<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>aded</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">2618-6349</issn>
                                        <issn pub-type="epub">2618-6349</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Mehmet ÖZDEMİR</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.34083/akaded.1262186</article-id>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Literary Studies</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Edebi Çalışmalar</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>Aya Karsmak</article-title>
                                                                                                                                                                                                <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>Aya Karsmak(Applause)</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0003-4834-5254</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Aksoyak</surname>
                                    <given-names>İ. Hakkı</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20230430">
                    <day>04</day>
                    <month>30</month>
                    <year>2023</year>
                </pub-date>
                                        <volume>7</volume>
                                        <issue>1</issue>
                                        <fpage>235</fpage>
                                        <lpage>244</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20230308">
                        <day>03</day>
                        <month>08</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20230413">
                        <day>04</day>
                        <month>13</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2017, Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>2017</copyright-year>
                    <copyright-holder>Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Tarama Sözlüğü’nde “aya çalmak, aya çatlatmak, aya kakmak, aya öttürmek, el çatlatmak, el kakmak” gibi karşılıkları bulunan aya karsmak; “el çırpmak ve elleri birbirine vurarak ses çıkarmak” anlamına gelir. Söz konusu birleşik ibarenin ilk kelimesi el karsmak ve aya karsmak şeklinde değişirken karsmak fiili de bu isimlerle birleşik kelimeler oluşturmaktadır. karsmak fiili Osmanlı Türkçesi metinlerinde el veya aya karsmak biçiminde “alkışlamak” anlamıyla XIV-XVI. Yüzyıllar arasında kullanılmış; daha sonraki yıllarda kullanımdan düşmüştür. Karsmak, tarihi lehçelerden Kıpçakçada da yer almaktadır. Çağdaş lehçelerden Kırgızca’da ise “karmak” ve “tokuşmak” anlamıyla yaşamaktadır. Kelimenin ilk şekli olduğunu düşündüğümüz harıs, harsar ve hassar  ise Yakutçada “tos vuruşmak, çarpışmak” anlamındadır. Harıs k-h değişimi ile karıs- daha sonra da orta hece düşmesi ile kars- şekline değişmiştir. Yakutça, Kırgızca ve Kıpçakçada görülen kelime, Osmanlı Türkçesinde de bir müddet yaşamakla birlikte varlığını sürdürememiştir. Bunun sebebi de sözcüğün yeterince bilinmemesi, kafiye ile seciye uygun sesler taşımaması ve onu çevreleyen kelimelerin azlığı ile açıklanabilir.</p></abstract>
                                                                                                                                    <trans-abstract xml:lang="en">
                            <p>Aya karsmak&quot;, which has the meanings of &quot;aya çalmak, aya çatlatmak, aya kalkmak, aya öttürmek, el çatlatmak, el kakmak&quot; in the Scanning Dictionary; It means “clapping hands and making a sound by banging the hands together”. While the first word of the aforementioned compound phrase changes as &quot;el karsmak&quot; and &quot;aya karsmak&quot;, the verb &quot;karsmak&quot; forms compound words with these nouns. The verb &quot;karsmak&quot; means &quot;to applaud&quot; in the form of &quot;el&quot; or &quot;aya karsmak &quot; in Ottoman Turkish texts XIV-XVI. Used for centuries; It fell out of use in later years. “Karsmak” is also included in Kipchak, one of the historical dialects. In Kyrgyz, one of the contemporary dialects, it lives with the meanings of &quot;karmak&quot; and &quot;tokuşmak&quot;. “Harıs”, “harsar” and “hassar”, which we think to be the first form of the word, mean &quot;to strike, to collide&quot; in Yakut. Harıs changed into kars- with k-h change and then kars- with middle syllable decrease. The word, which is seen in Yakut, Kyrgyz and Kipchak, could not survive in Ottoman Turkish, although it lived for a while. The reason for this can be explained by the fact that the word is not known enough, it does not have sounds suitable for rhyme and tone, and the words surrounding it are scarce.</p></trans-abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Aya karsmak</kwd>
                                                    <kwd>  alkış</kwd>
                                                    <kwd>  Çağdaş Türk Lehçeleri</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                        
                                                                            <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>Aya karsmak</kwd>
                                                    <kwd>  applause</kwd>
                                                    <kwd>  Contemporary Turkish Dialects</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                            </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ambros, E. (1982). Candid Penstrokes The Lyrics of Meâlî, an Ottoman Poet of the 16 th. Century. Berlin: K. Schwarz.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Argunşah, M.(1997). Şükrî-i Bitlisî Selîm-nâme. Erciyes Üniversitesi Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Argunşah, M. ve Güner, G. (2015). Codex Cumanicus. Kesit Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Atalay, B. (1945). Et-Tuhfetü’z-Zekiyye Fi’l-Lûgati’t-Türkiyye. TDK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aydemir, Y. (2007). Ravzî Dîvânı. Birleşik Kitabevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Burmaoğu, H. B. (1983). Lamii Çelebi Divanı (Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri ve Divanının Tenkidli Metni. Atatürk Üniversitesi. Doktora Tezi. Erzurum.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Caferoğlu, A. (1931). Abû Hayyân, Kitâb al-Idrâk li-lisân al-Atrâk. Evkaf Matbaası.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Chirli, N. (2005). Algış Bitigi Ermeni Kıpçakça dualar kitabı (An Armeno Kipchak Prayer Book). Sota Türkistan ve Azerbaycan Araştırma Merkezi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Clauson, G. (1972). An Etymological Dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Clarendon Press. s. 642-643.
