<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article         dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>hbv-hfd</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">2651-4141</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2667-4068</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <article-title>İnsan Hakları Hukukunun İçti̇hadî Kaynakları</article-title>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>CASE LAW AS A SOURCE OF THE HUMAN RIGHTS LAW</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Özkan Duvan</surname>
                                    <given-names>Ayşe</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Yrd. Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Kamu Hukuku, Genel Kamu Hukuku  ABD. Öğretim Üyesi.</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20161001">
                    <day>10</day>
                    <month>01</month>
                    <year>2016</year>
                </pub-date>
                                        <volume>20</volume>
                                        <issue>4</issue>
                                        <fpage>137</fpage>
                                        <lpage>170</lpage>
                        
                        <history>
                                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 1997, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>1997</copyright-year>
                    <copyright-holder>Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Bu çalışmanın amacı, ulusal ya da uluslararası hukuk kaynaklarının mahkeme kararlarındaki yerini değil, mahkeme kararlarının insan hakları hukuku uygulamasına katkısını değerlendirmektir. Konuya ilişkin literatürde bugüne kadar yer bulmuş çalışmalar çoğunlukla ilgili mevzuatın mahkeme kararlarına etkisini konu etmiştir. Bu çalışmadaki amacımız ise konuyu tersten ele alarak içtihatların insan hakları uygulamasına etkisini saptamak, bu etkiyi maksimize etmenin getirilerini ortaya koymaktır. Özellikle Türk hukuk uygulamasında insan haklarına yönelik mevzuatın devamlı olarak değiştirildiği, her geçen gün anayasa ve yasa düzeyinde çok sayıda değişiklik gerçekleştirildiği halde, insan hakları uygulamasına ilişkin standartlar, mevzuat değişikliğinden kaynaklanan beklentiyi karşılayamamaktadır. Bu durumda üzerinde çalışılması gereken husus, insan hakları mevzuatının uygulayıcısı olan mahkemelerin içtihatlarının geliştirilmesi konusudur. İkinci bölümde tarihsel süreçte insan hakları hukukunun gelişimine içtihatlarıyla katkıda bulunmuş mahkemelerin deneyimlerinden faydalanmak ve üçüncü ile dördüncü bölümlerde Türk yargısındaki ve uluslararası mahkemelerin içtihatları arasındaki güncel etkileşimi değerlendirmek suretiyle, içtihat hukukunun insan haklarının gelişimine yönelik katkılarını somutlaştırabildiğimizi değerlendirmekteyiz</p></abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>The subject of this article is not about the effects of national or international human rights law sources to the case law, but on the contrary, to evaluate the contribution of the court’s decisions to legislation. At the most of the legal publications related to human rights law, there is evaluation about the effects of legislative regulations to the legal practice. Our expectation from this work is by addressing the issues of case law to determine the effect of adverse human rights practices, the effect is to reveal the factors to maximize returns. In particular, Turkish law enforcement of legislations on human rights, which we change permanently at statutory or constitutional level even after the changes in legislation, standards on human rights practice, do not meet expectations arisen from legislative changes. At the second part we have tried to benefi t from the historical judicial experiences of the courts which have contributed to the human rights case law. It must be underlined that development of the case law, which at the same time is a matter of enforcement of human rights legislations, is an important trigger mechanism in the development of human rights law. At the third and fourth part of the article we benefi ted from the Turkish and international examples to explain the power of the case law on the development in human rights</p></trans-abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>İnsan hakları</kwd>
                                                    <kwd>  içtihat hukuku</kwd>
                                                    <kwd>  anayasa yargısı</kwd>
                                                    <kwd>  hukuk yaratma</kwd>
                                                    <kwd>  içtihadî kaynaklar</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                        
                                                                            <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>human rights</kwd>
                                                    <kwd>  case law</kwd>
                                                    <kwd>  constitutional jurisprudence</kwd>
                                                    <kwd>  law sources</kwd>
