lisans

Ana Dili Eğitimi Dergisi

2147-6020

Mehmet KURUDAYIOĞLU

10.16916/aded.292946

Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Öykülerdeki Karakter Özelliklerinin İncelenmesi

Karagül

Sedat

ANKARA ÜNİVERSİTESİ İnce Samur

Ayşe Özgül

04 26 2017

5 2 336 352 02 20 2017

2013

Ana Dili Eğitimi Dergisi

Ders kitaplarındaki öykülerdeyer alan karakterler, çocukların öykünmelerine, özdeşim kurabilmelerine ve yeniarkadaşlıklar edinmelerine olanak tanıyarak etkin birer öğrenme ortamıoluştururlar. Bu bağlamda, öykü metinlerindeki karakter özellikleri, çocuklarınkişilik gelişimi için son derece önemlidir. Buna göre Türkçe derskitaplarındaki karakter özelliklerinin bilimsel bir anlayışla incelenmesiönemli bir gerekliliktir. Bu çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınlarıtarafından hazırlanan 5., 6., 7. ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunanöykü metinlerindeki karakter özellikleri, Sever (2013) tarafından belirlenen“karakter özellikleri sınıflaması”na göre içerik analizi yöntemi kullanılarakincelenmiştir. İnceleme sonucunda Türkçe ders kitaplarında yer alan öykülerdekikarakterlerin açık, kapalı, devingen ve durağan olma durumları belirlenmiş vekarakter özelliklerinin frekans ve yüzde değerleri hesaplanıptablolaştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda, Türkçe ders kitabında yer alanöykülerdeki karakterlerin büyük çoğunluğunun “kapalı” ve “durağan” olduklarıbelirlenmiştir. Öykülerin çoğunda “açık” ve “devingen” özelliğe sahip herhangibir karaktere yer verilmediği görülmüştür.

Türkçe ders kitapları öykü metinleri karakter özellikleri

Aslan, C. (2007). Yazınsal nitelikli çocuk kitaplarının çocuğun gelişim sürecindeki yeri. Bulunduğu eser: Sever, S.(Yay. Haz.)2. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu Bildiriler Kitabı (189-200). Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.

Aslan, C. ve Doğu, Y. (2015). Öğrencilerin ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlere ilişkin görüşleri. Akademik Araştırmalar Dergisi, 17 (67), 1-30.

Canlı, S. (2015). Türkçe ders kitaplarına seçilecek metinlerin belirlenmesinde çocuğa görelik ilkesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 1 (1), 98-123.

Çeçen, M. A. ve Çiftçi, Ö. (2007). İlköğretim 6. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin tür ve tema açısından incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 173, 39-49.

Doğan, B. ve Gülüşen, A. (2011). Türkçe ders kitaplarındaki (6-8) metinlerin değerler bakımından incelenmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (2), 75-102.

Dowling, M. (2002). Young children’s personal, social and emotionaldevelopment. London: Paul Chapman Publishing.

İşeri, K. (2011). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin metinsellik özellikleri. Bulunduğu eser: Ülper, H. (Ed.) Türkçe Ders Kitabı Çözümlemeleri (ss. 91-112). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.

Karataş, E. (2014). Çocuk edebiyatında karakter kavramı. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33, 60-79.

Kaya, Z. (2007). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin türsel/yazınsal niteliği. Bulunduğu eser: Sever, S.(Yay. Haz.) 2. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu Bildiriler Kitabı (ss. 83-90). Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.

Marsh, J. (2010). Childhood, Culture and Creativity: A Literature Review. UK: Sheffield University (ARTS COUNCIL ENGLAND).

Nas, R. (2002). Örneklerle çocuk edebiyatı. Bursa: Ezgi Kitabevi Yayınları.

Okur, A. ve Arı, G. (2013). 6, 7, 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirliği. İlköğretim Online, 12 (1), 202-226.

Özdemir, E. (2014). Edebiyat sözlüğü. Ankara: Bilgi Yayınevi.

Sever, S. ve Aslan, C. (2009). Eleştirel düşünme becerisini kazandırma bağlamında çocuk edebiyatı yapıtlarının işlevi üzerine bir çözümleme. Bulunduğu eser: Artar, M. (Ed.)VI. Ulusal Çocuk Kültürü Kongresi, Türkiye’de Çocuk Yetiştirme, Yaklaşımlar, Yöntemler, Sorunlar, Çözümler (ss. 231-250). Ankara: Ankara Üniversitesi Çocuk Kültürü Araştırma ve Uygulama Merkezi.

Sever, S. (2013). Çocuk ve edebiyat. İzmir: Tudem Yayıncılık.

Sever, S. (2013). Çocuk edebiyatı ve okuma kültürü. İzmir: Tudem Yayıncılık.

Solak, M. ve Yaylı, D. (2009). İlköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarının türler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2 (9), 444-453.

Stevick, P. (2004). Roman teorisi (Çev: Sevim Kantarcıoğlu). Ankara: Akçağ Yayınları.

Tavşancıl, E. ve Aslan, A. E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. İstanbul: Epsilon Yayıncılık.

TDK (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Tuncer, H. ve Yardımcı, M. (2002). Eğitim fakülteleri için çocuk edebiyatı. Ankara: Ürün Yayınları.

Weinreich, T. (2000). Children’s Literature. Art or Pedagogy?.Denmark: Roskilde University Press.

Yılmaz, E. (2012). Türk çocuk yazınında ana karakter konumundaki çocukların dil kullanımları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme. Bulunduğu eser: Sever, S., Aslan, C., Canlı, S., Önal, Ş., Çıldır, B., Karagül, S., Doğan, B. N. ve İnce Samur, Ö. (Yay. Haz.) 3. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu Bildiriler ve Atölye Çalışmaları Kitabı (ss. 491-496). Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.

Zivtci, F. (2007). Çocuk kitaplarında kahramanın yeri ve önemi. Bulunduğu eser: Sever, S.(Yay. Haz.) 2. Ulusal Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu Bildiriler Kitabı (ss. 189-200). Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.