lisans Ana Dili Eğitimi Dergisi 2147-6020 Mehmet KURUDAYIOĞLU 10.16916/aded.705103 Other Fields of Education Alan Eğitimleri Primary School Perception: Does It Differ with Respect to Print Awareness? İlkokul Algısı Yazı Farkındalığı Becerilerine Göre Değişmekte Midir? https://orcid.org/0000-0002-2897-2018 Kaynak Ekici K. Büşra NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0001-6230-3195 İmir Hatice Merve ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0002-5375-3503 Temel Fulya GAZİ ÜNİVERSİTESİ 07 22 2020 8 3 753 776 03 17 2020 06 01 2020 Copyright © 2013, Ana Dili Eğitimi Dergisi 2013 Ana Dili Eğitimi Dergisi

Purpose of this research is to answer the question whether preschool children’s primary school perception differs in relation to their print awareness. The research is a mixed method study, namely explanatory sequential mixed design is applied. Firstly, quantitative data were collected and analyzed, then qualitative data were collected and deeply analyzed in accompany with quantitative data. 60-66 months-old 102 children attending to a public independent preschool were recruited for the study. Children’s print awareness was assessed quantitatively via Early Literacy Skills Assessment Tool (Karaman & Güngör Aytar, 2016). Children whose print awareness score is one standard deviation higher and lower than school’s mean score were listed and from each group 10 children were randomly selected. They were interviewed and asked to make a drawing about primary school. Children’s overall views and expectations, except for views on primary school teacher, are found to differ with respect to print awareness.

Bu araştırma okul öncesi dönemdeki çocukların yazı farkındalıkları ile ilkokul algılarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çocukların yazı farkındalıklarına göre ilkokul algılarının değişiklik gösterip göstermediği sorusuna yanıt aranmıştır. Araştırma, karma yöntemlerden açımlayıcı sıralı karma desene göre tasarlanmıştır. Bu kapsamda öncelikle nicel veriler toplanıp analiz edilmiş, ardından nitel veriler toplanarak nicel veriler eşliğinde derinlemesine incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu yaşları 60-66 ay arasında değişen ve bağımsız bir anaokuluna devam eden 102 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada çocukların yazı farkındalığı becerileri Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı vasıtasıyla nicel olarak değerlendirilmiştir. Ardından, araştırma deseni ile uyumlu olacak şekilde yazı farkındalığı puanı okul ortalamasının bir standart sapma altında ve üzerinde olan 10’ar çocuk tesadüfi şekilde seçilerek, bu çocuklarla ilkokul algısına yönelik görüşme yapılmış ve resim çizmeleri istenmiştir. Araştırma sonucunda çocukların, ilkokul öğretmenine yönelik düşünceleri dışında, ilkokula dair genel görüşlerinin ve beklentilerinin yazı farkındalık puanlarına göre değişiklik gösterdiği belirlenmiştir.

 Yazı farkındalığı ilkokul algısı okul öncesi dönem karma yöntem Print awareness primary school perception preschool period mixed method Acer, D. ve Karaman Benli, G. (2019). Türk çocuklarının çizim yazma ve anlatım becerilerinin resimli bir öykü kitabı kullanılarak betimlenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 52(2), 495-523. doi:10.30964/auebfd.556553 Ahi, B., Cingi, M. A. ve Kıldan, A. O. (2016). 48-60 aylık çocukların öğretmen kavramına yönelik algılarının çizimler aracılığıyla incelenmesi. İlköğretim Online, 15(1), 77-90. Arslan Cansever, B. (2017). The children’s perceptions of the teacher: An analysis of the drawings created by the children. Inonu University of the Faculty of Education, 18(1), 281-291. Artut, K. (2010). Okul öncesinde resim eğitimi. Ankara: Anı Yayıncılık. Australian Government. (2009). Investing in the early years: a national early childhood development strategy, an initiative of the Council of Australian Governments. Barton, ACT: Commonwealth of Australia. Bağçeli Kahraman, P. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarının okula uyum sürecine ilişkin anaokulu öğretmenlerinin ve annelerinin görüşleri. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 2(1), 3-20. Baker, J. (1999). Teacher-student interaction in urban at risk classrooms: Differantial behavior, relationship quality, and student satisfaction with school. The Elementary School Journal, 100(1), 57-70. Bayraktar, V. