Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Riskleri ve Korunma: I. Kan ve Vücut Sıvıları Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlar

Abstract

Sağlık çalışanlarının çalıştıkları ortamda maruz kaldıkları en önemli mesleki hastalık ve ölüm nedeni enfeksiyonlardır. Enfeksiyon etkenlerinin sağlık personeline bulaşı en sık kan ve diğer vücut sıvılarıyla temas yolu ile olmaktadır. ikinci sırada solunum yolu bulaşı yer alır. Kan ve diğer vücut sıvıları ile bulaşan etkenler arasında sağlık çalışanları açısından en önemli olanları hepatit B virüsü (HBV), hepatit C virüsü (HCV), insan immünyetmezlik virüsü (HIV) ve viral hemorajik ateş etkenleridir. Bunlar ve Mycobacterium tuberculosis gibi diþer bazı etkenler ile enfekte kadavralar, bu kadavralarla çalışan Anatomi departmanı çalışanları ve öğrenciler için de risk oluşturmaktadır. Bu derlemede sağlık çalışanlarına kan ve diğer vücut sıvıları ile bulaşan enfeksiyon riskleri ile kadavra kaynaklı enfeksiyon etkenleri ele alınmış ve bu risklerden korunma yollarına değinilmiştir.

Keywords

• Sağlık Personeli
• Enfeksiyon
• Etyoloji
• Korunma

Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Riskleri ve Korunma: I. Kan ve Vücut Sıvıları Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlar

Abstract

The most important cause of occupational disease and mortality among healthcare workers is infections. Transmission of infectious agents to healthcare workers most frequently occurs via contact with blood and other body fluids. This is followed by respiratory transmission. The most important agents transmitted by blood and other body fluids to healthcare workers are hepatitis B virus (HBV), hepatitis C virus (HCV), human immunodeficiency virüs (HIV) and viral haemorrhagic fever agents. Cadavers infected by these and some other agents such as Mycobacterium tuberculosis also possess a risk for Anatomy department staff and students. In this review, infection risks transmitted with blood and the other body fluids to healthcare workers and cadaver-related infectious agents are covered and ways of protection are briefly discussed.

Keywords

• Healthcare worker
• Infection
• Ethiology
• Protection

References

1. 1. Sepkowitz KA, Eisenberg L. Occupational deaths among healthcare workers. Emerg Infect Dis 2005; 11:1003-8.
2. 2. Haagsma JA, TariqL, Heederik DJ, Havelaar AH. Infectious disease risks associated with occupational exposure: a systematic review of the literature. Occup Environ Med 2012;69:140-146.
3. 3. Wedum AG. History & epidemiology of laboratory-acquired infections (in relation to the cancer research program). J Am Biol Safety Assoc 1997;2:12-29.
4. 4. Sağlık Çalışanlarının Sağlığı Çalışma Grubu. http://www.saglikcalisanisagligi. org (Erişim tarihi: 10.10.2014)
5. 5. Azap A, Ergönül O, Memikoğlu KO, Occupational exposure to blood and body fluids among healthcare workers in Ankara, Turkey. Am J Infect Control 2005;33:48-52.
6. 6. Puro V, De Carli G, Cicalini S, European Occupational Post-Exposure Prophylaxis Study Group. European recommendations for the management of healthcare workers occupationally exposed to hepatitis B virus and hepatitis C virus. Euro Surveill 2005;10:260-4.
7. 7. Prüss-Ustün A, Rapiti E, Hutin Y. Estimation of the global burden of disease attributable to contaminated sharps injuries among health-careworkers. Am J IndMed 2005;48: 482-490.
8. 8. Hacettepe Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Meslek Hastalıklar Uygulama ve Araştırma Merkezi (HÜSAM). http://www.hisam.hacettepe.edu.tr (Erişim tarihi: 22.04.2014)

