Sahalar, Aleksey Eliseeviç Kulakovskiy (1877-1926)’i klasik bir şair, seçkin eğitimci, vizyoner bilim insanı ve geleceği iyi okuyan bir filozof olarak tanımlar. Kulakovskiy, 49 yıllık kısa hayatının neredeyse yarısını Saha dilinin, kültürünün ve kimliğinin korunması için farklı yerleşim yerlerinde çalışarak, gözlem yaparak, bilimsel malzeme toplayarak ve eser üreterek geçirir. Saha İntelligentsiyatıgar “Saha Aydınlarına”, onun tanınmış çalışmaları arasındadır. Saha İntelligentsiyatıgar, mektup türünde yazılmış olmasına rağmen hacimli bir makale boyutundadır. Kulakovskiy; kültürel, sosyal ve felsefî içerikli fikirlerine yer verdiği bu çalışmasını Mayıs 1912’de tamamlar. Bu eserde; göç, eğitim, tarım, hayvancılık, çevre sorunları, verimli kaynak kullanımı, sürdürülebilir kalkınma, istihdam, tehlikedeki halklar ve diller gibi konularda tespit ettiği sorunlara getirdiği çözüm önerilerini yedi ana başlık altında sıralar. Onun teklifleri, sadece kendi dönemini ve Sahaları değil günümüzü ve hatta pek çok toplumu yakından ilgilendirir niteliktedir. Özel kütüphanelerde ve arşivlerde saklı kalan bu eser 1942’de G. P. Başarin’in yoğun çabası sayesinde bulunur. Geniş okuyucu kitlesinin ondan haberdar olması ise Kulakovskiy’in kaleminden çıkan bu el yazması nüshanın 1990’da Polyarnaya Zvezda “Kutup Yıldızı” adlı dergide tam metin olarak yayımlanmasından sonra mümkün olur. Saha İntelligentsiyatıgarın kitap formatında basılması ise 1992’de gerçekleşir. Bu makalede, Sahaların Sovyet öncesi yaşantısı hakkında önemli bilgiler ihtiva eden bu tarihî mektup Türkçeleştirilip tahlil edilmiştir.
Aleksey Eliseevich Kulakovsky (1877-1926) is described as a classical poet, distinguished educator, visionary scientist, and a forward-looking philosopher. Kulakovsky spent almost half of his short 49-year life working in various settlements, observing, collecting scientific material, and producing works to preserve the Sakha language, culture, and identity. Among his notable works is “Sakha Intelligentsiayagar” (The Sakha Intellectuals). Although written in the form of a letter, “Sakha Intelligentsiayagar” is extensive enough to be considered an article. Kulakovsky completed this work, in which he included his cultural, social, and philosophical ideas, in May 1912. In this piece, he enumerates the issues he identified and their solutions under seven main headings, addressing topics such as migration, education, agriculture, animal husbandry, environmental problems, efficient resource use, sustainable development, employment, endangered peoples, and languages. His proposals are relevant not only to his own time and the Sakha people but also to our present day and many other societies. This work, which remained preserved in private libraries and archives, was found in 1942 thanks to the intensive efforts of G. P. Basharin. However, it was not until the full text of this manuscript was published in the journal “Polyarnaya Zvezda” (Polar Star) in 1990 that it reached a wider audience. The book format publication of Sakha Intelligentsiayagar occurred in 1992. In this article, this historical letter, which contains significant information about the pre-Soviet life of the Sakha people, has been translated into Turkish and analyzed.