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarının yazı farkındalığı becerilerinin çocuk ve ebeveyn değişkenleri açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 43(196), 49-65. Bayraktar, V. ve Temel, Z. F. (2014). Okuma-yazma hazırlık eğitim programının çocukların okuma-yazma becerilerine etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(3), 8-22. Bredekamp, S. (2011). Effective practices in early childhood education: building a foundation, New Jersey: Merrill. Clark, A., and Moss, P. (2011). Listening to young children: The mosaic approach (2. Baskı). London: National Children’s Bureau. Clarke, C., and Sharpe, P. (2003) Transition from preschool to primary school: An overview of the personal experiences of children and their parents in Singapore, European Early Childhood Education Research Journal, 11(sup1), 15-23. doi: 10.1080/1350293X.2003.12016702 Creswell, J. W. (2013). Araştırma deseni nitel nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (Çev. Ed. S. B. Demir). Ankara: Eğiten Kitap. Çabuk, B. (2018). Okul öncesi dönemden okul dönemine geçiş. (Ed. G. Haktanır). İçinde Erken çocukluk eğitimine giriş. (s.283-293). Ankara: Anı Yayıncılık. Delican, B. (2018). Okuma yazmaya hazırbulunuşluğu belirleme aracının geliştirilmesi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazİ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Dinçer, Ç. (2005). Çocukların yaşam değişikliklerine uyumu. (Ed. A. Oktay & Ö. Polat Unutkan). Okul öncesi eğitimde güncel konular. (s.101-129). İstanbul: Morpa Yayıncılık. Dockett, S., and Perry, B. (1999) Starting School: What Do the Children Say?, Early Child Development and Care, 159(1), 107-119. doi: 10.1080/0300443991590109 Dockett, S., and Perry, R. (2002). Smoothing the way: What makes a successful school transition program? Education Links, 65(1), 6-10. Dockett, S., and Perry, B. (2003). Children’s views and children’s voices in starting school. Australian Journal of Early Childhood, 28(1): 12–17. Dockett, S., and Perry, B. (2007). Transitions to school: Perceptions, expectations, experiences. Sydney: University of New South Wales Press. Einarsdóttir, J. (2003) When the bell rings we have to go ınside: Preschool children's views on the primary school, European Early Childhood Education Research Journal, 11(1), 35-49. doi: 10.1080/1350293X.2003.12016704 Erkan, S. ve Kırca, A. (2010). Okul öncesi eğitimin ilköğretim birinci sınıf öğrencilerinin okula hazırbulunuşluklarına etkisinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 94-106. Eskelä-Haapanen, S., Lerkkanen, M. K., Rasku-Puttonen, H., and Poikkeus, A. M. (2017) Children’s beliefs concerning school transition, Early Child Development and Care, 187(9), 1446-1459. doi: 10.1080/03004430.2016.1177041 Gündüz H. B. ve Özarslan N. (2017). Farklı yaş kategorilerinde ilkokula başlayan öğrencilerin okul olgunluğu ve öğretmen görüşlerine göre okula uyum problemleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,17 (1), 212-230. Işıkoğlu Erdoğan, N. ve Şimşek, C. (2014). Birinci sınıfa başlayan çocukların, velilerin ve öğretmenlerin okula uyumlarının incelenmesi. International Journal of New Trends in Arts, Sports & Science Education, 3(2), 62-70. Justice, L. M., and Ezell, H. K. (2000). Enhancing children’s print and word awareness through home-based parent intervention. American Journal of Speech-Language Pathology, 9(3), 257-269. Justice, L. M., and Ezell, H. K. (2001). Written language awareness in preschool children from low-income households: A descriptive analysis. Communication Disorders Quarterly, 22, 123–134. Justice, L.M., and Ezell, H.K. (2002). Use of storybook reading to increase print awareness in at-risk children. American Journal of Speech-Language Pathology, 11, 17–29. Justice, L. M., and Sofka, A. E. (2010). Engaging children with print: Building early literacy skills through quality read-alouds. New York: Guilford Publications. Kandır, A. ve Yazıcı, E. (2016). MEB 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı’nın okuma yazma becerilerinin gelişimi yönünden değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(3), 451-488. Karaman, G. (2014). Erken okuryazarlık becerilerinin tarihsel gelişimi kuramsal temelleri ve kapsamı. Z. F. Temel (Ed.), Dil ve erken okuryazarlık içinde (s.11-33). Ankara: Hedef CS. Karaman, G. ve Güngör Aytar, A. (2016). Erken okuryazarlık becerilerini değerlendirme aracının (EOBDA) geliştirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 516-541. Koçyiğit, S. (2014a). Okul öncesi dönem çocuklarının ilkokul hakkındaki görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(5), 1861-1874. Koçyiğit, S. (2014b). Çocuk bakış açısıyla okul öncesi eğitim. