FROM GEOMETRIC THOUGHT TO DIGITAL EXPERIENCE: PARAMETRIC STAGE DESIGN INSPIRED BY HISTORICAL KNOWLEDGE SYSTEMS

Öz

This study examines an experimental stage design inspired by multi-axis information production systems and geometric instruments in the history of science. The design process was carried out with students as part of a sophomore project course (code: 202) at the Department of Architecture at Kocaeli University. Drawing inspiration from historical sources such as Jabir ibn Aflah's Torquetum, Ulugh Beg's astronomical observations, and Tusi's rotation system, the stage structure treats information as a spectral phenomenon and conveys it to the space through multi-axis geometric systems. The structure, parametrically modeled with Rhino and Grasshopper software, was physically fabricated using FDM-type 3D printers and subsequently incorporated spectral illumination. The article presents an interdisciplinary approach that suggests that historical information systems can be reinterpreted with contemporary digital production techniques; it also proposes a student-centered and experiential learning model for architectural education. The research demonstrates how the reconstruction of historical multi-axis geometric instruments through digital design tools offers innovative spatial, pedagogical, and experiential potential in stage architecture. The results demonstrate that integrating these instruments into design processes stimulates diverse intellectual approaches, paving the way for creative and original designs.

Anahtar Kelimeler

• parametric design
• digital fabrication
• stage architecture
• ıslamic history of science
• geometric configuration
• design education

GEOMETRİK DÜŞÜNCEDEN DİJİTAL DENEYİME: TARİHSEL BİLGİ SİSTEMLERİNDEN ESİNLENEN PARAMETRİK SAHNE TASARIMI

Öz

Bu çalışma, bilim tarihinde yer alan çok eksenli bilgi üretim sistemleri ve geometrik enstrümanlardan ilham alınarak geliştirilen deneysel bir sahne tasarımını incelemektedir. Tasarım süreci, Kocaeli Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde yürütülen bir ikinci sınıf proje dersi (kod: 202) kapsamında öğrencilerle birlikte gerçekleştirilmiştir. Câbir bin Eflah’ın Torquetum aracı, Uluğ Bey’in astronomik gözlemleri ve Tûsî’nin dönüş sistematiği gibi tarihsel kaynaklardan hareketle kurgulanan sahne yapısı, bilgiyi spektral bir olgu olarak ele almakta ve çok eksenli geometrik sistemler aracılığıyla mekâna taşımaktadır. Rhino ve Grasshopper yazılımlarıyla parametrik olarak modellenen yapı, FDM tipi 3D yazıcılar kullanılarak fiziksel olarak üretilmiş; ardından spektral aydınlatmalar dahil edilmiştir. Makale, tarihsel bilgi sistemlerinin çağdaş dijital üretim teknikleriyle yeniden yorumlanabileceğine işaret eden disiplinlerarası bir yaklaşım sunmakta; bunun yanı sıra, mimarlık eğitimine yönelik öğrenci merkezli ve deneyimsel bir öğrenme modeli önermektedir. Araştırma, tarihsel çok eksenli geometrik enstrümanların dijital tasarım araçları aracılığıyla yeniden kurgulanmasının sahne mimarlığında mekânsal, pedagojik ve deneyimsel bağlamda nasıl yenilikçi potansiyeller sunduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, bu enstrümanların tasarım süreçlerine entegre edilmesinin farklı düşünsel yaklaşımları tetikleyerek yaratıcı ve özgün tasarımlara zemin hazırladığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• parametrik tasarım
• dijital fabrikasyon
• sahne mimarlığı
• islam bilim tarihi
• geometrik kurgu
• tasarım eğitimi

Kaynakça

1. Alqub, H., & Mellin, R. (2020). Reviving Islamic values in contemporary Arab architecture: Case study. Journal of Islamic Architecture, 6(1). https://doi.org/10.18860/jia.v6i1.7848
2. Donald R. (2012) Hill, Gökyüzü ve Bilim Tarihi: İslam Bilim ve Teknolojisi, Çev. Atilla Bir ve Mustafa Kaçar, Boyut Yayıncılık, İstanbul, s. 43.
3. Enab, M. (2024). Geometric models in Islamic architecture. Journal of Islamic Architecture, 8(2). https://doi.org/10.18860/jia.v8i2.25948
4. Enab, M. (2024). Geometric models in Islamic architecture. Journal of Islamic Architecture, 8(2). https://doi.org/10.18860/jia.v8i2.25948
5. Kamali, M. (2024). The interaction of history and modern thought. Frontiers of Architectural Research. https://doi.org/10.1016/j.foar.2024.01.003
6. Kurbanov, A. (2023). Ulugh Beg Madrasah as a pillar of astronomical advancement in Central Asia. Nasser, N. (2022). Developing a transformative approach toward Islamic sacred architecture. Religions, 13(3). https://doi.org/10.3390/rel13030190
7. Ragep, F. J. (2014). From Tūn to Turun: The Twists and Turns of the Ṭūsī-Couple.
8. Saliba, G. (2001). Knowledge and Social Practice in Medieval Damascus, 1190–1350.

9. Saliba, G. (2007). A rebuttal of recent arguments for Maragha influence on Copernicus.
10. Sezgin, F. (2012), İslam Uygarlığında Mimari, Geometri, Fizik, Kimya, Tıp, Boyut Yayınları.
11. Turgunov, T. (2022). The science education and history of Ulugh Beg: Astronomer and mathematician from Samarkand, Uzbekistan.
12. Włodarczyk, J. (2022). The torquetum (or turketum): Was it an observing instrument?. Journal for the History of Astronomy, 53(3), 266-299. Włodarczyk, J. (2022). The torquetum (or turketum): Was it an observing instrument?. Journal for the History of Astronomy, 53(3), 266-299.