Çavuşoğlu, M. (1982). Helâkî Divanı.  İÜEF Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Delice, H. İ. (2003). Hulasa okçuluk ve otçılık (Hüseyin b. Ahmet el-Erzurumî). Kitabevi Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Demir, K. (1998). Kalık Akıyev, Kurmanbek Destanı. Bişkek, Şam Basması.
 
Eminoğlu, E. (2011). Abbâs ibni Hamza es-Sabrânî Kitâbü’l-Ef‘âl (Kıpçakça Satır Arası Sözlük). Akçağ Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (1975). Konvergentnaya evolutsia armyano-kıpçakskogo yazıka v usloviyah subordinativnogo slavyansko-kıpçakskogo dvuyaziçiya ego nositeley v g. Kamenets-Podolskom XVI-XVII. Moskva.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (1979). Konvergentsiya armyano-kıpçakskogo yazıka k slovyanskim XVI-XVII. Naukova Dumka: Kiev.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (1987). Kıpçakskie Yazıki: Kumanskiy i armyano-kıpçakskiy. AlmaAta: Nauka.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (1988). Türskiye Yazıki na Ukraine. Naukova Dumka: Kiev.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (1993). Virmenio-Kıpchatski rukopisi v Ukraini, Virmenii, Rosii: Katalog. Kiev: Akademiya Nauk Ukraynı.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (2002). Kıpçakskoe Pismennoe Nasledie I, Katalog i Teksti Pamyatnikov Armyanskim Pismom. Almatı: Desht-i Qıpchaq.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (2003). Kıpçakskoe Pismennoe Nasledie I-II-III. Kıpçakskiy slovar. Almatı: Desht-i Qıpchaq.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (2007). Kıpçakskoe Pismennoe Nasledie II, Pamyatniki Duhovnoy Kulturi Karaimov, Kumanev-Polovtsev i Armyano-Kıpçakov. Almatı: Kasean Baur.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. (2010). Kıpçakskoe Pismennoe Nasledie III, Kıpçakskiy Slovar. Almaty: Kasean Baur.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Garkavets, A. ve Sapargaliev, G. (2003). Töre Bitigi, Kıpçaksko-Polskaya Versiya Armyanskogo Sudebnika i Armyano Kıpçakskiy Protsessualnıy Kodeks, Lvov, Kamenets-Podolskiy, 1519-1594. Almatı: 
Gronbech, K. (1992). Kuman Lehçesi Sözlüğü -Codex Cumanicus’un Türkçe Sözlük Dizini- (K. Aytaç, Çev.). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Güner, G. (2016). Kuman bilmeceleri üzerine notlar. Kesit Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hacıeminoğlu, N. (1968).  Kutb’un Hüsrev ü Şirin’i ve dil hususiyetleri. İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İzbudak, V. Ç. (1936). El-İdrâk Haşiyesi. TDK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kaplan, M. (2003). Deh Murg-ı Şemsi. CBÜ Yüksek Öğrenim Vakfı Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Karamanlıoğlu, A. F. (1989). Seyf-i Sarâyî Gülistan Tercümesi (Kitâb Gülistan bi’t-Türkî). TDK Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Lehcediz.com
Çavuşoğlu,M.(1979). Amrî. Dîvan .  İÜ Edebiyat Fakültesi Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Meninski, F. M. (1999). Thesaurus Linguarum Orientalium Turcicae - Arabico - Persicum Lexicon. Cilt 2.  3668-3669.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Öztürk, N. (2015). Hadidi Tarihi Manzum Osmanlı Tarihi (1285-1523). Bilge Kültür Sanat.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özgür, C. (2003). Kitâbü’l-Hayl. Çantay Basımevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özkan, A. (2018). Kitab-ı Mukaddime-i Ebu’l-Leysi’s-Semerkandi. Palet Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Öztopçu, K. (1989). Munyatu’l-Ghuzât, A 14th Century Mamluk-Kipchak Military Treatise. Harvard Üniversitesi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Öztopçu, K. (2002). Kitâb Fî İlm an-Nuşşâb, Memlûk Kıpçakçasıyla 14. yy.’da yazılmış bir okçuluk kitabı. Şafak Ofset Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özyetgin, A. M. (1996). Altın Ordu, Kırım ve Kazan sahasına ait yarlık ve bitiklerin dil ve üslûp incelemesi. TDK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özyetgin, A. M. (2001). Ebû Hayyân Kitâbü’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk Fiil. Köksav Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Pekarskiy, E.(1945). Yakut dili sözlüğü. Ebuzziya Matbaası.