<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>hbv-hfd</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">2651-4141</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2667-4068</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.34246/ahbvuhfd.1269963</article-id>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Law in Context</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Hukuk</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>UYGUR HUKUKUNDA ŞUF’A (ÖNALIM) HAKKI –UYGUR HUKUK VESİKALARINA GÖRE–</article-title>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>THE RİGHT OF PREEMPTİON IN UİGHUR LAW -ACCORDİNG TO UYGHUR LEGAL/CİVİL DOCUMENTS-</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0001-7824-0037</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Korkmaz</surname>
                                    <given-names>Salih</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20231031">
                    <day>10</day>
                    <month>31</month>
                    <year>2023</year>
                </pub-date>
                                        <volume>27</volume>
                                        <issue>4</issue>
                                        <fpage>337</fpage>
                                        <lpage>364</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20230323">
                        <day>03</day>
                        <month>23</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20230919">
                        <day>09</day>
                        <month>19</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 1997, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>1997</copyright-year>
                    <copyright-holder>Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>İslamiyet öncesi Türk hukukuna dair malumat genel olarak Çin kaynakları, İslam kaynakları ve eski Türklerden kalma bazı eserler üzerinden takip edilmektedir. Güney Uygurlarının hukuku hakkında ise bu kaynaklardan farklı olarak çok önemli bazı hukuk vesikaları günümüze ulaşmıştır. Bu vesikalar, Uygur hukukuna dair eşsiz malumat ihtiva etmektedir ve dönemin hukuk anlayışını göstermesi bakımından eşsiz değerdedir. Bunların hangi tarihte yazılmış oldukları tam olarak bilinmemekle birlikte X-XIV. asırlarda kaleme alındıkları tahmin edilmektedir.Uygur hukuk vesikaları Uygur Türklerinin yerleşik hayata geçtiği, din değiştirdiği ve Çin ile çok yakın münasebetleri bulunduğu bir devirden kalmadır. Yine vesikalardaki belirli noktalarda Çin bazen de Moğol hukukunun tesiri görülmektedir. Bu sebeple Uygur hukuk vesikalarına bakarak ulaşılan neticeleri tüm İslamiyet öncesi Türk hukukuna teşmil etmek hatalı bir yaklaşım olacaktır. Fakat bu durum Uygur hukukunun “eski Türk hukukundan” hiçbir iz taşımadığı manasında yorumlanmamalıdır.İlk vesikanın bulunmasının üzerinden neredeyse bir buçuk asır geçmesine rağmen, Türkiye’de hukuk tarihçilerince yeterli alakaya mazhar olmamıştır. Bu sebeple de pek çok husus şimdiye kadar açığa çıkarılmamıştır. Bu çalışma, Uygur hukukunda kendine mahsus bir şuf’a (önalım) hakkının varlığını ilk kez ortaya koymaktadır. Ayrıca kimlerin şuf’a hakkına sahip olduğu; bu hakkın nasıl kullanıldığı; hangi akitlerde şuf’anın cereyan ettiği; hangi malların şuf’aya tâbi olduğu gibi pek çok husus da ilk kez bu çalışmada ortaya koyulmuştur.</p></abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>Information on pre-Islamic Turkish law is generally followed through Chinese sources, Islamic sources and some works from ancient Turks. Some very important legal documents about the law of Turfan Uyghurs have reached today. Uyghur legal/civil documents, which are the most important source of pre-Islamic Turkish law, are of unique value in terms of showing the understanding of law of the period. Although it is not known exactly when they were written, X-XIV it is estimated that they were written in centuries.Uyghur legal/civil documents are from a period when Uyghur Turks settled down, changed their religion and had very close relations with China. Again, the influence of Chinese and sometimes Mongolian law can be seen at certain points in the documents. For this reason, it would be an erroneous approach to extend the conclusions reached by looking at Uyghur legal documents to all pre-Islamic Turkish law. However, this situation should not be interpreted as meaning that Uyghur law does not bear any trace of “ancient Turkish law”.The documents in question have not received sufficient attention by legal historians in Turkey, despite the fact that almost a century and a half have passed since the first document was found. For this reason, many issues have not been revealed until now. This study reveals for the first time the existence of a unique right of preemption in Uyghur law. In addition, many issues such as who has the right to preemption; how this right is exercised; in which contracts the preemption takes place; which goods are subject to preemption have been revealed for the first time in this study.</p></trans-abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Uygur Hukuku</kwd>
                                                    <kwd>  Uygur Hukuk Vesikaları</kwd>
                                                    <kwd>  Şuf’a (Önalım) Hakkı</kwd>
                                                    <kwd>  İslamiyet Öncesi Türk Hukuku</kwd>
                                                    <kwd>  Eski Türk Hukuku.</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                        
                                                                            <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>Uyghur Law</kwd>
                                                    <kwd>  Uyghur Legal/Civil Documents</kwd>
                                                    <kwd>  Right of Preemption</kwd>
                                                    <kwd>  Pre-Islamic Turkish Law</kwd>
