Hemşirelik Son Sınıf Öğrencilerinin Stres Algısı ile Sosyal Yeterlilik ve Sonuç Beklentisinin Değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışma hemşirelik son sınıf öğrencilerinin stres algıları ile sosyal yeterlilik ve sonuç beklentisi düzeylerini belirlemek ve stres algıları ile sosyal yeterlilik sonuç beklentisi düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile yapılmıştır. Araçlar ve Yöntem: Tanımlayıcı-ilişki arayıcı tipte olan bu çalışma, bir devlet üniversitesinin Hemşirelik Fakültesi’nde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini fakültede öğrenim gören hemşirelik son sınıf öğrencileri (N=288) oluşturmuştur. Çalışma araştırmaya katılmayı kabul eden 180 öğrenci ile tamamlanmıştır. Veri toplamada “Öğrenci Tanıtım Formu”, “Hemşirelik Öğrencileri İçin Algılanan Stres Ölçeği” ve “Sosyal Yeterlilik ve Sosyal Sonuç Beklentileri Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde non-parametrik testler kullanılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin Algılanan Stres Ölçeğinden (HÖASÖ) aldıkları puan ile cinsiyet, sigara kullanımı, klinik yeterlilik ve kendini tanımlama arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur (p<0.05). Öğrencilerin sosyal güvencesinin olması, gelir düzeylerinin yüksek olması ve klinikte kendilerini yeterli olarak görmelerinin Sosyal Yeterlik ve Sosyal Sonuç Beklentileri (SYSSB) puanlarını arttırdığını ve bu farkın önemli olduğunu göstermiştir (p<0.05). HÖASÖ ve SYSSB Ölçekleri arasında negatif bir ilişki saptanmıştır (r=-0.163, p=0.05 ). Sonuç: Öğrencilerin klinik olarak kendilerini yeterli hissetmelerinin ve sakin yapıya sahip olmalarının stres düzeyini azalttığı, uygulamalarda kendilerini yeterli bulmalarının sosyal yeterlik ve sosyal sonuç düzeylerini yükselttiği bulunmuştur. Öğrencilerin uygulamalara başlamadan, yeterliliklerinin arttırılması, kendilerini klinik uygulamalarda yeterli hissetmelerini sağlayacak özellikle yeni ve teknoloji tabanlı eğitim tekniklerinin kullanılması önerilir.

Keywords

• hemşire
• sosyal yeterlilik
• öz yeterlilik
• algılanan stres

Evaluation of Stress Perception, Social Competence and Result Expectation of Senior Nursing Students

Abstract

Purpose: This study was conducted to determine the stress perceptions and social competence and outcome expectation levels of senior nursing students and to examine the relationship between stress perceptions and social competence outcome expectation levels. Materials and Methods: This descriptive-correlation type study was conducted at the Faculty of Nursing of a state university. The research population consisted of senior nursing students (N=288) studying at the faculty. The study was completed with 180 students who agreed to participate in the research. "Student Introduction Form", "Perceived Stress Scale for Nursing Students" and "Social Competence and Social Outcome Expectations Scale" were used in data collection. Non-parametric tests were used to evaluate the data. Results: Statistically significant differences were found between the student's scores on the Perceived Stress Scale and gender, smoking, clinical competence, and self-definition (p<0.05). It has been shown that students' social security, high-income levels, and seeing themselves as competent in the clinic increase their Social Competence and Social Outcome Expectations scores, and this difference is significant (p<0.05). A negative relationship was found between HÖASÖ and SYSSB Scales (r=-0.163, p=0.05 ). Conclusion: It was found that students' feeling clinically competent and having a calm nature reduced their stress levels, and finding themselves competent in practice increased their social competence and social outcome levels. It is recommended that students use new and technology-based training techniques to increase their proficiency before starting practice and to make them feel competent in clinical practice.

