Şuara tezkireleri, Osmanlı şairleri hakkında bilgi veren ve onların şiirlerinden örnekler sunan biyografik kaynaklardır. Bu eserler, şairlerin yalnızca edebî yönlerini değil, yaşadıkları çevreyi, kurdukları ilişkileri ve toplum içindeki konumlarını da göstermektedir. Klasik Türk edebiyatı için sadece biyografi değil dönemin siyasal, sosyo-kültürel ve etik değerlerini yansıtan temel eserlerdir. Osmanlı hukuk sisteminin ve sosyal kontrol mekanizmalarının şairler üzerindeki etkilerini gösteren tarihi belgelerdir. Çalışmamızda, XVI. yüzyıl Osmanlı sahasında kaleme alınan Sehî Bey, Latîfî, Âşık Çelebi, Kınalızâde Hasan Çelebi, Beyânî ve Gelibolulu Mustafa Âlî gibi tezkirecilerin eserleri merkeze alınarak, şairlerin işlediği iddia edilen suçlar ve gayriahlaki davranışlar, toplumsal ayıplar ve bunlara karşılık uygulanan cezalar ve tezkirecilerin suçlamalara yaklaşımı incelenecektir. Bu inceleme sırasında suç isnatlarının hangi dil ve üslupla aktarıldığı, tezkire yazarlarının şairleri hangi ölçülere göre değerlendirdiği ve cezanın hangi durumlarda öne çıktığı da dikkate alınacaktır. Böylelikle, XVI. yüzyıl şairlerinin sanatçı kimlikleri ile devlet düzeni içerisindeki tebaa kimlikleri arasında yaşanan çatışma, suç ve ceza ekseninde ele alınmaya, tezkirecilerin suçlara ve cezalara bakış açıları değerlendirilmeye çalışılacaktır.
Poets’ tezkires are biographical sources that offer information on Ottoman poets and examples from their poetry. These works show poets’ literary aspects, the environments in which they lived, the relationships they formed, and their positions within society. For classical Turkish literature, they are not only biographies but also fundamental works reflecting the political, socio-cultural, and ethical values of the period. They are documents showing the effects of the Ottoman legal system and social control on poets. This study focuses on the works of tezkire writers such as Sehî Bey, Latîfî, Âşık Çelebi, Kınalızâde Hasan Çelebi, Beyânî, and Gelibolulu Mustafa Âlî, written in the sixteenth-century Ottoman realm, and examines the alleged crimes and immoral behaviors committed by poets, social disgraces, the punishments imposed in response to them, and the approaches of tezkire writers to these accusations. During this examination, the language and style of accusations, the criteria by which tezkire writers evaluated poets, and the circumstances under which punishment came to the fore will also be considered. Thus, the conflict between the artistic identities of sixteenth-century poets and their identities as subjects within the state order will be evaluated on the axis of crime and punishment.