Çankırı Karatekin Üniversitesi Uluyazı Kampüsü Karayosunu Florası (Çankırı-Türkiye)

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2 , 166 - 176 , 12.12.2025

Simge Çizgen , Serhat Ursavaş

https://doi.org/10.26672/anatolianbryology.1814249

https://izlik.org/JA67GE28WU

Öz

Bu çalışma, Orta Anadolu’nun yarı kurak iklim kuşağında yer alan Çankırı Karatekin Üniversitesi Uluyazı Kampüsü’nün karayosunu (Bryophyta) florasını ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, 10 familya ve 26 cinse ait toplam 62 takson tespit edilmiştir. Teşhis edilen tüm briyofit örnekleri Bryophyta bölümüne aittir. En fazla taksona sahip familya Pottiaceae olup, toplam taksonların yaklaşık %50’ini oluşturmaktadır. Bunu Bryaceae ve Brachytheciaceae familyaları izlemiştir. Örneklemeler, kampüs alanında belirlenen 11 farklı lokalitede, toprak, kaya, beton, duvar ve ağaç gövdeleri gibi farklı mikrohabitatlardan, 2024 yılı sonbahar ve 2025 yılı ilkbahar dönemlerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda, Çankırı ili için 13 yeni kayıt ve Türkiye için 1 yeni kayıt (Tortula bolanderi (Lesq.) M.Howe) belirlenmiştir. Özellikle Tortula muralis, Syntrichia caninervis ve Bryum argenteum gibi türlerin baskınlığı, briyofitlerin yarı kurak ve kentleşmiş ortamlara yüksek uyum yeteneğini göstermektedir. Antropojenik baskının yüksek olmasına karşın kampüs alanında saptanan zengin tür çeşitliliği, kentsel ekosistemlerin mikrorefugium (mikro sığınak) niteliğinde olduğunu ve briyofitlerin sürdürülebilirliği açısından önemli mikroklimatik yaşam alanları sunduğunu göstermektedir. Bu çalışma, hem Çankırı ili briyoflorasına önemli katkılar sağlamakta hem de yarı kurak kentsel ekosistemlerde gelecekte yapılacak briyolojik, ekolojik ve biyocoğrafik araştırmalar için temel bir veri seti sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bryophyta , flora , yeni kayıt , mikrorefugium , Orta Anadolu

Etik Beyan

Yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Destekleyen Kurum

Yazarlar, bu yazının hazırlanması sırasında herhangi bir fon, hibe veya başka bir destek alınmadığını beyan ederler.

Teşekkür

Bu çalışmanın kısa bir özeti 26. Ulusal Biyoloji Kongresi (UBİKON 2025) kongresinde sözlü sunum olarak sunulmuştur.

Moss Flora of Çankırı Karatekin University Uluyazı Campus (Çankırı, Türkiye)

https://izlik.org/JA67GE28WU

Öz

This study was conducted to reveal the bryophyte flora of the Uluyazı Campus of Çankırı Karatekin University, which is located in the semi-arid climatic zone of Central Anatolia (Çankırı, Türkiye). As a result of the research, a total of 62 bryophyte taxa belonging to 10 families and 26 genera were identified, all of which belong to the division Bryophyta. The richest family was Pottiaceae, representing approximately 50% of the total taxa, followed by Bryaceae and Brachytheciaceae. Specimens were collected from 11 different localities within the campus area during the autumn of 2024 and the spring of 2025, covering a variety of microhabitats such as soil, rock, concrete, wall, and tree bark. As a result, 13 taxa were recorded for the first time from the province of Çankırı, and one species (Tortula bolanderi (Lesq.) M.Howe) was determined as a new record for Türkiye. The dominance of species such as Tortula muralis, Syntrichia caninervis, and Bryum argenteum indicates the high adaptability of bryophytes to semi-arid and urbanized environments. Despite strong anthropogenic pressure, the rich bryophyte diversity observed in the campus area demonstrates that urban ecosystems can function as microrefugia (micro-shelters), providing important microclimatic habitats for the persistence of bryophyte communities. This study not only contributes significantly to the bryofloristic knowledge of the Çankırı province but also provides a baseline dataset for future bryological, ecological, and biogeographical research in semi-arid urban ecosystems of Türkiye.

