Beş Yıldızlı Otel İşletmelerinde Korku Kültürünün İzleyici Etkisi Üzerindeki Rolü

Öz

Bu çalışmanın amacı, beş yıldızlı otel işletmelerinde korku kültürünün çalışanlarda ki izleyici etkisi üzerindeki rolünü incelemektir. Bu bağlamda çalışmada, korku kültürünün izleyici etkisinin alt boyutları olan misilleme korkusu, duygusal kayıtsızlık ve sorumluluktan kaçınma üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmada nicel yöntem kullanılmıştır. Antalya’da faaliyet gösteren beş yıldızlı otel çalışanlarından Şubat–Ağustos 2025 tarihleri arasında kolayda örnekleme tekniğiyle 480 kişiden veri toplanmış ve 466 veri geçerli kabul edilmiştir. SPSS 22 programı kullanılarak gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizleri sonucunda korku kültürünün izleyici etkisi üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu; korku kültürünün, misilleme korkusu, duygusal kayıtsızlık ve sorumluluktan kaçınma boyutlarını anlamlı biçimde etkilediği tespit edilmiştir. Bulgular doğrultusunda çalışanların korku ikliminde olumsuz durumlara müdahale etmektense pasif kalmayı tercih ettikleri ifade edilebilir. Bu yönüyle izleyici etkisi teorisini destekleyen çalışma, korku kültürünün örgütlerde izleyici davranışların yaygınlaşmasına zemin hazırladığını ve turizm işletmeleri için kritik bir tehdit oluşturduğunu göstermesi yönüyle önem taşımaktadır. Bu noktadan hareketle, konaklama işletmelerinde yöneticilerin çalışanların kendilerini psikolojik açıdan güvende hissedecekleri politikalar geliştirmesi, konuya ilişkin farkındalık eğitimleri düzenlemesi ve özellikle misilleme korkusunu azaltacak uygulamaları hayata geçirmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Korku Kültürü
• İzleyici Etkisi
• Misilleme Korkusu
• Duygusal Kayıtsızlık
• Sorumluluktan Kaçınma
• Konaklama İşletmeleri

The Role of Fear Culture in Five-Star Accommodation Facilities on Bystander Effect

Öz

The purpose of this study is to examine the role of fear culture in five-star hotel businesses on the bystander effect among employees. In this context, the study evaluates the effects of fear culture on the sub-dimensions of the bystander effect, namely fear of retaliation, emotional indifference, and avoidance of responsibility. A quantitative method was used in the research. Data was collected from 480 employees of five-star hotels operating in Antalya between February and August 2025 using a convenience sampling technique, and 466 data points were deemed valid. Exploratory factor analysis, correlation, and regression analyses conducted using the SPSS 22 program revealed that the culture of fear has a significant and positive effect on the bystander effect; it was found that the culture of fear significantly affects the dimensions of fear of retaliation, emotional indifference, and avoidance of responsibility. In line with the findings, it can be stated that employees prefer to remain passive rather than intervene in negative situations in a climate of fear. In this respect, the study supports the bystander effect theory and is significant in that it shows that a culture of fear paves the way for the institutionalization of bystander behavior in organizations and poses a critical threat to tourism businesses. Based on this, managers in accommodation businesses should develop policies that make employees feel psychologically secure, organize awareness training on the subject, and implement practices that reduce the fear of retaliation.

Anahtar Kelimeler

• Culture of Fear
• Bystander Effect
• Fear of Retaliation
• Emotional Indifference
• Avoidance of Responsibility
• Lodging Establishments

Kaynakça

1. Aaker, D. A., Kumar, V., & Day, G. S. (2007). Marketing research (9th ed.). John Wiley & Sons.
2. Agalday, B., & Yigit, M. (2022). Why do teachers fear? Investigating teachers’ perceptions of the culture of fear through mixed methods research. International Journal of Contemporary Educational Research, 9(1), 204-218. https://doi.org/10.33200/ijcer.1025710
3. Aleksandric, A., Singhal, M., Groggel, A., & Nilizadeh, S. (2023). Understanding the bystander effect on toxic Twitter conversations. Proceedings of The Web Conference (WWW ’23).
4. Ashkanasy, N. M., & Nicholson, G. J. (2003). Climate of fear in organisational settings: Construct definition, measurement and a test of theory. Australian Journal of Psychology, 55(1), 24–29. https://doi.org/10.1080/00049530412331312948
5. Atar, A., & Konaklıoğlu, E. (2018). Konaklama işletmelerindeki liderlik davranış türlerinin örgütsel sessizlik, örgütsel sinizm ve psikolojik iyi oluşa etkisi: Türkiye ve İtalya üzerine bir çalışma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(3), 45–65.
6. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231–274.
7. Beerel, A. C. (2003). How the power dynamics and the culture of fear in business organizations contribute to the gap between ethics and morality in business practice [Unpublished doctoral dissertation]. Boston University.
8. Biçer, C. (2022). The Connection between the bystander effect and workplace bullying in organizations and the ways to overcome its major negative outcomes. Journal of Humanities & Tourism Research (JoHUT), 12(1).

