Yıl 2015, Cilt 3 , Sayı 2, Sayfalar 121 - 134 2015-08-26

Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi

Gökhan OĞUZ [1]


Batı'nın yerküre ölçeğinde birkaç yüzyıldır süregelen egemenliğinin en önemli dayanaklarından biri sahip olduğu entelektüel iktidardır. İnşa etmiş olduğu entelektüel hegemonya aracılığıyla Batı, düşünce biçimlerini, sorunlara yaklaşımda kullanılan perspektifleri ve kavramsal araçları belirlemekte, böylelikle elinde tuttuğu söylem üstünlüğüyle kendi iktidarını tahkim etmekte ve sürekli kılmaktadır. Bu bağlamda, oryantalizm de Batı'nın entelektüel iktidarının önemli araçlarından biri olarak belirmektedir. Oryantalizm çerçevesinde yerli aydın sınıfı ise, Batı kökenli modernleşme, gelişme ve kültür akımlarının meşruiyetinin üretilmesi işleviyle donatılmaktadır. Batı'nın siyasi, ekonomik, askeri ve diğer alanlardaki üstünlüğünü önceleyen entelektüel iktidarının yol açtığı entelektüel bağımlılığı aşmak, söz konusu iktidarın işleyiş mekanizmasının eleştirel bir analizden geçirilerek ifşa edilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, Türk modernleşmesi örneği üzerinden, oryantalizmin Türk modernleşmesindeki içerimlerini ve yerli aydının tutum ve davranışlarını da ele almak yoluyla, böyle bir ifşa gereğini yerine getirmektedir.

Anahtar Kelimeler: Batı'nın Entelektüel İktidarı, Türk Modernleşmesi, Oryantalizm, Aydın
  • Ahmad, Aijaz (1995), Teoride Sınıf, Ulus, Edebiyat, Ahmet Fethi (çev.), İstanbul: Alan Yayıncılık.
  • Azman, Ayşe (1995), “Türk Aydınının Kendini Tanımlama Sorunu”, Türk Aydını ve Kimlik Sorunu, Sabahattin Şen (yay. hzl.), İstanbul: Bağlam Yayınları.
  • Bin Nebi, Malik (1983), Çağdaş Temel Konular, Veysel Uysal (çev.), İstanbul: Bir Yayıncılık.
  • Boroujerdi, Mehrzad (2001), İran Entelektüelleri ve Batı, Fethi Gedikli (çev.), İstanbul: Yöneliş Yayınları.
  • Chatterjee, Partha (1996), Milliyetçi Düşünce ve Sömürge Dünyası, Sami Oğuz (çev.), İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Çoban, Barış (2005), “Aynalar Şövalyesi ya da Bilinçdışının Kaşifi LACAN”, Kadife Karanlık. Nurdoğan Rigel, Gül Batuş, Güleda Yücedoğan ve Barış Çoban (hzl.), 2. Baskı, İstanbul: Su Yayınları.
  • Delanty, Gerard (2004), Avrupa'nın İcadı, Hüsamettin İnanç (çev.), Ankara: Adres Yayınları.
  • Guenon, Rene (1991), Modern Dünyanın Bunalımı, Nabi Avcı (çev.), 2.Basım, İstanbul: Ağaç Yayıncılık.
  • Günay, Ertuğrul (1995), “Aydınlar, Devlet ve Demokrasi”, Türk Aydını ve Kimlik Sorunu, Sabahattin Şen (yay. hzl.), İstanbul: Bağlam Yayınları.
  • Güngör, Erol (2006), Kültür Değişmesi ve Milliyetçilik, 14. Basım, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  • Güngör, Erol (2004), Türk Kültürü ve Milliyetçilik, 16. Basım, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  • İlhan, Attila (2009), Hangi Batı, 8. Baskı, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • İlhan, Attila (2008), Hangi Sol, 2. Baskı, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • İlhan, Attila (2005), Ulusal Kültür Savaşı. 3. Baskı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • Karpat, Kemal H. (2001), “Ziya Gökalp'in Korporatifçilik, Millet-Milliyetçilik ve Çağdaş Medeniyet Kavramları Üzerine Bazı Düşünceler”, Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce: Cumhuriyet'e Devreden Düşünce Mirası: Tanzimat ve Meşrutiyet'in Birikimi, C.1, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Karpat, Kemal H. (1996), Türk Demokrasi Tarihi: Sosyal, Ekonomik, Kültürel Temeller, İstanbul: Afa Yayınları.
  • Kılıçbay, M. Ali (2000), “Atatürkçülük Ya da Türk Aydınlanması”, Türkiye'de Politik Değişim ve Modernleşme, Ersin Kalaycıoğlu ve Ali Yaşar Sarıbay (drl.), İstanbul: Alfa Basım Yayım.
  • Koçak, Orhan (1995), “Ataç, Meriç, Caliban, Bandung”, Türk Aydını ve Kimlik Sorunu, Sabahattin Şen (yay. hzl.), İstanbul: Bağlam Yayınları.
  • Laroui, Abdullah (1993), Tarihselcilik ve Gelenek, Hasan Bacanlı (çev.), Ankara: Vadi Yayınları.
  • Lewis, Bernard (2008), Modern Türkiye'nin Doğuşu, Boğaç Babür Turna (çev.), 3.Edisyon, Ankara: Arkadaş Yayınevi.
  • Mardin, Şerif (2001), “Yeni Osmanlı Düşüncesi”, Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce: Cumhuriyet'e Devreden Düşünce Mirası: Tanzimat ve Meşrutiyet'in Birikimi, C.1, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Mardin, Şerif (2010), Din ve İdeoloji, 18. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Mardin, Şerif (2009b), İdeoloji, 13. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Mardin, Şerif (2009a), Türkiye'de Toplum ve Siyaset, 16.Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Meriç, Cemil (2009a), Bu Ülke, 31. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Meriç, Cemil (2009b), Umrandan Uygarlığa, 15. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Said, Edward (1998), Oryantalizm, Nezih Uzel (çev.), 4. Baskı, İstanbul: İrfan Yayımcılık.
  • Shayegan, Daryush (2007), Yaralı Bilinç, Haldun Bayrı (çev.), 5. Basım, İstanbul:Metis Yayınları.
  • Spengler, Oswald (1997), Batı'nın Çöküşü, Giovanni Scognamillo ve Nuray Sengelli (çev.), 2. Baskı, İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Şeni, Nora (1993), “19. Yüzyıl Sonu İstanbul Basınında Moda ve Kadın Kıyafetleri”, 1980'ler Türkiye'sinde Kadın Bakış Açısından Kadınlar, Şirin Tekeli (yay. hzl.), 2. Baskı, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Şentürk, Recep (2009), “Entelektüel Bağımlılığı Aşmak”, A. Cüneyd Köksal (Ed.), Entelektüel Bağımlığı Aşmak, İstanbul: Yedirenk.
  • Taylor, Charles (2006), Modern Toplumsal Tahayyüller, Hamide Koyukan (çev.), İstanbul: Metis Yaynları.
  • Topçu, Nurettin (2006), Türkiye'nin Maarif Davası, 5. Baskı, İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Toynbee, Arnold J. (1991), Medeniyet Yargılanıyor, Ufuk Uyan (çev.), İstanbul: Araç Yayıncılık .
  • Türköne, Mümtaz’er (2006), Türk Modernleşmesi, 2.Baskı, Ankara: Lotus Yayınevi.
  • Wagner, Peter (2003), Modernliğin Sosyolojisi, Mehmet Küçük (çev.), İstanbul: Doruk Yayıncılık.
  • Yavuz, Hilmi (2009), Alafrangalığın Tarihi, İstanbul: Timaş Yayınları.
  • Yavuz, Hilmi (2000), Modernleşme, Oryantalizm ve İslam, 3. Basım, İstanbul: Büke Yayınları.
Birincil Dil tr
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Yazar: Gökhan OĞUZ