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şan, F. (2022). Hoca Mesud&#039;un dilinden Ferhengname-yi Sadi. Nobel Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tarama Sözlüğü.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tarlan, A. N. (1963). Necatî Beg Divanı. MEB Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Taşkın, S. (2002) “Eski Oğuz Türkçesine ait bir tabirname:  Kamilü’t-tabir”. Rumelide  Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. İstanbul. s. 137.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tietze, A. (1966). The Coman Riddles and Turkic Folklore. University of California Press. Tomasini, J. F. (1650).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Petrarcha Rediuiuono Laura comite. Udine. (Birinci baskı 56 s.); Patavi (Padova) (ikinci baskı 73 s.).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref43">
                        <label>43</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toparlı, R. (1987). Kitâb-ı Mukaddime-i Ebu&#039;l-Leysi&#039;s-Semerkandî. Atatürk Üniversitesi Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref44">
                        <label>44</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toparlı, R. (1992). İrşâdü&#039;l-Mülûk Ves-Selâtîn. TDK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref45">
                        <label>45</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toparlı, R. (1993). Kitâb fi&#039;l-Fıkh (Şekil bilgisi özellikleri-örnek Metin). Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref46">
                        <label>46</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toparlı, R. (2003). Ed-Dürretü&#039;l-Mudiyye Fi&#039;l-Lügati&#039;t-Türkiyye. TDK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref47">
                        <label>47</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toparlı, R., Çögenli, M. S. ve Yanık, N. H. (1999). El-Kavânînü&#039;l-Külliye Li-Zabti&#039;lLügati’t-Türkiyye. TDK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref48">
                        <label>48</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toparlı, R., Çögenli, S. ve Yanık, N. H. (2000). Kitâb-ı Mecmû-ı Tercümân-ı Türkî ve Acemî ve Mugalî. TDK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref49">
                        <label>49</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toparlı, Recep, Vural, H. ve Karaatlı, R. (2003). Kıpçak Türkçesi sözlüğü. TDK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref50">
                        <label>50</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Uğurlu, M. (1987). Münyetü&#039;l-Guzât. KB Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref51">
                        <label>51</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Üst, S. (2011). Edirneli Nazmî Dîvânı. KB Yay. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/57766,edirneli-nazmi-divanipdf.pdf?0. s. 3744.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref52">
                        <label>52</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yavuz, K.  &amp;Yavuz, O (2016). Muhibbî Divanı. TYEK Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref53">
                        <label>53</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yerdemir, F. (2019). “Sadi’nin Gülistan ve Bostan şerhlerinde Türkçe deyimler”. Bilig. YAZ 2019/SAYI 90, 191-214.
Yüce, N. (1988). Mukaddimetü’l-Edeb. AKM Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref54">
                        <label>54</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zajaczkowski, A. (1954).Słownik Arabsko-Kipczacki z okresu Państwa Mameluckiego, Bulgat al-Muştaq fi lugat at-Türk wa&#039;l-Qifzaq, Czecs II Verba. Warszawa</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref55">
                        <label>55</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Zajaczkowski, A. (1958). Slownik Arabsko-Kipczacki z okresu Państwa Mameluckiego, Bulgat al-Muştaq fi lugat at-Türk wa&#039;l-Qifzaq, Czecs I Nomina. Warszawa.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