9. Costello, A. B., & Osborne, J. (2005) "Best practices in exploratory factor analysis: four recommendations for getting the most from your analysis," Practical Assessment, Research, and Evaluation: Vol. 10, Article 7. DOI: https://doi.org/10.7275/jyj1-4868
10. Çakıroğlu, A. (2013). Değerler eğitiminde korku kültürünün etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
11. Çelik, K., & Kahraman, Ü. (2019). Okullarda korku kültürü ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 319–333. https://doi.org/10.17679/inuefd.444692
12. D’Cruz, P., & Noronha, E. (2011). The limits to workplace friendship: Managerialist HRM and bystander behaviour in the context of workplace bullying. Employee Relations, 33(3), 269–288. https://doi.org/10.1108/01425451111121790
13. Dalgıç, A. (2019). Korku ikliminin otel çalışanlarının pozitifliğine, yaratıcılığına ve işbirliğine etkisi. The Third International Congress on Future of Tourism: Innovation, Entrepreneurship and Sustainability (75-82). Mersin: Turizm Fakültesi Yayınları
14. Darley, J. M., & Latané, B. (1968). Bystander intervention in emergencies: Diffusion of responsibility. Journal of Personality and Social Psychology, 8(4, Pt.1), 377–383. https://doi.org/10.1037/h0025589
15. Diker, O. (2014). Algılanan liderlik tarzları, örgüt kültürü ve örgütsel bağlılık ilişkisinin turizm endüstrisinde incelenmesi [Doktora tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi].
16. Douglas, A., & Douglas, J. A. (2015). Drive out fear: Deming’s TQM cultural challenge. International Journal of Advanced Quality, 43(1), 5–10.
17. Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383.
18. Elshaer, I. A., Azazz, A. M. S., Zain, M. E. A., Fayyad, S., ElShaaer, N. I., & Mahmoud, S. W. (2025). The dark side of the hospitality industry: Workplace bullying and employee well-being with feedback avoidance as a mediator and psychological safety as a moderator. Healthcare, 13(3), Article 319. https://doi.org/10.3390/healthcare13030319
19. Erbaş, E., & Şahin Perçin, N. (2014). Takım çalışmasının işlevsizleşmesinde izleyici etkisinin rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(3), 455–467.
20. Farzand, M., Safdar, A., Gill, T. A., Aqeel, M., & Umair, A. (2022). Psychometric development and validation of bystander effect scale in Pakistani university students. Nature-Nurture Journal of Psychology, 2(1), 1–15.
21. Frazier, M. L., Fainshmidt, S., Klinger, R. L., Pezeshkan, A., & Vracheva, V. (2017). Psychological safety: A meta‐analytic review and extension. Personnel Psychology, 70(1), 113–165. https://doi.org/10.1111/peps.12183
22. Fredricks, S., Ramsey, M., & Hornett, A. (2010). Kinship and bystander effect: The role of others in ethical decisions. Journal of Religion & Business Ethics, 2(2), 1–16.
23. Ganti, N., & Baek, S. (2021). Why people stand by: A comprehensive study about the bystander effect. Journal of Student Research, 10(1), 1–10. https://doi.org/10.47611/jsrhs.v10i1.1658
24. Garcia, S. M., Weaver, K., Moskowitz, G. B., & Darley, J. M. (2002). Crowded minds: The implicit bystander effect. Journal of Personality and Social Psychology, 83(4), 843–853. https://doi.org/10.1037/0022-3514.83.4.843
25. Gegez, A. E. (2010). Pazarlama araştırmaları (3. baskı). Beta Yayıncılık.
26. Güler, A. (2001). Korku kültürü yerine değerler kültürü. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 193–203.
27. Güven, Z., & Dönmez, F. G. (2023). Ayrımcılık, türleri, nedenleri ve sonuçları: Otel çalışanlarının bakış açısıyla bir inceleme. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 20(2), 288-307.
28. Jeong, J., Kim, B.-J., & Lee, J. (2023). The effect of job insecurity on knowledge hiding behavior: The mediation of psychological safety and the moderation of servant leadership. Frontiers in Public Health, 11, Article 1108881. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.110888
