Bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 1-3 Yaşında Çocuğu Yatan Annelerde Bakım Öz Yeterliliği ve İlişkili Faktörler

Abstract

Objectives: This study aimed to determine care self-efficacy and related factors in mothers with 1-3 year old children hospitalized in a training and research hospital. Materials and Methods: In this cross-sectional study, 174 mothers of normally developing children aged 1-3 years who received inpatient treatment between July and December 2022 were included. The “Self-Efficacy Scale in Parenting Skills”, developed by Bob and Emde and validated and reliable in Turkish by was used to measure the parental self-efficacy of mothers, and the “Personal Information Form” was used to determine sociodemographic characteristics. The forms were filled out by face-to-face interview. Analyzes were made using Student’s t-test, ANOVA and linear regression analysis with the SPSS 26 program. Results: The average self-efficacy score of the mothers is 206.7±19.3. It was observed that the mother’s graduation from high school or above increased the scale score by 9.87 points compared to being below high school (p=0.005). While increasing the number of people in the family increased the scale score by 3.55 points (p=0.013), the fact that the mother was not working increased it by 6.7 points compared to the working status (p=0.045). Conclusion: Parental self-efficacy was found to be related to mothers’ educational status, employment status and the number of people in the family. In order to improve public health, it important to raise the education level of mothers, educate them on child development and care, and support working mothers.

Keywords

• Ebeveyn öz yeterliliği
• çocuk gelişimi
• sosyal destek
• anne eğitimi

Care Self-Efficacy and Related Factors in Mothers with 1-3 Year Old Children in a Training and Research Hospital

Abstract

Amaç: Bu araştırmada, bir eğitim ve araştırma hastanesinde 1-3 yaşında çocuğu yatan annelerde bakım öz yeterliliği ve ilişkili faktörleri belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan bu çalışmaya, Temmuz-Aralık 2022 tarihleri arasında yatarak tedavi gören 1-3 yaş normal gelişim gösteren çocukların anneleri arasından, katılmayı kabul eden 174 anne dahil edilmiştir. Annelerin ebeveyn öz yeterliliklerini ölçmek için Bob ve Emde tarafından geliştirilen, Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılan “Anne Babalık Becerilerinde Özyeterlik Ölçeği” ve sosyo-demografik özellikleri belirlemek için “Kişisel Bilgi Formu” kullanılmıştır. Formlar yüz yüze görüşme yöntemiyle doldurulmuştur. Analizler SPSS 26 programı ile Student’s t-testi, ANOVA ve lineer regresyon analizi kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Annelerin öz yeterlilik puan ortalaması 206,7±19,3’tür. Annenin lise ve üzeri mezuniyet durumuna sahip olmasının, lise altı olmaya göre ölçek puanını 9,87 puan artırdığı görülmüştür (p=0,005). Ailedeki kişi sayısının artması, ölçek puanını 3,55 puan artırırken (p=0,013), annenin çalışmıyor olması, çalışma durumuna göre 6,7 puan artırmıştır (p=0,045). Sonuç: Annelerin eğitim durumu, çalışma durumu ve ailedeki kişi sayısıyla ebeveyn öz yeterliliği ilişkili bulunmuştur. Toplum sağlığının yükseltilmesi açısından annelerin eğitim düzeyinin yükseltilmesi, çocuk gelişimi ve bakımı konusunda eğitilmesi ve çalışan annelerin desteklenmesi önemlidir

Keywords

• Parental self-efficacy
• child development
• social support
• maternal education

References

1. 1. Kotaman H. Özyeterlilik inancı ve öğrenme performansının geliştirilmesine ilişkin yazın taraması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2008; 21: 111-133.
2. 2. de Montigny F, Lacharité C. Perceived parental efficacy: Concept analysis. Journal of Advanced Nursing. 2005; 49: 387-396.
3. 3. Bağatarhan T, Nazlı S. Ebeveyn eğitim programının annelerin ebeveynlik özyeterliklerine etkisi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 2013; 7: 67-88.
4. 4. Coleman PK, Karraker KH. Parenting self‐efficacy among mothers of schoolage children: Conceptualization, measurement, and correlates. Family Relations. 2000; 49: 13-24.
5. 5. Hudson DB, Elek SM, Fleck CM. First-time mothers’ and fathers’ transition to parenthood: Infant care self-efficacy, parenting satisfaction, and infant sex. Issues in Comprehensive Pediatric Nursing. 2001; 24: 31-43.
6. 6. Kılıçaslan A. Ebeveynliğe geçiş döneminin çeşitli doğum öncesi ve doğum sonrası etkenler açısından incelenmesi. İstanbul Üniversitesi, Doktora Tezi. 2007.
7. 7. Coleman PK, Trent A, Bryan S, King B, Rogers N, Nazir M. Parenting behavior mothers’ self-efficacy beliefs and toddler perfmance on bayley scales of infant development. Early Child Development and Care. 2002; 172: 123-140.
8. 8. Dursun Ş, Bıçakçı M. Bir-üç yaş arası bebeğe sahip annelerin annelik becerilerinde öz yeterliliklerinin incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal. 2015; 1: 613-628.