Anahtar Kelimeler

Bryophyta , flora , new record , microrefugium , Central Anatolia

Etik Beyan

There is no conflict of interest among the authors.

Kaynakça

• Abay G. 2018. The bryophyte flora of Recep Tayyip Erdoğan University, Zihni Derin Campus (Rize-Turkey). Anatolian Bryology. 4:2, 72–78. https://doi.org/10.26672/anatolianbryology.462109. Abay G. Ursavaş S. 2019. List of bryophytes of Çankırı province. Anatolian Bryology. 5:1, 56–64. https://doi.org/10.26672/anatolianbryology.520387.
• Alataş M. Çambay Z. Şahin H. 2024. The moss flora of Fırat University Central Campus (Elazığ-Türkiye). Anatolian Bryology. 10:1, 1–7. https://doi.org/10.26672/anatolianbryology.1409012. Alataş M. Ören M. Uyar M. 2011. The bryophyte flora of Zonguldak Karaelmas University Central Campus. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 13:20, 51–58.
• Aslan G. Kırmacı M. Özenoğlu H. Çatak U. 2024. The bryophyte flora of Aydın Mountain. Biological Diversity and Conservation 17:1, 49-62.
• Bairoch P. 1988. Cities and economic development: From the dawn of history to the present. University of Chicago Press.
• Batan N. Erata H. Ezer T. Alataş M. 2024b. Three bryophyte species new to türkiye and southwest asia. Bangladesh Journal of Plant Taxonomy 31:1, 25-32.
• Batan N. Taşçı N. Mamontov Y.S. Erata H. Alataş M. Ezer T. 2024a. Four Bryophytes species new to Türkiye and South-West Asia. Nova Hedwigia 119:1-2, 39-50.
• Ellis L.T. Afonina O.M. Alataş M. Alia H.B.M. Alvarez J. Aponte Rojas A.M. Atwood J.J. Bacilliere G. Batan N. et al., 2024a. New national and regional bryophyte records, 76. Journal of Bryology. 46:1, 51–74.
• Ellis L.T. Alataş M. Ali Sk.N. Alvarez D.J. Aponte Rojas A.M. Atwood J.J. Batan N. Bednarek-Ochyra H. Cano M. J. Cimerman Ž.L. 2024b. New National And Regional Bryophyte Records, 79. Journal of Bryology. 46:4, 295-318. Erata H. Batan N. Alataş M. Ezer T. 2025a. Three remarkable moss species new to Türkiye and Southwest Asia. Cryptogamie, Bryologie 46:6, 51-59
• Erata H. Batan N. Mamontov Y.S. Özdemir T. 2025b. New and noteworthy liverwort records for Türkiye and South-West Asia. Nova Hedwigia. (in press).
• Erata H. Özen Ö. Batan N. Özdemir T. 2017. The bryophyte flora of Kanuni Campus in Karadeniz Technical University. Anatolian Bryology. 3:1, 9–18.
• Erdağ A. Kürschner H. 2017. Türkiye Bitkileri Listesi (Karayosunları). Ali Nihat Gökyiğit Vakfı Yayını. İstanbul.
• Erdağ A. Kürschner H. 2023. Türkiye karayosunları florası: boynuzluotlar, ciğerotları ve yapraklı karayosunlarının tanılanması için iki dilde anahtarlar. Hiperyayın.
• Erdağ A. Kürschner H. 2024. Türkiye Bitkileri Listesi, Karayosunları: Eklentiler 2021–2023. Bağbahçe Bilim Dergisi 11:1, 20-24.
• Ezer T. Akata I. Altuntaş D. 2021. The mosses of Ankara University Beşevler 10. Yıl Campus Area (Ankara-Turkey). Anatolian Bryology. 7:1, 17–22. https://doi.org/10.26672/anatolianbryology.843985.
• Glime J.M. 2017. Bryophyte Ecology. Volume 1: Physiological Ecology. Ebook sponsored by Michigan Technological University and the International Association of Bryologists. http://digitalcommons.mtu.edu/bryophyte-ecology1/ [Accessed: 12 October 2024].
