Spatial Perception and the Sense of Uncanniness at Kadıköy Pier

Abstract

Urban public spaces are not merely circulation and transit areas; they are multilayered environments continuously reproduced through users’ perceptions, experiences, and everyday practices. However, perceptual continuity between daytime and nighttime use cannot always be maintained in such spaces. Particularly during nighttime hours, decreasing user density, weakened social surveillance, and reduced spatial legibility may increase the sense of uncanniness. This study examines the perception of uncanniness emerging during nighttime use at Kadıköy Ferry Pier within the context of interior architectural components. A mixed-method approach was adopted, combining field observations conducted in 2026 with survey data obtained from N=159 participants. The reliability coefficient of the scale was found to be high (Cronbach’s Alpha = 0.831). Data were analyzed using Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis, Friedman, and Wilcoxon tests. Findings showed that female users had a higher level of perceived uncanniness than male users (p < 0.05). The main factors increasing the sense of uncanniness were unpredictability of human behavior (17.8%), insufficient lighting (16.7%), and reduced social activity (10.1%). In addition, the perception level reached its highest point between 02:00 and 06:00. In conclusion, the study reveals that the perception of uncanniness should be considered not only as a security issue but also as a design-related matter associated with spatial organization and user experience.

Keywords

• Kadıköy Pier
• spatial perception
• uncanniness
• nighttime use
• user experience

Kadıköy İskelesi'nde Mekânsal Algı ve Tekinsizlik

Abstract

Kentsel kamusal mekânlar, yalnızca dolaşım ve geçiş alanları değil; kullanıcıların algıları, deneyimleri ve gündelik pratikleri aracılığıyla sürekli yeniden üretilen çok katmanlı çevrelerdir. Ancak bu mekânlarda gündüz ve gece kullanımları arasında algısal süreklilik her zaman korunamamaktadır. Özellikle gece saatlerinde kullanıcı yoğunluğunun azalması, sosyal denetimin zayıflaması ve mekânsal okunabilirliğin düşmesi, tekinsizlik hissini artırabilmektedir. Bu çalışma, Kadıköy Vapur İskelesi’nde gece kullanımında ortaya çıkan tekinsizlik algısını iç mimarlık bileşenleri bağlamında incelemektedir. Araştırmada karma yöntem benimsenmiş; 2026 yılında gerçekleştirilen alan gözlemleri ile N=159 katılımcıdan elde edilen anket verileri birlikte değerlendirilmiştir. Ölçeğin güvenirlik katsayısı yüksek bulunmuştur (Cronbach’s Alpha=0,831). Veriler Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Friedman ve Wilcoxon testleri ile analiz edilmiştir. Bulgular, kadın kullanıcıların erkek kullanıcılara kıyasla daha yüksek düzeyde tekinsizlik algısına sahip olduğunu göstermiştir (p<0,05). Tekinsizlik hissini artıran başlıca unsurlar insan davranışlarının öngörülemezliği (%17,8), aydınlatma yetersizliği (%16,7) ve sosyal hareketliliğin azalmasıdır (%10,1). Ayrıca algı düzeyi 02:00–06:00 saatleri arasında en yüksek seviyeye ulaşmaktadır. Sonuç olarak çalışma, tekinsizlik algısının yalnızca güvenlik sorunu değil, mekânsal organizasyon ve kullanıcı deneyimiyle ilişkili tasarımsal bir mesele olduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

• Kadıköy İskelesi
• Mekânsal Algı
• Tekinsizlik
• Gece Kullanımı
• Kullanıcı Deneyimi

References

1. Acuto, M., Seijas, A., McArthur, J., & Robin, E. (2021). Managing cities at night: A practitioner guide to the urban governance of the night-time economy. Bristol University Press.
2. Boyce, P. R. (2014). Human factors in lighting (3rd ed.). CRC Press.
3. Cozens, P., Saville, G., & Hillier, D. (2005). Crime prevention through environmental design (CPTED): A review and modern bibliography. Property Management, 23(5), 328–356. DOI: 10.1108/02637470510631483
4. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3. Baskı.). SAGE Publications.
5. Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). SAGE Publications.
6. Freud, S. (2003). The uncanny (D. McLintock, Trans.). Penguin Books. (Original work published 1919).
7. Gehl, J. (2011). Life between buildings: Using public space. Island Press.
8. Kubat, A. S. (1999). The morphological history of Istanbul. Urban Morphology, 3(1), 28–41. https://doi.org/10.51347/jum.v3i1.3883

9. Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell.
10. Lynch, K. (1960). The image of the city. MIT Press.
11. Nasar, J. L., & Fisher, B. (1993). 'Hot spots' of fear and crime: A multi-method investigation. Journal of Environmental Psychology, 13(3), 187–206.
12. Pain, R. (2001). Gender, race, age and fear in the city. Urban Studies, 38(5–6), 899–913.
13. Pallasmaa, J. (2005). The eyes of the skin: Architecture and the senses. Wiley-Academy.
14. Shaw, R. (2015). Night as fragmenting frontier: understanding the night that remains in an era of 24/7. Geography Compass, 9(12), 637–647. https://doi.org/10.1111/gec3.12250
15. Van Liempt, I., Van Aalst, I., & Schwanen, T. (2015). Introduction: Geographies of the urban night. Urban Studies, 52(3), 407–421. https://doi.org/10.1177/0042098014552933
16. Vidler, A. (1992). The architectural uncanny: Essays in the modern unhomely. MIT Press.
17. Whyte, W. H. (1980). The social life of small urban spaces. The Conservation Foundation.