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 203-214. Lonigan, C. J. , Burges, S. R., and Anthony, J. L. (2000). Development of emergent literacy and early reading skills in preschool children: Evidence from a latent-variable longitudinal study. Development Psychology, 36(5), 596-613. Mercan Uzun, E. ve Alat, K. (2017). Okul öncesi dönemde uygulanan okula hazırız eğitim programının ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin hazırbulunuşluk düzeylerine etkisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 59-80. Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). Okul öncesi eğitim programı. Ankara: Meb. Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. (2019). Okula uyum programı uygulamasına yönelik uyum program ve etkinlik örnekleri. https://tegm.meb.gov.tr/www/okula-uyum-programi-uygulamasina-yonelik-uyum-program-ve-etkinlik-ornekleri/icerik/615 adresinden 12.11.2019 tarihinde erişilmiştir. Mirkhil, M. (2010). ‘I want to play when I go to school’: Children’s views on the transition to school from kindergarten. Australasian Journal of Early Childhood, 35(3), 134-139. Morrison, G. S. (2012). Early childhood education today. New Jersey: Pearson Merrill/Prentice Hall. Neuman, S. B., and Dickinson, D. K. (2018). Erken okuryazarlık araştırmaları el kitabı. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (Çev Ed: M. Bütün ve S. B. Demir). Ankara: Pegem Akademi. Pekdoğan, S. (2018). Sınıf öğretmenlerinin ilkokula hazırlık sürecinde okul öncesi eğitimden beklentileri. Yaşadıkça Eğitim Dergisi, 31(2), 11-22. Pullen, P. C., and Justice, L. M. (2003). Enhancing Phonological Awareness, Print Awareness, and Oral Language Skills in Preschool Children. Intervention in School and Clinic, 39(2), 87–98. Routledge, L. (1976). Children’s drawings. Occupational Theraphy Journal, September. Stipek, D. (2001). Pathways to constructive behavior: Importance of academic achievement in the early elementary grades. A. Bohart and D. Stipek (Eds.), in Constructive and destructive behavior: Implications for family, school, and society. Washington, DC: American Psychological Association. Şallı, D. (2016). Okul öncesi kurumlara devam eden 5-6 yaş çocuklarının ilkokul hakkındaki düşünceleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 147-152. Şimşek Çetin, Ö. (2014). Okul öncesi dönemdeki çocukların yazı farkındalığı ve yazmaya hazırlık becerilerinin incelenmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 7(3), 342-360. Tantekin Erden, F. ve Altun, D. (2014). Sınıf öğretmenlerinin okul öncesi eğitim ve ilköğretime geçiş süreci hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. İlköğretim Online, 13(2), 481-502. Trawick-Smith, J. (2013). Sembolik düşünce okul öncesi yıllarda oyun dil ve okuryazarlık. B. Akman (Ed.), Erken çocukluk döneminde gelişimi çok kültürlü bir bakış açısı (Y. Öztürk, Çev.) içinde (s.254-293). Ankara: Nobel. White, G., and Sharp, C. (2007) ‘It is different … because you are getting older and growing up.’ How children make sense of the transition to Year 1, European Early Childhood Education Research Journal, 15(1), 87-102. doi: 10.1080/13502930601161882 Whitehurst, G. J., and Lonigan, C. J. (1998). Child development and emergent literacy screening tools for preschool children. Child Development, 69(3), 848-872. Wong, M. (2015) Voices of children, parents and teachers: how children cope with stress during school transition, Early Child Development and Care, 185:4, 658-678. doi: 10.1080/03004430.2014.948872 Valeski, T. N., and Stipek, D. J. (2001). Young children's feelings about school. Child Development, 72(4), 1198-1213. doi: 10.1111/1467-8624.00342 Yangın, B. (2007). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki altı yaş çocuklarının yazmayı öğrenmeye hazır bulunuşluk durumları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 294-305. Yavuzer, H. (2009). Resimleriyle çocuk. İstanbul: Remzi Kitabevi Yazıcı, D. N., Nazik Kumbasar, A. ve Akman, B. (2017). Ailelerin gözünden okul öncesinden ilkokula geçişte yaşanan güçlükler ve çözüm önerileri (Ed. Ö. Demirel & S. Dinçer). Eğitim bilimlerinde yenilikler ve nitelik arayışı. (s. 447-458). Ankara: Pegem Akademi. Yeo, L. S., and Clarke, C. (2005). Starting school: A Singapore story told by children. Australian Journal of Early Childhood,30(3), 1–8. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.