Keywords

• nursing
• social efficacy
• self efficacy
• perceived stress

References

1. 1. Monroe SM. Modern approaches to conceptualizing and measuring human life stress. Annu. Rev. Clin. Psychol. 2008;4(1):33-52.
2. 2. Onan N, Barlas G, Karaca S, Yıldırım N, Taskiran O. Sumeli F. The relations between perceived stress, communication skills and psychological symptoms in oncology Nurses. MÜSBED. 2015;5(3):1-5.
3. 3. Özel Y. Karabulut A. Günlük yaşam ve stres yönetimi. TÜSBAD. 2018;1(1):48-56.
4. 4. Nikčević AV, Caselli G, Green D, Spada MM. Negative recurrent thinking as a moderator of the relationship between perceived stress and depressive symptoms. J. Ration-Emot Cogn -Behav Ther. 2014;32: 248-256.
5. 5. Altan S. Örgütsel yapıya bağlı stres kaynakları ve örgütsel stresin neden olduğu başlıca sorunlar. SSAD. 2018;2(3):137-158.
6. 6. Gümüştekin GE, Öztemiz AB. Örgütlerde stresin verimlilik ve performansla etkileşimi. ÇÜSBED. 2005;14(1):271-288.
7. 7. Alaşık O. Gazi Üniversitesi Tıp, Diş Hekimliği ve Sağlık Bilimleri Fakülteleri son sınıf öğrencilerinde algılanan stres düzeyi ve depresyon belirtileri sıklığının değerlendirilmesi. Uzmanlık Tezi, Gazi Üniversitesi;2020.
8. 8. Taşdelen S, Zaybak A. Hemşirelik öğrencilerinin ilk klinik deneyim sırasındaki stres düzeylerinin incelenmesi. Florence Nightingale J Nurs. 2013;21(2):101-106.

