YONCANIN ÇOK YILLIK SERİN İKLİM BUĞDAYGİL YEM BİTKİSİ TÜRLERİYLE OLAN KARIŞIM UYGULAMALARINDA OT VERİMİ VE BOTANİK KOMPOZİSYON ORANLARININ BELİRLENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 60 - 73, 29.12.2025

Mustafa Cemil Büyükkılıç , Tahir Polat , Habip Artan

https://izlik.org/JA98HD45CD

Öz

Bu çalışma Şanlıurfa ilinin sulu koşullarda bazı çok yıllık serin mevsim buğdaygil yem bitkileri ile yoncanın saf ve karışım ekimlerinin ot verimi üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla 2017 ve 2018 yılları arasında yürütülmüştür. Harran Üniversitesi Eyyübiye Kampüsü araştırma ve uygulama alanında yürütülmüştür. Tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırmada toplam 16 farkı uygulama değerlendirilmiş olup, bu uygulamalar; yonca (Medicago sativa L.), kılçıksız brom (Bromus inermis Leyss.), İngiliz çimi (Lolium perenne L.) ile kamışsı yumak (Festuca arundinacea Schreb.) türlerinin saf ekimleri ile bu türlerin farklı oranlarda karıştırılmasıyla oluşturulan 12 farklı karışım uygulamasını içermektedir. İki yıllık ortalamalara göre, uygulamalar arasında önemli farklılıklar gözlenmiştir. İncelenen özellikler açısından elde edilen değerler şu aralıklarda değişmiştir: yeşil ot verimi 3520-4390 kg/da, kuru ot verimi 1111-1475 kg/da, botanik kompozisyon oranı (ağırlığa göre) %8.73-91.27, oransal verim toplamı 1.05-1.29, en yüksek ot verimi %80 Yonca+%20 kamışsı yumak uygulamasından elde edilmiştir. Ancak yonca, hayvanlarda yeşil olarak tüketildiğinde şişkinlik problemine yol açacağı için, otlatma amaçlı suni mera tesislerinde, daha uygun alternatif olarak %80 yonca+%20 kamışsı yumak karışımı önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yonca , Karışım , Sıcak iklim yem bitkileri , Botanik kompozisyon

DETERMINATION OF FORAGE YIELD AND BOTANICAL COMPOSITION RATIOS IN MIXTURE APPLICATIONS OF PERENNIAL COOL CLIMATE GRASSES WITH WHEAT GRAIN FORAGE PLANT SPECIES

https://izlik.org/JA98HD45CD

Öz

This study was carried out in 2017 and 2018 to determine the effects of pure and mixed plantings of some perennial cool-season grasses species and alfalfa on hay yield in irrigated conditions of Şanlıurfa province. The trial was established in the Research Area of the Harran University Eyyubiye Campus according to the randomized block design with three replications. A total of 16 different applications were evaluated in the study, and these applications included pure plantings of alfalfa (Medicago sativa), smooth brome (Bromus inermis Leyss), perennial ryegrass (Lolium perenne L.) tall fescue (Festuca arundinacea Schreb.) and twelve different mixture applications created by mixing these species in different proportions. According to the two-year averages, significant differences were observed among the treatments. The values obtained for the investigated traits varied in the following ranges: green grass yield: 3520-4390 kg/da, dry grass yield: 1111-1475 kg/da, botanical composition ratio (by weight): 8.73-91.27%, proportional yield total: 1.05-1.29, the highest grass yield and grass quality were obtained from pure alfalfa treatment. However, since alfalfa causes bloat problems when consumed as fresh grass by animals, a mixture of 80% alfalfa+20% Tall Fescue is recommended as a more suitable alternative in artificial pasture facilities for grazing purposes