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 26 Ağustos 2015

Bibtex @ { anemon22408, journal = {Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {}, eissn = {2149-4622}, address = {}, publisher = {Muş Alparslan Üniversitesi}, year = {2015}, volume = {3}, pages = {121 - 134}, doi = {10.18506/anemon.19992}, title = {Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi}, key = {cite}, author = {OĞUZ, Gökhan} }
APA OĞUZ, G . (2015). Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 3 (2) , 121-134 . DOI: 10.18506/anemon.19992
MLA OĞUZ, G . "Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi". Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2015 ): 121-134 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/anemon/issue/1837/22408>
Chicago OĞUZ, G . "Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi". Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 (2015 ): 121-134
RIS TY - JOUR T1 - Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi AU - Gökhan OĞUZ Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - doi: 10.18506/anemon.19992 DO - 10.18506/anemon.19992 T2 - Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 121 EP - 134 VL - 3 IS - 2 SN - -2149-4622 M3 - doi: 10.18506/anemon.19992 UR - https://doi.org/10.18506/anemon.19992 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi %A Gökhan OĞUZ %T Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi %D 2015 %J Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi %P -2149-4622 %V 3 %N 2 %R doi: 10.18506/anemon.19992 %U 10.18506/anemon.19992
ISNAD OĞUZ, Gökhan . "Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi". Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 / 2 (Ağustos 2015): 121-134 . https://doi.org/10.18506/anemon.19992
AMA OĞUZ G . Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015; 3(2): 121-134.
Vancouver OĞUZ G . Batı'nın Entelektüel İktidarı ve Türk Modernleşmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015; 3(2): 134-121.