9. 9. Bektaş AH. Hemşirelik öğrencilerinin kuramsal ve uygulamalı eğitimde yaşadıkları güçlükler ve öğretim elemanlarından beklentileri. Hemşirelik Forumu. 2004;5(5):45-54.
10. 10. Ergin E, Çevik K. Hemşirelik birinci sınıf öğrencilerinin ilk klinik deneyimleri sırasında algıladığı stresle baş etme davranışlarının incelenmesi. Sted. 2017;26 (5):177-187.
11. 11. Aşti N, Acar G, Bağci H, Bağci İ. Sağlık bakım profesyoneli olarak yetişecek öğrencilerin ruhsal durumları ve yaklaşımlar. Muğla Üni SBE Derg. 2005;(15):25-35.
12. 12. Karaca A, Yıldırım N, Ankaralı H, Açıkgöz F, Akkuş D. Hemşirelik öğrencileri için algılanan stres, biyo-psiko-sosyal cevap ve stresle baş etme davranışları ölçeklerinin türkçe'ye uyarlanması. J Psy Nurs. 2015; 6(1):15-25.
13. 13. Oku AO, Owoaje ET, Oku OO, Ikpeme BM. Prevalence of stress, stressors and coping strategies among medical students in a nigerian medical school. African J Med Heal Sci. 2015;14(1):29-34.
14. 14. Zengin N. Sağlık yüksekokulu öğrencilerinde öz-etkililik yeterlilik algısı ve klinik uygulamada yaşanılan stresle ilişkisinin incelenmesi. J. Nurs. 2007;10(1):49-57.
15. 15. Yam ZA, İşeri TE. Algılanan sosyal destek ile sosyal yeterlik ve sosyal sonuç beklentisi arasındaki ilişki: eğitim fakültesi öğrencileri üzerine bir araştırma. UTEB. 2019;7(13):51-66.
16. 16. Zsolnai A. Relationship between children's social competence, learning motivation and school achievement. Educ. Psychol. 2002;22(3):317-329.
17. 17. Gürpınar AC, Emül B, Siyez DM. Öğretmen adaylarında kariyer yetkinlik beklentisi ve mesleki sonuç beklentisi: Kariyer stresinin aracı rolü. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;10:220-237.
18. 18. Landry CC. Self-efficacy, motivation, and outcome expectation correlates of college students intention certainty. Dissertation. Louisiana State University;2003.
19. 19. Lent RW. Brown SD. On conceptualizing and assessing social cognitive constructs in career research: a measurement guide. J. Career Assess. 2006;14(1):12-35.
20. 20. Uras M. Kunt M. Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğinden beklentileri ve beklentilerinin karşılanmasını umma düzeyleri. PAUEFD. 2006;19(19):71-83.
21. 21. Işık E. Sosyal bilişsel kariyer teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisi. Doktora tezi. Çukurova Üniversitesi;2010.
22. 22. Sümbüloğlu K., Sümbüloğlu V. Biyoistatistik. 20. ed. Ankara: Hatiboğlu yayıncılık;2021;245-267.
23. 23. Sheu S, Lin HS, Hwang SL. Perceived stress and physio-psycho-social status of nursing students during their initial period of clinical practice: the effect of coping behaviors. Int J Nurs Stud. 2002;39(2):165-175.
24. 24. Bakioğlu F, Türküm AS. Psychometric properties of adaptation of the social efficacy and outcome expectations scale to Turkish. EU-JER. 2017;6(2):213-223.
25. 25. Alzayyat A, Al‐Gamal E. Correlates of stressand coping among Jordanian nursing students during clinical practice in psychiatric/mental health course. Stress and Health. 2016;32(4):304-312.
26. 26. Liu M, Gu K, Wong TK, Luo MZ, Chan MY. Perceived stress among Macao nursing students in the clinical learning environment. Int. J. Nurs. 2015;2(2):128-133.
27. 27. Eşigül E. Önder CF. Üniversite öğrencilerinin algıladıkları stres ile psikolojik iyi olma arasındaki ilişkide sosyal problem çözmenin aracı ve düzenleyici rolü. JHS. 2017;14(1):803-818.
28. 28. Altundağ G. Üniversite öğrencilerinde bağlanma stilleri, stresle başa çıkma tutumları ve stresi algılama düzeyinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2011.
29. 29. Yerlikaya EE. Üniversite öğrencilerinin mizah tarzları ile algılanan stres, kaygı ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Doktora Tezi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2009.
30. 30. Altunkol F. Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklikleri ile algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2011.
31. 31. Singh A, Chopra M, Adiba S, et al. A descriptive study of perceived stress among the North Indian Nursing undergraduate students. Iran. J. Nurs. Res. 2013;18(4): 340-342.
32. 32. Ocak M, Güler M. A tipi kişilik ve başa çıkma yöntemlerinin stresle ilişkisi: Türk ve Bosnalı öğrenciler arasında karşılaştırmalı bir araştırma. MAKU SOBED. 2013;5(8):135-147.
33. 33. Karaca A, Yıldırım N, Ankaralı H, Açıkgöz F, Akkuş D. Hemşirelik öğrencilerinin algılanan klinik stres düzeyi, stres cevapları ve baş etme davranışları. J. Psychiatr. Nurs. 2017;8(1):32-39.
34. 34. Timmins F, Corroon AM, Byrne G, Mooney B. The challenge of contemporary nurse education programmes. Perceived stressors of nursing students: mental health and related lifestyle issues. J Psychiatr Ment Health. 2011;18(9):758-766.
35. 35. Van Kuiken D, Bradley J, Harland B, O’Brien King M. Calming and focusing: students’ perceptions of short classroom strategies for fostering presence. J. Holist. Nurs. 2017;35(2):165-174.
36. 36. Patterson SL. The effect of emotional freedom technique on stress and anxiety in nursing students: A pilot study. Nurse Educ Today. 2016;40:104-110.
37. 37. Rafati F., Nouhi E., Sabzevari S., Dehghan-Nayeri N. Coping strategies of nursing students for dealing with stress in clinical setting: A qualitative study Foozieh. Electron. Physician. 2017;9(12):6120-6128.
38. 38. Kusumawaty I, Rehana J, Yunike Y. Stress, challenges and expectations efforts to ımprove nursing students’ resilience during clinical practice education. JPPIPA. 2023;9(7):5192-5197.
39. 39. Rice E. Predictors of successful clinical performance in associate degree nursing students. Nurse Educ. 2015;40(4):207-211.
40. 40. Akkuş Y, Bostancı DN. COVID-19 Pandemi süreci uzaktan eğitim döneminde hemşirelik öğrencilerinde anksiyete ve klinik performans özyeterlilik algısı ilişkisi. Sağlık Bil Değer. 2024;14(1):106-114.