9. 9. Elibol F, Mağden D, Alpar R. Anne Babalık Becerilerinde Özyeterlik Ölçeği’nin (1-3 Yaş) geçerlik ve güvenirliği. Toplum Hekimliği Bülteni. 2007; 26: 25-31.
10. 10. Türkmen E, Tozduman YK. 24-36 aylık çocukların mizaçları ile annelerin öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Tanımlayıcı türde korelasyon çalışması. Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences. 2022; 7: 693-701.
11. 11. Yıldırım H. Gebe kadınların ebeveynlik öz-yeterliliklerinin prenatal uyumlarına etkisi. İnönü Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi. 2015.
12. 12. Büyüktaşkapu S. Annelerin özyeterlik algıları ile 1-3 yaş çocuklarının gelişimlerinin incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2012; 1: 18-30.
13. 13. Kuşku AK. Edirne merkezdeki hastanelerin çocuk servislerine gastroenterit tanısıyla yatırılan 0-3 yaş grubu çocuklara annelerinin evde yaptıkları uygulamalar, bilgi ve öz yeterlik düzeyleri. Trakya Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi; 2011.
14. 14. Lambert VA, Lambert CE, Klipple GL, Mewshaw EA (1989). Social support, hardiness and psychological well‐being in women with arthritis. The Journal of Nursing Scholarship. 1989; 21: 128-131.
15. 15. Holloway SD, Suzuki S, Yamato Y, Behrens K. Parenting self-efficacy among Japanese mothers. Journal of Comparative Family Studies. 2005; 36: 61-76.
16. 16. Kılıçgün MY. Eğitime Farklı Bakış. Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların annelerinin öz yeterlilik durumlarının incelenmesi. Ankara, Eyuder Yayınları; 2017, s. 91-100.
17. 17. Zembat R, Balat GU, Çinko M, Şengül L, Acar M. Anasınıfındaki çocuklarınailelerinin öz yeterlilik düzeylerinin incelenmesi. International Conferenceof Educational Science. Eastern Mediterranean University; 2008.
18. 18. Baş T. Annelerin öz yeterliklerinin ve 60-72 aylık çocuklarıyla olan etkileşimlerinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi. 2019.
19. 19. Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Kadın. https://data.tuik.gov.tr/ Bulten/Index?p=%C4%B0statistiklerle-Kad%C4%B1n-2022-49668&dil=1. Erişim tarihi: 1 Ocak 2024.
20. 20. Özkubat S, Elibol F. Ebeveyn öz yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International Congress on Politic, Economic and Social Studies; 2018.
21. 21. Kotil Ç. Okul öncesi eğitim kurumuna yeni başlayan 5 yaş çocukların sosyalduygusal uyum düzeylerine annenin ebeveyn öz yeterlik algısı ile okul beklentilerine uyum düzeyinin etkisi. Marmara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi; 2010.
22. 22. Öztürk M, Giren S. Annelerin ebeveynlik algıları ile çocukların problem davranışlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Journal of Education Faculty. 2015; 17: 477-503.
23. 23. Kanburoğlu, B. Evli kadınlarda evlilik yaşı ve evlenme biçiminin evlilik doyumu ve depresyon düzeyine olan etkisi. Işık Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi; 2019.
24. 24. Tanyeri H. 10-14 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin iş-aile çatışması ve evlilik doyumları ile ebeveyn yetkinlikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Marmara Üniversitesi, Doktora Tezi; 2022.
25. 25. Demirel F, Üner A, Kırımi E. Van ili kırsalındaki annelerin çocuk beslenmesindeki alışkanlıkları ve uygulamaları. Van Tıp Dergisi. 2001; 8: 18- 22.
26. 26. Cantilav N, Abut E, Ardahan E, Öztornacı B, Sarı H. Bronkopnömoni nedeniyle hastaneye yatan çocukların annelerinin öz-yeterliliklerininincelenmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2017; 2: 1-5.
27. 27. Balat GU, Yılmaz E. Okul öncesi dönemdeki çocukların annelerinin çocuk yetiştirme tutumları ile ebeveyn öz yeterlilik algılarının incelenmesi. Education Sciences. 2014; 9: 394-402.
28. 28. Fuligni AJ, Yoshikawa H. Socioeconomic resources, parenting, and child development among immigrant families. Socioeconomic status, parenting, and child development. New York, Routledge; 2014, s. 107-124.
29. 29. Bandura A. Self-efficacy: The foundation of agency. Control of human behavior, mental processes, and consciousness: Essays in honor of the 60th birthday of August Flammer, 2000; 16.
30. 30. Sevigny PR, Loutzenhiser L. Predictors of parenting self-efficacy in mothers and fathers of toddlers. Child: Care, Health and Development. 2010; 36: 179-189.
31. 31. Tuskan A. Toplumsal cinsiyet toplumda kadına biçilen roller ve çözümleri. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 2012; 25: 445-449.