lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.557969 Relationship Between Text Types and Formulaic Expression in Secondary School Turkish language Arts Textbooks Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Metin Türleri ile Kalıplaşmış Söz Varlığı İlişkisi https://orcid.org/0000-0003-2135-5399 Süğümlü Üzeyir https://orcid.org/0000-0002-6621-9457 Eraslan Asena 07 31 2019 7 3 630 646 04 25 2019 07 08 2019 Copyright © 2013, Ana Dili Eğitimi Dergisi 2013 Ana Dili Eğitimi Dergisi

The aim of this study was to determine therelationship between text types and formulaic expression in secondary schoolTurkish textbooks (MoNE Publications) prepared based on the Turkish LanguageArts Curriculum (2018). Turkish is a lesson carried out by using texts. Thepresent study placed importance on determining the elements of formulaicexpression in the texts and to reveal the relation between text types andelements of formulaic expression. The present study employed the qualitativeresearch method for data collection. Data was collected from 95 texts from 5th,6th, 7th and 8th grade Turkish language arts textbooks. The collection of datawas completed with document review. The texts were classified according to typeand the elements of formulaic expression in the texts were determined. The datawere determined with the descriptive analysis technique. The relationshipbetween text types and elements of formulaic expression was shown with tablesand assessed accordingly. This study concluded the following results: The texttype with the most elements of formulaic expression are stories, idioms are themost commonly used formulaic expression in text types and proverbs determinedare the element of formulaic expression used the least.

Araştırmanınamacı, Türkçe Dersi Öğretim Programı (2018) temelinde hazırlanmış ortaokulTürkçe ders kitaplarında (MEB Yayınları) yer alan metin türleri ile kalıplaşmışsöz varlığı ilişkisini belirlemektir. Türkçe dersi, metinler üzerindengerçekleştirilen bir derstir. Metinlerdeki kalıplaşmış söz varlığı unsurlarınıbelirlemek, metin türleriyle kalıplaşmış söz varlığı unsurları arasındakiilişkiyi ortaya çıkarmak, araştırma için önemli görülmektedir. Araştırma, nitelbir araştırma özelliği taşımaktadır ve temel nitel araştırma ile gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın verilerini 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan95 metin oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanması, doküman incelemesiile gerçekleştirilmiştir. Metinler türlerine göre sınıflandırılmış vemetinlerdeki kalıplaşmış söz varlığı unsurları belirlenmiştir. Araştırmanınverileri, betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Metin türleri ilekalıplaşmış söz varlığı unsurları arasındaki ilişki, tablolarla gösterilmiş veyorumlanmıştır. Araştırma ile şu sonuçlara ulaşılmıştır: Kalıplaşmış sözvarlığı unsurlarının en fazla yer aldığı metin türünün öykü olduğu, metintürlerinde en fazla kalıplaşmış söz varlığı unsurlarından deyimlere yerverildiği, en az yer verilen kalıplaşmış söz varlığı unsurunun ise atasözüolduğu belirlenmiştir.

 ders kitabı metin metin türü kalıplaşmış söz varlığı textbooks text text type formulaic expression Akın, K. (2018). Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan okuma metinlerinin söz varlığı üzerine bir değerlendirme. Social Sciences Studies Journal, 4(22), 3695-3706. Aksan, D. (2004). Türkçenin söz varlığı. Ankara: Engin Yayınevi. Apaydın, N. (2010). 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. Demir, C. (2016). Türkçe eğitim öğretim programları ve kişisel söz varlığı. Milli Eğitim Dergisi, 210, 141-161. Esgin, A. (2016). Yurt dışında yapılmış söz varlığı çalışmalarının yöntemleri üzerine bir değerlendirme. Milli Eğitim Dergisi, 210, 55-83. Göçer, A. (2009). Türkçe eğitiminde öğrencilerin söz varlığını geliştirme etkinlikleri ve sözlük kullanımı. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 4(4), 1025-1055. Gökdayı, H. (2008). Türkçede kalıp sözler. Bilig, 44, 89-110. Karadüz, A. (2009). Sözlük, sözcük anlamı ve öğrenme üzerine. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 4(4), 636-649. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. 24. Baskı. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. Karatay, H. (2016). 6-8. sınıf öğrencilerinin mecazlı dili anlama düzeyleri. Milli Eğitim Dergisi, 210, 265-285. MEB (2018). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu 5. sınıf Türkçe ders kitabı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. MEB (2018). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu 6. sınıf Türkçe ders kitabı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. MEB (2018). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu 7. sınıf Türkçe ders kitabı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. MEB (2018). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu 8. sınıf Türkçe ders kitabı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. MEB (2018). Türkçe dersi öğretim programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. Merriam, S. B. (2013). Qualitative research a guide to desing and implementation. Selahattin Turan (Çev. Ed.). 3. Basımdan Çeviri. Ankara: Nobel Yayınları. Tağa, T. (2016). Kelime öğretiminde hedef kelimelerin belirlenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 210, 163-177. TDK (2005). Büyük Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Turhan, H. (2010). 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin söz varlığı açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. Uludağ, Ç. (2010). 7. sınıf Türkçe ders kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 9. Baskı. Ankara: Seçkin Yayınları.