TİP 2 DİYABETİ OLAN BİREYLERDE STİGMA VE HASTALIĞI KABUL ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırma tip 2 diyabet tanısı almış bireylerde stigma ve hastalığı kabul arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı tipte olup, örneklemi 310 diyabet tanısı almış birey oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Tip 2 Diyabet Tanısı Almış Bireylerde Sosyodemografik Verileri İçeren Form, Tip 2 Diyabet Tanısı Almış Bireylerde Hastalığı Kabul Ölçeği ve Tip 2 Diyabet Tanısı Almış Bireylerde Stigma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bireylerin hastalığı kabul ile toplam stigma ölçeği değişkenleri arasında orta, negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0.625, p<0.01). Hastalığı kabul ile stigmanın alt boyutlarından öz stigma için orta, negatif ve anlamlı olduğu saptanmıştır (r=-0.608, p<0.01). Farklı davranılması ve hastalığı kabul arasında da orta, negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0.593, p<0.01). Hastalığı kabul ve suçlama ve yargılama alt boyutu arasında da orta, negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0.508, p<0.01). Sonuç olarak diyabet tanısı almış bireylerin hastalığı kabul ile toplam stigma ölçeği değişkenleri arasında orta, negatif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Hastalık kabul
• Hemşire
• Stigma
• Tip 2 diyabet

THE INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN STIGMA AND ACCEPTANCE OF THE DISEASE IN INDIVIDUALS WITH TYPE 2 DIABETES

Öz

This study was conducted to examine the relationship between stigma and disease acceptance in individuals diagnosed with type 2 diabetes. The study is a descriptive study and the sample consists of 310 individuals diagnosed with diabetes. The data of the study were collected using the Form Including Sociodemographic Data for Individuals Diagnosed with Type 2 Diabetes, Illness Acceptance Scale for Individuals Diagnosed with Type 2 Diabetes and Stigma Scale for Individuals Diagnosed with Type 2 Diabetes. A moderate, negative and significant correlation was found between the individuals' disease acceptance and the total stigma scale variables (r=-0.625, p<0.01). It was found that the relationship was moderate, negative and significant for disease acceptance and self-stigma, one of the sub-dimensions of stigma (r=-0.608, p<0.01). A moderate, negative and significant correlation was also found between being treated differently and disease acceptance (r=-0.593, p<0.01). A moderate, negative, and significant correlation was found between the disease acceptance and the blame and judgment subscales (r=-0.508, p<0.01). Consequently, a moderate, negative, and significant correlation was found between disease acceptance and the total stigma scale variables in individuals with diabetes.

Anahtar Kelimeler

• Disease admission
• Nurse
• Stigma
• Type 2 diabetes

Kaynakça

1. American Diabetes Association. (2022). Introduction: Standards of medical care in diabetes-2022. Diabetes Care 2022, 45(Supplement 1): 1-2.
2. Andersen, M.M., Varga, S., & Folker, A.P. (2022). On the definition of stigma. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 28, 847–853. https://doi.org/10.1111/jep.13684
3. Sürücü, A.H., Arslan, O.H., & Çetik, S. (2021). Self-care, A1C and stigmatization as predictors of a negative perception of insulin among adults with type 2 diabetes: A hospital-based study in Turkey. Journal of Health Research, 35(6), 515-526. https://doi.org/10.1108/JHR-12-2019-0298
4. Arı, N., & Özdelikara, A. (2022). Dahiliye kliniklerine başvuran tip 2 diyabet hastalarında aile desteğinin hastalığı kabullenme ve tedavi uyumuna etkisi: Ordu ili örneği. Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi, 1, 39-48. https://doi.org/10.25048/tudod.1018441
5. Besen, D.B., & Esen, A. (2011). Hastalığı kabul ölçeğinin Türk toplumundaki diyabetik bireylere uyarlanması. TAF Preventive Medicine Bulletin, 10(2), 155-164.
6. Bień, A., Rzonca, E., Kańczugowska, A., & Iwanowicz-Palus, G. (2016). Factors affecting the quality of life and the illness acceptance of pregnant women with diabetes. International Journal of Environmental Research and Public Health, 13(1), 68. https://doi.org/10.3390/ijerph13010068
7. Browne, J., Ventura, A.D., Mosely, K., & Speight, J. (2016). Measuring the stigma surrounding type 2 diabetes: development and validation of the type 2 diabetes stigma assessment scale (DSAS-2). Diabetes Care, 39 (12), 2141-2148. https://doi.org/10.2337/dc16-0117
8. Canbolat, Ö., Ekenler, Ş., & Polat, Ü. (2022). Diyabet özyönetiminde engeller ve kolaylaştırıcılar. SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 29(1), 143-148. https://doi.org/10.17343/sdutfd.1008149

