Although the phenomenon of tourism is generally considered a concept belonging to modern times, its practice has a long and ancient history. In the historical process, tourism can be conceptualized as the desire of humanity to see places beyond their own social environments and to learn about what is happening around them. Communities that were constantly on the move, whether through wars, trade, or merchants, engaged with different geographies and communities. As a result of this interaction, they conveyed their observations and findings, thus serving the innate curiosity of individuals. In doing so, whether consciously or not, they contributed to what would later be known as the phenomenon of tourism.From the second half of the 19th century onwards, tourism activities became more systematic and gradually took on more thematic forms. In this context, the concept of spa tourism began to spread in Europe. Essentially, spas—which date back to ancient times and constitute an important part of health tourism—were favored by those seeking healing and inclined to travel to different regions for this purpose. In particular, these types of places, abundant in Anatolia, became significant centers for the civilizations that dominated the region. This study includes analyses based on Ottoman archival documents regarding how spas were used and protected by state officials in the 19th century.
Turizm olgusu, her ne kadar modern dönemlere ait bir kavram olarak bilinse de pratiği kadim bir geçmişe dayanır. Turizmi tarihsel süreç içerisinde insanlığın kendi sosyal çevreleri dışındaki yerleri görme ve çevrede olan biteni öğrenme arzusu olarak kavramsallaştırmak mümkündür. Sürekli hareket halinde olan topluluklar savaşlar veya ticaret vasıtasıyla veya tüccarlar marifetiyle farklı coğrafya ve topluluklarla ilişki içerisine girmişlerdir. Bu etkileşimin sonucunda gözlem ve tespitlerini aktararak fertlerin doğasında olan merak hissiyatına hizmet etmişlerdir. Böylece eylemin farkında olarak ya da olmayarak daha sonraları turizm denilecek olguya hizmet etmişlerdir.XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren daha sistemli hale gelen turizm faaliyetleri zamanla daha tematik hale geldi. Bu bağlamda kaplıca turizmi kavramı Avrupa’da yayılmaya başladı. Esasen tarihsel geçmişi eski çağlara dayanan ve sağlık turizminin önemli bir parçası olan kaplıcalar şifa arayan ve bunun için farklı coğrafyalara gitme eğiliminde olanların gözdesiydi. Özellikle Anadolu coğrafyasında fazlaca yer alan bu tür yerler bölgede hakimiyet kurmuş medeniyetlerin önemli merkezleri konumundaydı. Bu çalışma Osmanlı arşiv vesikaları kapsamında XIX. yüzyılda kaplıcalarının devlet erkanı tarafından ne şekilde kullanılıp korunduğuna dair analizleri içermektedir.