                                                    <kwd>  creating law</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                            </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Acer, Yücel - Kaya, İbrahim, Uluslararası Hukuk: Temel Ders Kitabı, Seçkin Yayınları, Ankara, Ekim 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aliefendioğlu, Yılmaz, Anayasa Yargısı ve Türk Anayasa Mahkemesi, Yetkin Yayınları, Ankara 1996.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arsava, A. Füsun, “Temel Hakların Alman Anayasa Hukuku Örneğinde, AİHK ve AB İlişkisi Çerçevesinde Yorumu”, Uluslararası Hukuk ve Politika, Cilt 7, Sayı 27.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arsava, A. Füsun, “ATAD’ın Hukuk Yaratma Yetkisi”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt 3, Sayı 54, ss. 13-28.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Beaney, William M., American Constitutional Law: Introductory Essays and Selected Cases, Prentice-Hall İnc., New Jersey, 1964.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bilgin, Hüseyin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının Türk İdari Yargısına Yansımaları, Adalet Yayınevi, Ankara 2014.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bilgen, Pertev, İdare Hukuku Dersleri: İdare Hukukuna Giriş, Filiz Kitabevi, İstanbul 1999.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Chinkin, Christine, “Sources”, Daniel Moeckly-Sangeeta Shah-Sandesh Sivakumaran (Der.), International Human Rights Law, Oxford University Press, 2010.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Costelloe, Daniel - Fitzmaurice, Malgosia, «Lawmaking by Treaty: Conclusion of Treaties and Evolution of Treaty Regimes in Practice «, Cathrine Brölmann - Yannick Radi (Der.), Theory and Practice of International Lawmaking, Elgar Publishing, Cheltenham UK- Northampton MA USA, 2016, ss. 111-131.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Croquet, Nicolas A. J. “The International Criminal Court and the Tratment of Defence Rights: A Mirror of the European Court of Human Rights’ Jurisprudence”, Human Rights Law Review, Cilt 11, Sayı 1, 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çağlar, Bakır, “Anayasa Yargısı ve Normatif Devreler Karşılaştırmalı Analizi”, Anayasa Yargısı Dergisi, Cilt 6, 1989.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çağlar, Bakır “Anayasa Yargısında Yorum Problemi: Karşılaştırmalı Analizin Katkıları”, İstanbul Üniversitesi İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, Cilt 5, Sayı 1-3, 1984.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Doğan, İlyas, İnsan Hakları Hukuku, Astana Yayınları, Ankara, Eylül</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Doğan, İlyas, Alman ve Türk Anayasa Yargısında Yürürlüğü Durdurma, Cemre Yayınevi, Diyarbakır 2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ergül, Ergin, Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru: Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Bireysel Başvuru Yolunun Anatomisi, Temmuz 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eroğul, Cem, Çağdaş Devlet Düzenleri: İngiltere, Amerika, Fransa, Almanya, Seçkin Yayıncılık, Ağustos 2014.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Fendoğlu, Tahsin, Uluslararası İnsan Hakları Belgelerinin Uygulanmasında “Bağımsız Ölçü Norm” veya “Destek Ölçü Norm” Sorunu, Anayasa Yargısı Dergisi, Cilt 17.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gedik, Fırat - Koç, Emel, “Hüküm Kurma ve İçtihat”, Ankara Barosu Dergisi, Cilt 67, Sayı 2, Bahar 2009.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gören, Zafer, “Türk-Alman Hukukunda Kişiliğin Korunması”, Anayasa Yargısı Dergisi, Sayı 73, Cilt 9, 1992.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gören, Zafer, “Siyasal Güç Faktörü Olarak Anayasa Mahkemesi”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 14, Güz 2008.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gören, Zafer, Anayasa Hukuku, Yetkin Hukuk Yayınları, Mayıs 2011.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gören, Zafer, “Türk ve Alman Anayasa Hukukunda Anayasa Yargısının Sınırları ve Yürürlüğü Durdurma Kararları”, Anayasa Yargısı Dergisi, Cilt 12, 1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gören, Zafer, Temel Hak Genel Teorisi, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir 2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gören, Zafer, “Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın Ana İlkesi: Dokunulmaz İnsan Onuru”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 12, Güz 2007/2.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Göze, Ayferi, Siyasal Düşünceler ve Yönetimler, Beta Yayınları, İstanbul 2013.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gözler, Kemal, Genel Hukuk Bilgisi, Ekin Basım Yayın Dağıtım, Bursa 2008.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gözübüyük, Şeref, Hukuka Giriş ve Hukukun Temel Kavramları, Turhan Kitabevi, Ankara 2013.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hakyemez, Yusuf Şevki, Hukuk ve Siyaset Ekseninde Anayasa Mahkemesinin Yargısal Aktivizmi ve İnsan Hakları Yaklaşımı, Yetkin Yayınları, Ankara 2009.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hekimoğlu, Mehmet Merdan, Alman Hukuku Işığında Türk Anayasa Yargısının Hukuki Boyutları, Detay Yayıncılık, Ankara 2004.