29. Jiang, L., & Probst, T. M. (2019). The moderating effect of trust in management on consequences of job insecurity. Economic and Industrial Democracy, 40(2), 409–433. https://doi.org/10.1177/0143831X16652945
30. Kaşmer, T. (2009). Korku kültürünün yönetim, çalışanlar ve işletme üzerindeki etkilerinin analizi [Yayımlanmamaış yüksek lisans tezi]. Muğla Üniversitesi.
31. Kavak, H., & Çelik, M. (2020). İşletmelerde korku kültürü ve yönetimi. Mecmua Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9), 174-198. https://doi.org/10.32579/mecmua.664215
32. Kim, K., Choi, S. S. W., & Im, C. (2024). Exploring bystander behavior types as a determinant of workplace violence in nursing organizations focusing on nurse‐to‐nurse bullying: A qualitative focus group study. Journal of Nursing Management, 32(1), e4653042. https://doi.org/10.1111/jonm.13730
33. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford Press.
34. Korkmaz, C. (2023). İş hayatında korku kültürünün işgören yaratıcılığı ve motivasyonu üzerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Mersin Üniversitesi.
35. Kozak, M. (2017). Bilimsel araştırma: Tasarım, yazım ve yayım teknikleri. Detay Yayıncılık.
36. Krakover, S. (2000). Partitioning seasonal employment in the hospitality industry. Tourism Management, 21(5), 461–471. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(99)00087-7
37. Latané, B., & Darley, J. M. (1970). Social determinants of bystander intervention in emergencies. Altruism and helping behavior, 13-27.
38. Latané, B., & Darley, J. M. (1970). The unresponsive bystander: Why doesn’t he help? Appleton-Century-Crofts.
39. Latané, B., & Nida, S. (1981). Ten years of research on group size and helping. Psychological Bulletin, 89(2), 308–324. https://doi.org/10.1037/0033-2909.89.2.308
40. Lee, K.-S., Kim, Y.-S., & Shin, H.-C. (2023). Effect of hotel employees’ organizational politics perception on organizational silence, organizational cynicism, and innovation resistance. Sustainability, 15(5), Article 4651. https://doi.org/10.3390/su15054651
41. Liang, J., Farh, C. I., & Farh, J. L. (2012). Psychological antecedents of promotive and prohibitive voice: A two-wave examination. Academy of Management Journal, 55(1), 71-92.
42. Lindstrom Johnson, S., Waasdorp, T. E., Debnam, K., & Bradshaw, C. P. (2013). The role of bystander perceptions and school climate in influencing victims’ responses to bullying: To retaliate or seek support? Journal of Criminology, 2013, Article 780460. https://doi.org/10.1155/2013/780460
43. Liu, K. C. (2016). Factors associated with intervention by bystanders in sexual violence crimes [Unpublished doctoral dissertation]. University of Maryland.
44. Medina-Garrido, J. A., Biedma-Ferrer, J. M., & Bogren, M. (2023). Organizational support for work-family life balance as an antecedent to the well-being of tourism employees in Spain. Journal of Hospitality and Tourism Management, 57(September), 117–129. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2023.08.018
45. Miller, J. (2020). Policies to encourage bystander reporting of workplace bullying: A qualitative comparative case study (Order No. 27736156) [Doctoral dissertation, Fielding Graduate University]. ProQuest Dissertations & Theses Global. https://www.proquest.com/dissertations-theses/policies-encourage-bystander-reporting-workplace/docview/2350122017/se-2
46. Nelson, J. E. (2020). Coping behavior of victims of workplace bullying and the bystanders reaction (Order No. 27996927) [Doctoral dissertation, The Chicago School of Professional Psychology]. ProQuest Dissertations & Theses Global. https://www.proquest.com/dissertations-theses/coping-behavior-victims-workplace-bullying/docview/2416882832/se-2
47. Newman, A., Donohue, R., & Eva, N. (2017). Psychological safety: A systematic review of the literature. Human Resource Management Review, 27(3), 521–535. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2017.01.001
48. Orhun, B. N., & Meriç, S. (2019). Turizm işletmelerinde korku kültürü ve yönetimi. Turizm Araştırmaları, 45, 45–70.
