lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.1772640 Turkish Education Türkçe Eğitimi Türkçe Öğretmenlerinin Dijital Bilgi Kaynaklarının Güvenirliğine İlişkin Görüşleri ve Kullandıkları Materyallerin Analizi The Perspectives of Turkish Language Teachers on the Reliability of Digital Information Resources and an Analysis of the Materials They Use https://orcid.org/0009-0001-7925-3849 Özdemir Saniye ORDU ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-6954-4968 Acar Erdol Tuba ORDU UNIVERSITY 01 30 2026 14 1 183 207 08 29 2025 01 29 2026 Copyright © 2013, Ana Dili Eğitimi Dergisi 2013 Ana Dili Eğitimi Dergisi

Bu çalışma, Türkçe öğretmenlerinin derslerinde yararlandıkları dijital bilgi kaynaklarının (DBK) güvenirliğine ilişkin görüşlerini ve kullandıkları materyallerin güvenirlik görünümünü incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle yürütülen araştırmaya 12 Türkçe öğretmeni katılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve öğretmenlerin paylaştığı 10 dijital materyalin doküman analizi yoluyla toplanmıştır. Araştırma bulguları; öğretmenlerin EBA, YouTube ve Web 2.0 araçları gibi dijital kaynaklarını derslerini zenginleştirmek, öğrenci motivasyonunu artırmak ve değerlendirme yapmak gibi amaçlarla yaygın olarak kullandığını göstermektedir. Öğretmenlerin tamamı, dijital ortamdaki bilgi kirliliğine karşı yüksek bir farkındalığa sahip olduklarını ve kaynakları kullanmadan önce sorguladıklarını belirtmişlerdir. Ancak öğretmenlerin paylaştığı 10 adet dijital materyalin analizi, ifade edilen bu eleştirel tutum ile uygulamada kullanılan kaynakların niteliği arasında bir çelişki olduğunu ortaya koymuştur. İncelenen materyallerin hiçbirinin atıf veya kaynakça sunmadığı, çoğunun yazar yetkinliğinin belirsiz olduğu ve öğretim programı değişiklikleri karşısında güncellik sorunu yaşadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; öğretmenlerin uygulamada fayda sağlayan ancak güvenirlik standartlarını tam olarak karşılamayan kaynakları kullandığı görülmüştür.

This study aimed to investigate Turkish language teachers' perspectives on the reliability of digital information resources (DIRs) utilized in their lessons and the reliability status of the materials they employed. Conducted through a case study design—a qualitative research framework—the study involved 12 Turkish language teachers. Data were collected via semi-structured interviews and the document analysis of 10 digital materials shared by the participants. Findings indicated that teachers widely used digital resources such as the EBA platform, YouTube, and Web 2.0 tools to enrich their lessons, enhance students’ motivation, and conduct assessments. All participating teachers stated they had high awareness regarding online information pollution and reported that they critically evaluated resources before use. However, the analysis of the 10 digital materials revealed a stark contrast between this expressed critical stance and the actual quality of the resources used in practice. It was determined that none of the analyzed materials provided citations or a bibliography, authorial expertise remained ambiguous for the majority, and the materials remained unupdated in response to curriculum changes. Consequently, it was observed that teachers utilized resources offering practical benefits but failed to fully meet fundamental reliability standards.