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Helmholz, R. H., “Continental Law and Common Law: Historical Strangers or Companions”, Duke Law Journal, Cilt 39, Sayı 6, Aralık 1990.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kaboğlu, İbrahim, Özgürlükler Hukuku: İnsan Haklarının Hukuksal Yapısı, Afa Yayıncılık, İstanbul 1998.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kaboğlu, İbrahim Ö., Anayasa Yargısı: Avrupa Modeli ve Türkiye, İmge Kitabevi, Ankara 2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kanadoğlu, Korkut, Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru, XII. Levha, İstanbul 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Keskin, Funda, Avrupa Birliği ve İnsan Hakları, Siyasal Kitabevi, Ankara, Ocak 2013.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Lawrence, Baum, “The Supreme Court in American Politics”, Annual Review of Political Science, Cilt 6, Haziran 2003.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Mason, Alpheus Thomas - Stephenson, Donald Grier, American Constitutional Law: Introductory Essays and Selected Cases, Prentice Hall, New Jersey, 1990.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">McRudden, Christopher, “Common Law on Human Rights: Transnational Judicial Conversation on Constitutional Rights”, Oxford Journal of Legal Studies, Cilt 20, Sayı 4, Kış 2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Mellinghof, Rudolf, “Federal Almanya Cumhuriyeti’nde Anayasa Şikayeti”, Anayasa Yargısı Dergisi, Sayı 26, 2009.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Metin, Yüksel, “Türkiye’de Yargı Bağımsızlığına İlişkin Kimi Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Anayasa Yargısı Dergisi, Cilt 27, 2010.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Öğütçü, Muhlis, “Doğal Hukuk ve Pozitif Hukuk Işığında İnsan Hakları Alanındaki Bazı Kavramlar”, Prof. Dr. İrfan Baştuğ Anısına Armağan, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Özel Sayı 2005, ss. 555- 615.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özbudun, Ergun, Türk Anayasa Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Quaranta, Alfonso, “İtalyan Anayasası’nda Temel Hakların Korunması”, Anayasa Yargısı Dergisi, Cilt 29, 2012.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref43">
                        <label>43</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ramos, Rui Manuel Moura, “21. Yüzyılda Hak ve Özgürlükler Hareketleri ve Anayasa Mahkemelerinin Rolü”, Anayasa Yargısı Dergisi, Cilt 29, 2012.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref44">
                        <label>44</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Rehman, Javaid, International Human Rights Law: A Practical Approach, Longman, England 2003.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref45">
                        <label>45</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Schulze, Hagen, Avrupa’da Ulus ve Devlet, Çev. Timuçin Binder, Literatür Yayıncılık, İstanbul 2005.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref46">
                        <label>46</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Stone, Alec, The Birth of Judicial Politics in France: The Constitutional Council in Comparative Perspective, Oxford University Press, New York-Oxford 1992.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref47">
                        <label>47</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şahbaz, İbrahim, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Türk Yargı Sistemindeki Yeri”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 54, 2004.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref48">
                        <label>48</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tunç, Hasan, Karşılaştırmalı Anayasa Yargısı (Denetimin Kapsamı ve Organları), Yetkin Yayınları, Ankara 1997.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref49">
                        <label>49</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ünal, Şeref, “İnsan Haklarının Tarihi, Felsefi ve Hukuki Temelleri”, Ankara Barosu Dergisi, Sayı 1, 1994.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref50">
                        <label>50</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Visser, Maartje de, Constitıtional Review in Europe: A Comperative Analyses, A&amp;C Black, July 2014.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref51">
                        <label>51</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Warren, Charles, “New Light on the History of the Federal Judiciary Act of 1789”, Harvard Law Review, Cilt 37, Sayı 1, Kasım 1923.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref52">
                        <label>52</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yazıcı, Serap, «Ulus Devletten Ulusüstü Devlete Geçişte Hukuk Devleti», Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 54, Sayı 4, Ankara 2005.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref53">
                        <label>53</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zoller, Elisabeth, “The United States Supreme Court and the Freedom of Expression”, Indiana Law Journal, Cilt 84, Sayı 885, 2009.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