                                                    <kwd>  Old Turkish Law.</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                            </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ahmed A, “Uygur Hukuku”, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, (57), 1988, s.17-31.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arat R R, “Uygurca yazılar arasında”, Türk Tarih Arkeologiya ve Etnografya Dergisi, 2,     1936, s.101-112.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arat R R, “Uygurca Yazılar Arasında-II”, Türk Dili Ve Edebiyatı Dergisi, (23), 1979, s.17-28.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arat R R, “Eski Türk Hukuk Vesikaları”, Türk Kültürü Araştırmaları, (1), 1964, s. 5-51.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ayiter F, “Eski Türk Hususi Hukukuna Ait Bazı Notlar”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi 
Mecmuası, 11, 1949-1950, s.417-436.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bilge A H, “Bey‘ Bi’l-Vefa Ve Osmanlı Uygulamasındaki Yeri”, İÜSBE, Yüksek Lisans Tezi, 2020.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cin H/Akgündüz A, Türk Hukuk Tarihi, OSAV, 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Clark L V, Introduction to the Uyghur Civil Documents of East Turkestan (13th-14th Cc.), Doktora Tezi, 1975.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çandarlıoğlu G, “Uygurlar”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 42, 2012, s.242-244.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dönmez İ K, “Şüf’a”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 39, 2010, s.248- 252.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eberhard W, Çin Tarihi, Türk Tarih Kurumu, 1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eberhard W, Çin’in Şimal Komşuları, çev. Nimet Uluğtuğ, Türk Tarih Kurumu, 1996.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ekinci E B, “Sual-Cevap”, https://ekrembugraekinci.com/ question/?ID=18999, Erişim Tarihi 
10 Şubat 2023.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eren F, “Türk Medeni Kanununa Göre Yasal Önalım Hakkı”, Gazi Üniversitesi HFD, 12(1-2), 2008, s.103-126.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güneri O, “Kanundan Doğan Önalım Hakkı ile Sözleşmeden Doğan Önalım Hakkı ve Bu Kavramların Mukayesesi”, Yeditepe Üniversitesi HFD, 18, 2021, s.1353-1379.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güzel P, “Taşınmaz Üzerinde Geri Alım Hakkı”, İnÜHFD, 11, 2020, s. 242-259.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İzgi Ö, Uygurların Siyasi ve Kültürel Tarihi (Hukuk Vesikalarına Göre), Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Seri:3, (A.17), 1987.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İzgi Ö, “Turfan Uygurları Kültürü Hakkında Bazı Düşünceler”, Uluslararası Osmanlı Öncesi Türk Kültürü Kongresi, 1989.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İzgi Ö, “Turfan Uygurlarında Kiralama Vesikaları”, X. Türk Tarih Kongresi’nden Ayrıbasım, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1991.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Orkun, H N, “Türk Hukuk Tarihinin Uygur Vesikaları”, Türk Hukuku Tarihi -Araştırmalar ve Düşünceler-, 1935, s.533-548.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ögel B, İslamiyetten Önce Türk Kültür Tarihi (Orta Asya Kaynak ve Buluntularına Göre), Türk 
Tarih Kurumu Yayınları, 1962.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Oğuzman M K/Seliçi Ö/Oktay Özdemir S, Eşya Hukuku, Filiz Kitabevi, 2018.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özyetgin A M, Eski Türk Vergi Terimleri, KÖKSAV, 2004.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özyetgin A M, İslam Öncesi Uygurlarda Toprak Hukuku, Ötüken Neşriyat, 2014.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kaşıkcı O, Eski Hukukumuzda Bir Hile-i Şer’iyye Örneği: Geri Alım Şartlı Satım (Bey’ Bi’l-
Vefâ), Mimoza Yayınları, ts.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kafesoğlu İ, Türk Milli Kültürü, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 1977.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Keskin B, “Eski Uygur Türkçesi Hukuk Belgeleri Ve Söz Varlığı”, İstanbul Üniversitesi SBE, 
Doktora Tezi, 2020.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Keskin B, Eski Uygur Türkçesi Hukuk Belgeleri, TTK, 2022.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kılıç S, Osmanlı Komşuluk Hukuku, Adalet Yayınları, 2022.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Korkmaz S, Osmanlı Hukukunda Bir Kredi Vasıtası Olarak Muamele-i Şer‘iyye (XVII. Asır),
 On İki Levha Yayıncılık, 2020.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Korkmaz S, “Uygur Hukuk Vesikaları Üzerine Türkçe Literatürün Hukuki Tahlili”, Adalet 
Dergisi, (69), 2022, s.249-291.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Korkmaz S, “Bey‘ Bi’l-Vefâ’nın (Geri Alım Şartıyla Satışın) Menşei Üzerine Bir Katkı -Uygur 
Hukuk Vesikalarında Bey‘ Bi’l-Vefâ Tatbikatı-”, SDÜHFD, 12(2), 2022, s.773-797.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Korkmaz S, “Uygur Hukukunda Birbirine Karıştırılan Üç Müessese “Evlatlık, Evlat Rehni 
ve Çocuk Satışı”, 9. Asos Uluslararası Hukuk Sempozyumu Özet Kitapçığı, 2023, s.366-
367,&lt;https://kongre.akademikiletisim.com/files/asos2023/asoshukuk9_ozet_kitapcigi.pdf &gt;, Erişim Tarihi 12 Haziran 2023.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sümer F, “Dokuz Oğuzlar”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 9, 1994, s.500-502.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şen A, “Uigurische Sprachdenkmaler&#039;den Seçme Uygur Hukuk Belgeleri”, İstanbul 
Üniversitesi SBE, Yüksek Lisans Tezi, 2004, Tez No: 14609.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Taşağıl A, “Turfan”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 41, 2012, s.414- 416.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Taşağıl A, Çin Kaynaklarına Göre Eski Türk Boyları, M.Ö. III-M.S. X. Asır, TTK, 2013.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tekinay S S, Taşınmaz Mülkiyetinin Takyitleri, 2, Filiz Kitabevi, 1988.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yamada N, &quot;Uygur Satış Mukavelesi Belgelerinin Şekilleri&quot;, Çev. Emine Gürsoy Naskali, 
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 26, 1993, s.195-234.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