 Bilgi güvenirliği dijital bilgi kaynakları dijital kaynak değerlendirme dijital okuryazarlık dijital öğretim materyalleri Information reliability digital information resources digital resource evaluation digital literacy digital instructional materials Acar-Erdol, T. (2025). Dijital dünyada baba katılımı, T. Acar-Erdol & M. F. Güloğlu (Ed.), Zor zamanlarda baba olmak, kuramsal ve uygulamalı boyutlarıyla Baba Katılımı Eğitim Programı (s.175-222). Vizetek Yayıncılık. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274. Blinova, M., & Solomin, V. (2022). Comprehensive approach to assessing the reliability of information in online media. Virtual Communication and Social Networks, 2022(3), 107–113. https://doi.org/10.21603/2782-4799-2022-1-3-107-113 Candan, B. (2022). Dijital Kütüphanelerin e-öğrenmedeki rolü ve önemi. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi, 8(16), 269-285. https://doi: 10.52096/jsrbs.8.16.16 Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage. Çapar, D. (2024). Eğitimde dijital dönüşüm, S. Karataş (Ed.). Eğitim bilimleri alanında uluslararası araştırmalar (s. 35-55). Eğitim Yayınevi. Daraz, L., Dogu, C., Houde, V., Bouseh, S., & Morshed, K. G. (2024). Assessing credibility: Quality criteria for patients, caregivers, and the public in online health information-A qualitative study. Journal of Patient Experience, 11, 1-8. https://doi.org/10.1177/23743735241259440 Dilekçi, A. (2024). Türkçe derslerinde kullanılan yardımcı kaynak kitap ve materyallerin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(2), 483-494. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1195984 Dilek-Eren, C., Muşlu-Kaygısız, G., & Benzer, E. (2018). Öğretmen adaylarının bilgi okuryazarlık becerileri ile bilgi kaynaklarının güvenilirliklerini değerlendirmeleri arasındaki ilişki. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 175–184. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.411783 Dolunay, S. K., & Dilekçi, A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin yazılı anlatımlarında fiilimsi kullanımı. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (28), 17-35. http://dx.doi.org/10.29000/rumelide.1132504 Erdoğdu, F., & Çakır, Ö. (2024). Öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının ve yapay zekâya ilişkin algılarının belirlenmesi. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi 9(2), 63-95. https://doi.org/10.55107/ turksosbilder.1594635 Esatoğlu, A. (2019). Matematik öğretmenlerinin kullandıkları eğitsel içerikli web sitelerinin incelenmesi (Tez No: 542651). (Yayınlanmış yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi). Yükseköğretim Kurumu Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp Garbe, A., & Soukup, C. (2024). Critical consumption of digital information. Advances in Educational Technologies and Instructional Design Book Series, 75–120. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-5633-3.ch004 Hrabal, J., & Pruša, T. (2015). Evaluation of medical information quality. ProInflow, 7(1), 41–54. https://doi.org/10.5817/PROIN2015-1-5 Kanık-Uysal, P., Akın-Arıkan, Ç., Acar-Erdol, T., Bayrak-Özmutlu, E., & Akyol, H. (2022). Türkçe dersi sınav sorularının özgünlük, madde türü, madde yazma ölçütleri ve bilişsel düzey açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 47(210), 259-280. https://doi.org/10.15390/EB.2022.10896 Karagöl, E., & Yıldırım-Bilgen, D. (2025). Türkçe eğitiminde yapay zekâ kullanımı: Türkçe eğitimcileri yapay zekâ hakkında ne düşünüyor? Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(2), 356-374. https://doi.org/10.16916/aded.1611540 Kaya, A., Balay, R., & Adıgüzel, A. (2014). Öğretmen adaylarının eğitsel internet kullanım becerileri ile bilgi edinme becerileri arasındaki ilişki düzeyi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 83-99. http://dx.doi.org/10.12973/jesr.2014.4os5a Korukluoğlu, P., Alcı, B., & Rubach, C. (2023). Reliability and validity of the Turkish version of the teachers' basic ICT competence beliefs scale. International Journal of Assessment Tools in Education, 10(1), 29–55. https://doi.org/10.21449/ijate.995005 Köde, K., & Çoklar, A. N. (2020). Öğretmenlerin dijital ve dijital olmayan materyalleri seçim ve kullanım kriterlerinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(2), 893-909. https://doi.org/10.37217/tebd.799527 Kurbanoğlu, S. (2002). WWW bilgi kaynaklarının değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 19(1), 11-25. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/610582 Marshall, C., & Rossman, G. B. (2014). Designing Qualitative Research. Sage. MEB. (2025a). Milli Eğitim Bakanlığı Yapay Zeka Uygulamaları Etik Kurulu Yönergesi. https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_10/23133643_yapay_zeka_yonerge.pdf Erişim: 21 Ocak 2026 MEB. (2025b). Yapay zeka etiği tavsiyeleri. https://yegitek.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_10/22165423_yapay_zeka_etigi_tavsiyeleri_22102025_webformati.pdf Erişim: 21 Ocak 2026 Meier, E. B. (2021). Designing and using digital platforms for 21st century learning. Education Tech Research Dev, 69, 217–220. https://doi.org/10.1007/s11423-020- 09880-4 Mete, G. (2021). Turkish teachers' views on educational digital games. International Online Journal of Educational Sciences, 13(2), 604–619. http://dx.doi.org/10.15345/iojes.2021.02.019 Metzger, M. J., & Flanagin, A. J. (2013). Credibility and trust of information in online environments: The use of cognitive heuristics. Journal of Pragmatics, 59, 210–220. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2013.07.012 Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks. Odabaş, H., Odabaş, Z. Y., & Binici, K. (2019). Dijital bilgi kaynakları ve ortamlarının üniversite öğrencilerinin okuma davranışlarına etkileri. Milli Eğitim, 49(227), (89-116). https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1232116 Özel, N. (2016). Bilgi ve iletişim teknolojilerinin etkisiyle değişen bilgi kaynakları, hizmetleri ve öğrenme ortamları. Millî Eğitim Dergisi, 45(209), 270-294. https://dergipark.org.tr/en/pub/milliegitim/article/406077 Pattanaphanchai, J. (2014). Trustworthiness of web information evaluation framework (Doctoral dissertation, University of Southampton). https://eprints.soton.ac.uk/370596/ Pattanaphanchai, J., O’Hara, K., & Hall, W. (2013). Trustworthiness criteria for supporting users to assess the credibility of web information. The Web Conference, 1123–1130. https://doi.org/10.1145/2487788.2488132 Polat, M., & Koç, M. (2024). Dijital ortamlarda fen eğitimi: Dijital öğrenme platformları üzerine fen Bilgisi öğretmen görüşleri. Hakkâri Review, 8(1), 32-55. https://doi: 10.31457/hr.1457663 Renda, M. E., & Straccia, U. (2005). A personalized collaborative digital library environment: A model and an application. Information Processing and Management, 41, 5–21. https://doi.org/10.1016/j.ipm.2004.04.007 Ripoll, L., & Morelli-Matos, J. C. (2020). Information reliability: criteria to identify misinformation in the digital environment. Investigacion Bibliotecologica, 34(84), 79–101. https://doi.org/10.22201/IIBI.24488321XE.2020.84.58115 Saklan, H., & Ünal, C. (2019). Dijital eğitim platformları arasında EBA’nın yeri ile ilgili fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(1), 19-34. https://doi: 10.7822/omuefd.431247 Semiz-Türkoğlu, H., & Önay-Doğan, B. (2018). Sosyal medya üzerinden okurun değişimi ve bilgi güvenirliği. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 371-385. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/516446 Shapiro, C., & H. R. Varian. (1999). Information rules: A strategic guide to the network economy. Harvard Business School Press. Şerefoğlu-Henkoğlu, H., Mahiroğlu, A., & Keser, H. (2015). Ortaokul öğrencilerinin bilgiye erişim aracı olarak internete yaklaşımları. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, January, 6(1), 72-110. https://doi.org/10.17569/tojqi.01897 Tabibian, B., Valera, I., Farajtabar, M., Song, L., Schölkopf, B., & Gomez- Rodriguez, M. (2017). Distilling ınformation reliability and source trustworthiness from digital traces. The Web Conference, 847–855. https://doi.org/10.1145/3038912.3052672 Vamanu, I., & Zak, E. H. (2022). Information source and content: articulating two key concepts for information evaluation. Information and Learning Sciences, 123(1/2), 65–79. https://doi.org/10.1108/ils-09-2021-0084 Williamson, B., Eynon, R., & Potter, J. (2020). Pandemic politics, pedagogies and practices: Digital technologies and distance education during the coronavirus emergency. Learning, Media and Technology, 45(2), 107–114. https://doi.org/10.1080/17439884.2020.1761641. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.