• Gürsu G. Ursavaş S. Taşaltın N. 2024. The moss flora of Maltepe University Central Campus (İstanbul-Türkiye). Anatolian Bryology. 10:1, 34–41. https://doi.org/10.26672/anatolianbryology.1443086.
• Hedenäs L. 1992. Flora of Maderian Pleurocarpous Mosses (Isobryales, Hypnobryales, Hookeriales) Band 44. Bryophytorum Bibliotheca. Stuttgart.
• Hodgetts N.G. Söderström L. Blockeel T.L. Caspari S. Ignatov M.S. Konstantinova N.A. Lockhart N. Papp B. Schröck C. Sim-Sim M. et al. 2020. An annotated checklist of bryophytes of Europe, Macaronesia and the Mediterranean Region. Journal of Bryology. 42, 1–116.
• Kürschner H. Erdağ A. 2005. Bryophytes of Turkey: An Annotated Reference List of the Species with Synonyms from the Recent Literature and an Annotated List of Turkish Bryological Literature. Turkish Journal of Botany. 29: 95–154.
• Lara F. Garilleti R. Goffinet B. Draper I. Medina R. Vigalondo B. Mazimpaka V. 2016. Lewinskya, a new genus to accommodate the phaneroporous and monoicous taxa of Orthotrichum (Bryophyta, Orthotrichaceae). Cryptogamie Bryologie. 37: 361-382.
• Lewinsky J. 1993. A synopsis of the genus Orthotrichum Hedw. (Musci, Orthotrichaceae). Bryobrothera. 2: 1-59. Nicol-Harper A. Doncaster C.P. Hilton G.M. Wood K.A. Ezard T.H.G. 2023. Conservation implications of a mismatch between data availability and demographic impact. Ecology and Evolution, 13, e10269. https://doi.org/10.1002/ece3.10269.
• Öner N. Ayan S. Sıvacıoğlu A. İmal B. 2007. Kent Ormancılığı ve Kent Ormanlarının Çevresel Etkileri. Kastamonu Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi. 7:2, 190-203.
• Plášek V. Sawicki J. Ochyra R. Szczecińska M. Kulik T. 2015. New taxonomical arrangement of the traditionally conceived genera Orthotrichum and Ulota (Orthotrichaceae, Bryophyta). Acta Mus. Siles. Sci. Natur. 64: 169-174.
• Ros R.M.J. Muñoz O. Werner S. Rams. 2008. New typifications and synonyms in Tortula sect. Pottia (Ehrh. ex Rchb.) Kindb. (Pottiaceae, Musci). Taxon. 57: 279-288.
• Sabovljević M. Grdović S. 2009. Bryophyte Diversity Within Urban Areas: Case Study of the City of Belgrade (Serbia). International Journal of Botany. 5: 85-92.
• Smith A.J.E. 2004. The Moss Flora of Britain and Ireland. Cambridge Univ. Press. Cambridge.
• Ursavaş S. Işin Z. 2019. New records of Bryum gemmiferum and Atrichum crispum for Turkey. Plant Biosyst. 153:5, 686-690.
• Ursavaş S. Keçeli T. 2021. Acarlar Gölü Longoz Ormanı (Sakarya) Karayosunu Florası. Anatolian Bryology. 7:1, 23-32.
• Ursavaş S. Tuttu G. 2020. Contributions to the Moss Flora of the Research and Application Forest of the Faculty of Forestry, Çankırı Karatekin University. Anatolian Bryology. 6:1, 27-40.
• Zander R.H. 1993. Genera of The Pottiaceae: Mosses of Harsh Enviroments. Bullettin of the Buffalo Society of Naturel Sciences 32. Newyork.
• Ursavaş S. Çizgen Tan S. 2025. Tortula bolanderi, A Rare Moss Species New to Türkiye and Asia. Plant Biosystems (in press).