Vergi adaleti ve demokrasi, birbirine pozitif yönde etki eden iki kavram olup kavramlar arasındaki etkileşim, ülkelerin sosyoekonomik gelişmişlikleri ve benzerlikleri çerçevesinde biçimlenmektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel araştırma sorusu olan vergi adaletinin demokrasinin temel bir özelliği olup olmadığı hususu; toplumsal, kültürel, tarihi, ekonomik ve coğrafi unsurlar vb. ortak veya benzer özellikleri nedeniyle Türk devletleri açısından incelenmiştir. Türk devletlerinin söz konusu ortak özellikleri; sürdürülebilir kalkınmanın itici gücü olarak tanımlanan kültürün de belirleyicileri olan ekonomik büyüme, demokrasi, insani gelişmişlik endeksi, politik istikrar, hukuk kurallarının etkinliği, yönetişim, bireysel özgürlük, sosyal sermaye, ekonomik gelişmişlik ve eğitim endeksleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Böylelikle Türk devletlerinin benzer toplumsal özellikleri ortaya konulmuş ve vergi adaleti ile demokrasi etkileşimi bu toplumsal özelliklerin benzerlik ve farklılıkları doğrultusunda irdelenmiştir. Bu değerlendirmede, World Values Survey tarafından oluşturulan endekslerden yararlanılmış ve Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkiye dahil olmak üzere altı Türk dünyası ülkesinin benzer ve farklı özellikleri çerçevesinde bu ülkelerde vergi adaleti ve demokrasi ilişkisi değerlendirilmiştir.
Tax justice and democracy are two concepts that positively influence each other and the interaction between them is formed by the socioeconomic development and similarities of countries. In this context, The main research question of the study, whether tax justice is a fundamental characteristic of democracy, is examined in terms of Turkic states due to their common or similar characteristics, such as social, cultural, historical, economic and geographical factors. These common characteristics of the Turkic states are evaluated within the framework of economic growth, democracy, human development index, political stability, rule of law, governance, personal freedom, social capital, economic quality and education index, which are also determinants of culture, defined as the driving force of sustainable development. Thus, similar social characteristics of Turkic states are revealed and the interaction between tax justice and democracy is examined in line with the similarities and differences of these social characteristics. In this assessment, the indexes created by the World Values Survey were used and the relationship between tax justice and democracy in six Turkic world countries, including Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Tajikistan and Turkey, was evaluated within the framework of their similar and different characteristics.