9. Cohen, J. (1992). Statistical power analysis. Current Directions in Psychological Science, 1(3), 98-101. https://doi.org/10.1111/1467-8721.ep10768783
10. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (2024). Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu. https://file.temd.org.tr/ Uploads/publications/guides/documents/diabetesmellitus2024.pdf
11. Felton, B.J., Revenson, T.S. (1984). Coping with chronic ıllness: a study of ıllness controllability and the ınfluence of coping strategies on psychological adjustment, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 52(3), 343-353. https://doi.org/10.1037//0022-006x.52.3.343
12. Gredig, D., & Bartelsen‐Raemy, A. (2017). Diabetes‐related stigma affects the quality of life of people living with diabetes mellitus in S witzerland: implications for healthcare providers. Health & Social Care in The Community, 25(5), 1620-1633. https://doi.org/10.1111/hsc.12376
13. Himmelstein, M. S., & Puhl, R. M. (2021). At multiple fronts: diabetes stigma and weight stigma in adults with type 2 diabetes. Diabetic Medicine, 38(1), e14387. https://doi.org/10.1111/dme.14387 International Diabetes Federation. (2025). Diabetes atlas 2025. https://diabetesatlas.org/
14. İlaslan, E., Dalkıran, Ş., Özer, Z.C., & Balcı, M.K. (2021). Tip 2 diyabetli bireylerin hastalığı kabul düzeyi ve bakım verenlerin bakım verme yükü. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 30(2), 84-95. https://doi.org/10.17942/sted.803667
15. İnkaya, B., Düzalan, B. Ö., & Özpancar, N. (2016). Diyabetli hastalarda hastalığı kabulün özbakım aktivitelerine etkisi. Diyabet, Obezite ve Hipertansiyonda Hemşirelik Forumu, 8, 2-3.
16. İnkaya, B., & Karadağ, E. (2021). Turkish validity and reliability study of type 2 diabetes stigma assessment scale. Turkish Journal of Medical Sciences, 51(3), 1302–1309. https://doi.org/10.3906/sag-2006-255
17. İstek, N., & Karakurt, P. (2018). Global bir sağlık sorunu: tip 2 diyabet ve öz-bakım yönetimi. Journal of Academic Research in Nursing, 4 (3), 179-182 https://dx.doi.org/10.5222/jaren.2018.63634
18. İşleyen, E. K., & Özdemir, İ. N. (2024). the effect of stigmatization on diabetes health promotion self‐care behaviours and predictors of stigma and self‐care behaviours in ındividuals with type 2 diabetes. International Journal of Nursing Practice, 30(6), e13316. https://doi.org/10.1111/ijn.13316
19. Kong, Y., Zhou, H., Cheng, L. (2022). IDF21-0170 Level of stigma and associated factors in patients with type 2 diabetes. Diabetes Research and Clinical Practice, 186(1), 109481. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2022.109481
20. Liu, N.F., Brown, A.S., Folias, A.E., Younge, M.F., Guzman, S.J., Close, K.L., & Wood, R. (2017). Stigma in people with type 1 or type 2 diabetes. Clinical Diabetes, 35(1), 27-34. https://doi.org/10.2337/cd16-0020
21. Ogurtsova, K., Guariguata, L., Barengo, N.C., Ruiz. P.L.D., Sacre, J.W., Karuranga, S., Magliano, D.J. (2022). IDF diabetes Atlas: Global estimates of undiagnosed diabetes in adults for 2021. Diabetes Research and Clinical Practice, 183, 109118. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2021.109118
22. Öztürk, A., Akin, S., & Kundakci, N. (2022). Self-esteem mediates the relationship perceived stigma with self-efficacy for diabetes management in individuals with type 2 diabetes mellitus. Saudi Medical Journal, 43(10), 1157. https://doi.org/10.15537/smj.2022.43.10.20220344
23. Pedrero, V., Manzi, J., & Alonso, L.M. (2021). A cross-sectional analysis of the stigma surrounding type 2 diabetes in colombia. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(23), 12657. https://doi.org/10.3390/ijerph182312657
24. Rusin Pawełek, E., Galińska, I., Wierzba, W., Dykowska, G., Gołębiak, I., & Śliwczyński, A. (2022). The level of disease acceptance in patients with type 2 diabetes during hospitalization and selected socio-demographic and medical factors. Long-Term Care Nursing, 7(1), 5-17.
25. Suglo, J.N., & Evans, C. (2020). Factors influencing self-management in relation to type 2 diabetes in Africa: a qualitative systematic review. PloS One, 15(10), e0240938. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0240938
26. Sun, H., Saeedi, P., Karuranga, S., Pinkepank, M., Ogurtsova, K., Duncan, B.B, Magliano, D.J. (2022). IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Research And Clinical Practice, 183, 109119. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2021.109119
27. Şireci, E., & Karabulutlu, E.Y. (2017). Tip 2 diabetes mellituslu hastaların hastalıklarını kabullenme ve kendi bakımlarındaki öz yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 20(1), 48-55.
28. Terkeş, N., Ökten, Ç., & Vicdan, D. (2025). The effect of perceived social support on acceptance of illness in type 2 diabetes: A cross-sectional study. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 12(1), 4-9.
29. Wang, R.H., Lin, C.C., Chen, S.Y., Hsu, H.C., & Huang, C.L. (2021). The impact of self-stigma, role strain, and diabetes distress on quality of life and glycemic control in women with diabetes: a 6-month prospective study. Biological Research For Nursing, 23(4), 619-628. https://doi.org/10.1177/10998004211009606
30. Yılmaz, C. K. (2024). Tip 2 diyabetli bireylerde hastalığı kabulün kronik hastalığa uyum düzeyi üzerine etkisi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 7(3), 667-676. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1352810
31. Yılmaz. F.T., Şahin, A.D., & Türesin, A.K. (2019). Tip 2 diyabetli bireylerde hastalığı kabul düzeyinin glisemik kontrol ile ilişkisi. Cukurova Medical Journal, 44(4), 1284-1291. https://doi.org/10.17826/cumj.528315