49. Öztürk, Y. (1996). Marketing Turkey as a tourist destination in the United Kingdom [Unpublished doctoral dissertation]. University of Strathclyde.
50. Paull, M., Omari, M., & Standen, P. (2012). When is a bystander not a bystander? A typology of the roles of bystanders in workplace bullying. Asia Pacific Journal of Human Resources, 50(3), 351–366. https://doi.org/10.1111/j.1744-7941.2012.00027.x
51. Pizam, A., & Shani, A. (2009). The nature of hospitality industry: Present and future managers’ perspectives. Anatolia: An International Journal of Tourism and Hospitality Research, 20(1), 134–150. https://doi.org/10.1080/13032917.2009.10518900
52. Polat, M. K. (2022). Sosyal medya kullanıcılarında seyirci kalma etkisi ve siyasal katılım ilişkisi: Gaziantep örneği [Master's thesis, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
53. Rendsvig, R. K. (2014). Pluralistic ignorance in the bystander effect: Informational dynamics of unresponsive witnesses in situations calling for intervention. Synthese, 191(11), 2471–2498. https://doi.org/10.1007/s11229-013-0343-0
54. Rosander, M., & Nielsen, M. B. (2023). Witnessing bullying at work: Inactivity and the risk of becoming the next target. Psychology of Violence, 13(1), 34–42. https://doi.org/10.1037/vio0000406
55. Salmivalli, C. (1999). Participant role approach to school bullying: Implications for interventions. Journal of Adolescence, 22(4), 453–459. https://doi.org/10.1006/jado.1999.0239
56. Saruhan, Ş., & Özdemirci, A. (2011). Bilim, felsefe ve metodoloji. Beta Yayıncılık.
57. Schein, E. H. (1985). Organizational culture and leadership. Jossey-Bass.
58. Seki, Ö. (2017). İkna edici iletişim açısından korku çekiciliği kullanımı: Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan kamu spotları örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
59. Simply Psychology. (n.d.). Bystander effect. In Simply Psychology. Retrieved October 2, 2024, from https://www.simplypsychology.org/bystander-effect.html
60. Sincer, S., & Baskan, G., (2017). Analyzing the relationship between culture of fear and burnout according to the perceptions of academics. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 7(3), 462-472. Tatlıoğlu, S. S. (2020). Şiddet olgusu ve yeni nesil seyirci kalma etkisi: Sosyal medya ve gerçek hayat ikilemi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
61. Thongsukmag, J. (2003). Fear in the workplace: The relationships among sex, self-efficacy, and coping strategies [Unpublished doctoral dissertation]. Virginia Polytechnic Institute and State University.
62. Topaloğlu, C., & Ergan, S. (2014). Turizm işletmelerinde korku kültürü ve yönetimi. In Ş. Aydın, N. A. Perçin, & B. Güzel (Eds.), Turizm işletmelerinde çalışan ilişkileri yönetimi (pp. 223–239). Detay Yayıncılık.
63. Türk Dil Kurumu. (2024). Güncel Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr/
64. Ural, A., & Kılıç, İ. (2013). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Detay Yayıncılık.
65. Wong, K. K. F. (2004). Industry-specific and general environmental factors impacting on hotel employment. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 16(5), 287–293. https://doi.org/10.1108/09596110410537354
66. World Bank. (2024). Tourism and competitiveness. https://www.worldbank.org
67. World Travel & Tourism Council (WTTC). (2024). Economic impact report 2024. https://wttc.org/research/economic-impact
68. Yaşar, E., (2022). Yönetici korkusu ve korku kültürü arasındaki ilişkide işgören kişilik özelliklerinin düzenleyici rolü, ODÜSOBİAD 12(2), 709-734, Doi: 10.48146/odusobiad.1073421
69. Yılmaz, F., & Göçen, S. (2015). Students’ views on culture of fear in education system. Journal of Computer and Education Research, 3(6), 117-128. https://doi.org/10.18009/jcer.20630
70. Yu, Y., Li, Y., Xu, S. T., & Li, G. (2022). It’s not just the victim: Bystanders’ emotional and behavioural reactions towards abusive supervision. Tourism Management, 91, 104506. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2022.104506