9. 9. Smith DR, Leggat PA. Issues and Innovations in Nursing Practice. Needlestick and sharps injuries among nursing students. J Adv Nurs 2005;51: 449–455.
10. 10. Centers for Disease Control and Prevention. Updated U. S. PublicHealth Service guidelines for the management of occupational exposures to HBV, HCV, and HIV and recommendations for post exposure prophylaxis. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2001;50:1-52.
11. 11. Türkistanlı E, Şenuzun FE, Karaca BS, San AT, Aydemir G. Ege Üniversitesi TÖp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinde sağlık çalışanlarının bağışıklanma durumu. Ege Tıp Derg 2000;39:29-32.
12. 12. Tekin-Koruk S, Koruk İ, Şahin M, Duygu F. Şanlıurfa’da ağız ve diş Sağlığı çalışanlarında HBsAg, anti-HBs ve anti- HCV pozitifliği ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi. Klimik Derg 2009;22:55Ǧ61.
13. 13. Tabak F, Balık İ, Tekeli E (ed). Viral Hepatit. 2007; 9-50.
14. 14. T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüøü, Genişletilmiş Bağışıklama Programı Genelgesi. Sayı: B100TSH0110005. Tarih: 13.03.2009/7941
15. 15. Ergönül Ö. Sağlık çalışanlarının enfeksiyon riskleri ve korunma yolları. Klinik Gelişim Dergisi 2007;20:86-98
16. 16. Poland GA, Jacobson RM. Prevention of hepatitis B with the hepatitis B vaccine. N Engl J Med 2004;351:2832-2838.
17. 17. Baxter D. Specific immunization issues in the occupational healthsetting. Occupational Med 2007;57:557-563.
18. 18. Tang Z, Yang D, Hao L, Detection and significance of HCV RNA in saliva, seminal fluid and vaginal discharge in patients with hepatitis C. J Tongji Med Univ 1996;16:11-24.
19. 19. Puro V, Petrosillo N, Ippolito G. Risk of hepatitis C seroconversion after occupational exposures in healthcare workers. Italian Study Group on Occupational Risk of HIV and Other Bloodborne Infections. Am J Infect Control 1995;23:273-7.
20. 20. Yazdanpanah Y, De Carli G, Migueres B, et al. Risk factors for hepatitis C virüs transmission to healthcare workers after occupational exposure: a European casecontrol study. Clin Infect Dis. 2005; 41(10): 1423-30
21. 21. Kamili S, Krawczynski K, Mc Caustland K, Li X, Alter MJ. Infectivity ofhepatitis C virus in plasma after drying and storing at room temperature. Infect Cont Hosp Epidemiol 2007;28:519 24.
22. 22. Polish LB, Tong MJ, Co RL, Coleman PJ, Alter MJ. Risk factors for hepatitis C virus infection among healthcare personnel in a community hospital. Am J Infect Control 1993;21:196-200.
23. 23. Ozsoy MF, Oncul O, Cavuslu S, Seroprevalences of hepatitis B and C among healthcare workers in Turkey. J Viral Hepat 2003;10:150-6.
24. 24. FitzSimons D, François G, De Carli G, et al. Hepatitis B virus, hepatitis C virus and other blood-borne infections in healthcare workers: guidelines for prevention and management in industrialised countries. Occup Environ Med. 2008;65:446-51.
25. 25. Alter MJ. Occupational exposure to hepatitis C virus: A dilemma. Infect Control Hosp Epidemiol 1994;15:742-4.
26. 26. Centers for Disease Control and Prevention. Trends in Tuberculosis: MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2008; 57;281-285
27. 27. Deuffic-Burban S, Abiteboul D, Lot F, et al. Costs and cost-effectiveness ofdifferent follow-up schedules for detection of occupational hepatitis C virus infection. Gut 2006;58:105-110.
28. 28. Charles PGP, GraysonML, AngusPW, SasadeuszJJ. Management of healthcare workers after occupational exposure to hepatitis C virus. Med J Aust 2003;179:153-157.
29. 29. Kamal SM, Fouly AE, Kamel RR, et al. Peginterferon alfa-2b therapy in acute hepatitis C: impact of onset of therapy on sustained virologic response. Gastroenterol. 2006;130:632-8.
30. 30. Hamlyn E, Easterbrook P. Occupational exposure to HIV and the use of postexposure prophylaxis. Occup Med (Lond) 2007;57:329-36
31. 31. Albayrak F, Balık İ.Nozokomiyal viral enfeksiyonlar. Hastane infeks Derg 2000; 4: 16-23.
32. 32. Gerberding JL. Clinical practice. Occupational exposure to HIV in healthcare settings. N Engl J Med 2003;348:826-33.
33. 33. Wnuk AM. Occupational exposure to HIV infection in healthcare workers. Med Sci Monit. 2003;9:197-200.
34. 34. Centers for Disease Control and Prevention. Updated U.S. Public HealthService Guidelines for the Management of Occupational Exposures to HIV and Recommendations for Postexposure Prophylaxis. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2005; 54(RR-9):1-17.
35. 35. Tarantola A, Ergonul O, Tattevin P. Estimates and prevention of CrimeanCongo Hemorrhagic Fever risks for healthcare workers In. Ergonul O, Whitehouse CA, eds. Crimean-Congo Hemorrhagic Fever:A Global Perspective. Dordrecht (NL): Springer, 2007: 281-294.
36. 36. Pullukcu H. Hastane personelinin nozokomiyal enfeksiyonlardan korunması. Sağlıkta Birikim Derg 2007;1: 58-64
37. 37. Ergonul O. Crimean-Congo haemorrhagic fever review. Lancet Infect Dis 2006; 6:203–14
38. 38. Ergönül O, Çelikbaş A, Dokuzoğuz B, et al. Characteristics of patients with Crimean-Congo hemorrhagic fever in a recent outbreak in Turkey and impact of oral ribavirin therapy. Clin Infect Dis 2004;39:284-7.
39. 39. Ergonul O. Treatment of CrimeanCongo Hemorrhagic Fever. In: Ergonul O, Whitehouse CA, eds. Crimean Congo Hemorrhagic Fever: A Global Perspective. Dordrecht (NL): Springer; 2007:245-60.
40. 40. Demiryurek D, Bayramoglu A, Ustacelebi S. Infective agents in fixed human cadavers: A brief review and suggested guidelines. The Anatomical Record (New Anat)2002;269:194-197.