Anahtar Kelimeler

Alfalfa , Mixture , Warm season perennial grasses , Botanical composition

Kaynakça

• Açıkgöz, E. (1991). Yem bitkileri. Uludağ Üniversitesi Basımevi.
• Açıkgöz, E. (2001). Yem bitkileri. Uludağ Üniversitesi Güçlendirme Vakfı Yayınları.
• Altın, M., Gökkuş, A., & Koç, A. (2005). Çayır ve mera yönetimi. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yayınları.
• Artan, H. (2019). Şanlıurfa sulu koşullarında yonca (Medicago sativa L.) ile bazı çok yıllık sıcak iklim buğdaygil yem bitkilerinin karışımlarının performanslarının belirlenmesi [Doktora tezi, Harran Üniversitesi].
• Artan, H., & Polat, T. (2019). Şanlıurfa sulu koşullarında bazı çok yıllık sıcak mevsim buğdaygil yem bitkisi türleriyle yoncanın saf ve karışık ekimlerinde yem kalite değerlerinin belirlenmesi. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 8(1), 85-92. https://doi.org/10.31196/huvfd.592576
• Atış, İ. (2006). Bazı çok yıllık buğdaygil ve baklagil yem bitkilerinin karışımlarında farklı oranların verim ve kaliteye etkisi [Doktora tezi, Çukurova Üniversitesi].
• Avcı, M. (2000). Çukurova’da geçici yapay mer'a kurmak amacıyla yetiştirilebilecek kışlık çok yıllık buğdaygil baklagil yem bitkileri karışımlarının saptanması [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi].
• Avcıoğlu, R., Akbarı, N., Soya, H., & Sabanci, İ. (1991). Ege sahil kuşağında yapay çayır-mera kurma olanakları üzerinde araştırmalar. Türkiye 2. Çayır Mera ve Yem Bitkileri Kongresi, 181-190.
• Bakır, Ö. (1985). Çayır ve mer'a ıslahı, prensip ve uygulamalar. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.
• Bakır, Ö., & Açıkgöz, E. (1976). Yurdumuzda yem bitkileri, çayır-mer'a tarımının bugünkü durumu, geliştirme olanakları ve bu konuda yapılan araştırmalar. Çayır Mer'a ve Zootekni Araştırma Enstitüsü.
• Büyükburç, U. (1975). Türkiye yem üretimi durumu. Yem Bülteni, 1(1), 28-33.
• Büyükkılıç, M. C. (1995). Şanlıurfa’da ikinci ürün olarak yetiştirilen börülce (Vigna sinensis L.)’de bitki sıklığının bazı tarımsal karakterlere etkisinin araştırılması [Yüksek lisans tezi, Harran Üniversitesi].
• Büyükkılıç, M. C. (2022). Yem bitkileri ve mera yönetimi (2. bs.). Akademi Tarım Yayınları.
• Çınar, S. (2012). Çukurova taban koşullarında bazı çok yıllık sıcak mevsim buğdaygil yem bitkilerinin yonca (Medicago sativa L.) ile uygun karışımlarının belirlenmesi [Doktora tezi, Çukurova Üniversitesi].
• Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü. (2018). İklim verileri [Şanlıurfa veri seti].
• De Wit, C. T., & Van den Bergh, J. P. (1965). Competition between herbage plants. The Journal of Agricultural Science, 13, 212-221. https://doi.org/10.18174/njas.v13i2.17501
• Erkovan, H. (2005). Bazı çok yıllık baklagil ve buğdaygil yem bitkileri saf ekim ve karışımlarında verim ile azot fiksasyonu ve transferinin belirlenmesi [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi].
• GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. (2016). Tarımsal veriler [Veri seti].
• Gençkan, M. S. (1985). Çayır-mera kültürü, amenajmanı ve ıslahı. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.
• Geçit, H. H., Emeklier, H. Y., İkin, R., & Kolsarıcı, Ö. (2009). Tarla bitkileri. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.
• Hatipoğlu, R., Avcıoğlu, R., & Soya, H. (1999). Ege koşullarında bazı yem bitkisi karışımlarının ot verimi ve kalitesi üzerine bir araştırma. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23(Ek Sayı 2), 447-453.
• Hatipoğlu, R., Saruhan, V., & Çınar, S. (2009). Yem bitkileri. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.
• Karadağ, Y., & Büyükburç, U. (2004). Ankara koşullarında korunga (Onobrychis sativa L.) ile bazı buğdaygil yem bitkilerinin karışım oranlarının verim ve kalite üzerine etkileri. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 28(2), 91-97.
• Sağlamtimur, T., Tansı, V., & Baytekin, H. (1998). Yem bitkileri yetiştirme. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Kitabı.
• Saruhan, V., & Kuşvuran, A. (2011). Güneydoğu Anadolu Bölgesi koşullarında bazı yonca (Medicago sativa L.) çeşitleri ve genotiplerinin verim performanslarının belirlenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 48(2), 133-140.
• Sayar, M. S. (2017). Ülkemiz ve bölgemiz yem bitkisi tarımına genel bir bakış. Diyarbakır Tarım Dergisi, 28, 30-34.
• Sayar, M. S., Anlarsal, A. E., & Başbağ, M. (2010). Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yem bitkileri tarımının mevcut durumu sorunları ve çözüm önerileri. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 14(2), 59-67.
• Sayar, M. S., Han, Y., & Başbağ, M. (2022). Forage yield and forage quality traits of sainfoin (Onobrychis viciifolia SCOP.) genotypes and evaluations with biplot analysis. Fresenius Environmental Bulletin, 30(2A), 1627-1635.
• Sayar, M. S., Han, Y., Başbağ, M., Gül, İ., & Polat, T. (2015). Rangeland improvement and management studies in southeastern anatolia region of turkey. Pakistan Journal of Agricultural Sciences, 52(1), 9-18.
• Sayar, M. S., Han, Y., Yolcu, H., & Yücel, H. (2014). Yield and quality traits of some perennial forages as both sole crops and intercropping mixtures under irrigated conditions. Turkish Journal of Field Crops, 19(1), 59-65. https://doi.org/10.17557/tjfc.88155
• Sayar, M. S., & Kendal, E. (2014). Van ekolojik koşullarında bazı yem bitkisi karışımlarının verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 24(3), 223-231.
• Şilbir, Y., Polat, T., Baytekin, H., & Avcıoğlu, R. (1994). Bazı çok yıllık baklagil yem bitkilerinin harran ovası sulu şartlarına adaptasyonu ve verim komponentlerinin saptanması. Tarla Bitkileri Kongresi, 1-5.
• Taşkın, S. (1975). Çukurova’da çayır mera ve yem bitkileri adaptasyonu. Tarsus Bölge Topraksu Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Yayınları.
• Tosun, F. (1968). Korunganın birlikte yetiştirildiği buğdaygil yem bitkilerinin azot oranına ve kuru ot ve ham protein verimlerine etkisi üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zirai Araştırma Enstitüsü Bülteni, 26.
• Tükel, T., Hatipoğlu, R., Kutlu, H. R., Görgülü, M., Polat, T., & Çeliktaş, N. (2010). Hayvan besleme ve yem bilimi. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.
• Uncuer, D. (2003). Ankara koşullarında Tritikale ve Tüylü fiğ (Vicia villosa Roth.) karışım oranlarının ve ekim yöntemlerinin yem verimine etkileri [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi].
• Vallentine, J. F. (1980). Grazing management. Academic Press.
• Yılmaz, İ. H., Avcıoğlu, R., & Soya, H. (1996). İzmir koşullarında bazı çok yıllık yem bitkisi karışımlarının ot verimi ve kalitesi üzerine bir araştırma. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 20(5), 347-352.