Cari Açık Tartışmaları Bağlamında Türkiye'de Vergi Reformu / Tax Reform in Turkey within the Context of Current Account Deficit Debates

Öz

Türkiye’de yüksek cari açık oranının bir ekonomik krize yol açacağına ilişkin tartışmalar uzun süredir gündemde yer almaktadır. Ekonomi politikasını yönetenler zaman zaman cari açığın azaltılmasına yönelik tedbirler almaya çalışmaktadır. Alınan önlemler arasında ithalatın azaltılmasına ilişkin kısa vadeli olanlar daha çok dikkat çekmektedir. Oysa Türkiye’de ithalat aynı zamanda ihracatın ve ekonomik büyümenin belirleyicisi olduğundan, ithalatın azalması hem ihracatı hem de büyüme rakamlarını geriletmektedir. Cari açığın azaltılması ve ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği bakımından alınacak tedbirlerin uzun vadeli ve sağlıklı tercihlere dayanması gerekmektedir. Bu yönüyle bakıldığında cari açık tartışmaları gerek özel gerekse kamusal tasarrufun artırılmasına odaklanmaktadır. Tasarruflar üzerinde kısa vadede etkili gelir vergisi ve özel tüketim vergisi ile uzun vadede etkili servet vergilerinde bir süredir değişiklik yapılması planlanmaktadır. Bu çalışmada özellikle kamusal tasarrufların artırılmasına ilişkin son dönemde tartışılmakta olan vergi kanunları değişikliklerine dikkat çekilmekte ve söz konusu değişikliklerin toplam tasarruflar ve cari açık üzerindeki muhtemel etkileri üzerinde durulmaktadır. İlave olarak vergi reformlarının vergi adaleti üzerinde yaratacağı etkiler de analiz edilmektedir. Böylece, vergi politikası uygulayıcılarına ekonomik etkinlik ile vergi adaleti arasındaki değiş – tokuş ilişkisini gözetmeleri için yol gösterilmesi amaçlanmaktadır.    

Anahtar Kelimeler: Cari Açık, İkiz Açık, Bütçe Açığı, Ekonomik Büyüme, Kamusal Tasarruf, Vergi Reformu, Dış Ticaret Açığı.

The debates regarding a potential economic crisis driven by high level of current account deficits have long been going on in Turkey. Economic policy makers occasionally enact measures to reduce the current account deficits. Among those measures, the policies which aim at reducing imports in the short run are the most prominent practices. Yet, as the import level is an important determinant of the economic growth and the exports, a decline in imports brings about a downturn in both of those economic indicators. Hence, in order to reduce the current account deficits and maintain a sustainable economic growth, the measures need to be based on sound policy choices with a long run perspective. In this view, the recent current account deficit debates focus, to a large extend, on the methods of increasing the private savings as well as the public savings. It has been recently planned to make some alterations in excise tax and income tax, which are influential on the savings in the short run, along with revisions in the property tax, which has a long run effect thereon. The purpose of this study is to evaluate the recently debated amendments to the tax code which intend to raise the public savings, and thereby to point out the potential impacts of those amendments on total savings in the economy along with the level of current account deficits. Additionally, the study provides a look into the possible impact of tax reform on tax justice. In this manner, it is aimed to guide tax authorities to account for the trade-off between economic efficiency and tax justice.