoncu, M. R. (2024). 2024 Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı ile 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın karşılaştırmalı incelenmesi. International Journal of Language Academy 12(2), 176-199. Miles, M. B. & Huberman, M. A. (1994). Qualitative data analysis. Sage Publication. Muhammad, M. U. & Nasirudeen Z. B. (2015, November). Rethinking strategy: Gradual Release of Responsibility as an effective means to enhance formative assessment in early grade instruction. Being a paper presented at the Second National Conference organized by the Faculty of Education and Extension Services, Usmanu Danfodiyo University, Sokoto. Mosby, A., & Hamilton, S. (2022, September 14). The role of cognition in the Gradual Release of Responsibility Model. Erişim adresi: https://www.edutopia.org/article/role-cognition-gradual-release-responsibility-model/ Neuman, W. L. (2012). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nicel ve nitel yaklaşımlar I‐II. cilt (5. Basım). İstanbul: Yayın Odası. Ortlieb, E. & Schatz, S. (2019). Gradual Release of Responsibility and close reading: A path to student success. In K. Hinchman & D. Appleman (Eds.), Adolescent literacies: a handbook of practice-based research (pp. 171-186). Emerald Publishing. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods (4th edition). Sage Publication. Pearson, P. D. & Gallagher, G. (1983). The Gradual Release of Responsibility Model of instruction. Contemporary Educational Psychology, 8, 112-123. Sarıtaş, E. (1999). İlköğretim I. devrede işbirlikli öğrenme yöntemi ile geleneksel öğrenme yönteminin akademik başarıya etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6, 97-104 Sönmez, V. ve Alacapınar, F. G. (2011). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık. Topping, K., Buchs, C., Duran, D., & van Keer, H. (2017). Effective peer learning: from principles to practical ımplementation. London: Routledge. Türkben, T. ve Temizyürek, F. (2018). Etkileşimsel okuma modelini temel alan Türkçe öğretiminin öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerine etkisi. Turkish Studies 13(4), 1237-1268 Türkben, T. ve Temizyürek, F. (2017). Okuduğunu anlama becerisinin geliştirilmesinde etkileşimsel okuma öğretiminin rolü. Kesit Akademi Dergisi, 7, 374-388. Ulutan, E. (2018). Dünyada eğitim trendleri ve ülkemizde STEM öğrenme etkinlikleri: MEB K12 okulları örneği. Ankara: Eğitim Teknolojileri Geliştirme ve Projeler Daire Başkanlığı. Uyar, Y. (2015). Öz düzenlemeye dayalı okuma becerisinin geliştirilmesi ve anlamaya etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Webb, A., Massey, D. D., Goggans, S., & Flajole, K. (2019). Thirty-five years of the gradual release of responsibility: Scaffolding toward complex and responsive teaching. The Reading Teacher, 73(1), 75-83. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.