Bağbahçe Bilim Dergisi 2148-4015 Ali Nihat Gökyiğit Eğitim, Sağlık, Kültür, Sanat ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı Two researchers who examined plants in the Balkans according to documents in the Ottoman archives of office of the prime minister: Dr. Edvard Formanek and Dr. Antonia Baldacc BaşbakanlıknOsmanlı arşiv belgelerine göre Balkanlardaki bitkileri inceleyen iki araştırmacı: Dr. Edvard Formanek ve Dr. Antonia Baldacci Köse Muhammed Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü Lokmacı Süleyman 09 01 2018 5 3 44 58 Copyright © 2014, Bağbahçe Bilim Dergisi 2014 Bağbahçe Bilim Dergisi

In this research Austrian botanist Edvard Formanek and Italian botanist Antonio Baldacci’s works in the Balkans geography are evaluated in the ligth of the Ottoman Archive Documentaries. More over, in the addition to the abovementioned botanists, dates of the European botanists who travelled across the Ottoman geography and regions they travelled to are listed in tables as well as the botanists who were awarded by the Ottoman State owing to their achivements

Bu çalışmada, Avusturyalı botanikçi Edvard Formanek ile İtalyan botanikçi Antonio Baldacci’nin Balkan coğrafyasında botanik üzerine yaptıkları araştırmalar, Osmanlı Arşiv belgeleri ışığında ele alınmıştır. Ayrıca adı geçen iki botanikçi dışında Osmanlı coğrafyasında botanik amaçlı seyahat eden Avrupalı botanikçiler ile Osmanlı Devleti’ne mensup botanikçilerin yaptıkları seyahatlerin tarihleri, seyahat ettikleri bölgeler ve başarılarından ötürü Osmanlı Devleti tarafından ödüllendirilen botanikçiler tablo şeklinde listelenmiştir

 Antonio Baldacci Balkanlar Botanik Edvard Formanek Osmanlı Antonio Baldacci Balkans Botanical Edvard Formanek Ottoman BOA.A.DVN.DVE. (Başbakanlok Osmanlı Arşivi Bab-ı Asafi Divan-ı Hümayun Düvel-i Ecnebiye Kalemi) 23A/79. [15 N 1274/9 Nisan 1858]. --------------------- 2A/69. [28 S1261/8 Mart 1845]. BOA.A.MKT. (Sadaret Mektubi Kalemi) 49/22. [3 N 1262/25 Ağustos 1846]. BOA.A.MKT.MHM. (Sadaret Mektubi Mühimme Kalemi Evrakı) 347/17. [7 Ş 1282/26 Aralık 1865]. --------------- 450/88. [9 M 1284/13 Mayıs 1867]. BOA.A.MKT.NZD. (Sadaret Mektubi Kalemi Nezaret ve Deva’ir Evrakı) 15/26. [17 Za 1266/24 Eylül 1850]. BOA.A.MTZ.(04). (Sadaret Eyalet-i Mümtaze Bulgaristan Evrakı) 154/59. [16 S 1325/31 Mart 1907]. BOA.AE.SSLM.III. (Ali Emiri Selim III) 65/3905. [29 Z 1211/26 May 1797]. BOA.BEO. (Babıali Evrak Odası) 1113/83471. [02 Z 1315/25 Mart 1898]. -----------. 1284/96265. Vrk.1. [10 Mart 1315/22 Mart 1899]. . 1284/96265. Vrk.2. [8 Mart 1315/20 Mart 1899].. -----------. 1284/96265. Vrk.4. [11 Zilkade 1316/23 Mart 1899]. -----------. 1299/97379. Vrk.2. [4 Zilhicce 1316/15 Nisan 1899]. -----------. 1827/137000. [4 M 1320/13 Nisan 1902]. -----------. 1857/139251. [23 S 1320/1 Haziran 1902]. -----------. 3033/227470. [2 Ra 1325/15 Nisan 1907]. -----------. 3256/244175. [22 M 1326/25 Şubat 1908]. -----------. 3666/274906. [8 Za 1327/21 Kasım 1909]. -----------. 3671/275291. [19 Za 1327/2 Aralık 1909]. -----------. 4470/335183. [24 B 1335/16 Mayıs 1917]. -----------. 4536/340163. [26 Z 1336/2 Ekim 1918]. -----------. 579/43358. [30 Ş 1312/26 Şubat 1895]. -----------. 617/46274. [13 Za 1312/8 Mayıs 1895]. -----------. 653/48963. [20 M 1313/13 Temmuz 1895]. -----------. 655/49088. [22 Muharrem 1313/15 Temmuz 1895]. -----------. 655/49125. Vrk.4. [19 Haziran 1311/1 Temmuz 1895]. -----------. 710/53178. [11 Teşrin-i Sani 1311/23 Kasım 1895]. -----------. 964/72266. [2 Haziran 1313/14 Haziran 1897]. -----------. 964/72271. [2 Haziran 1313/14 Haziran 1897]. BOA.C.DH. (Cevdet Dahiliye) 233/11602. [24 Ca 1266/7 Nisan 1850]. BOA.C.HR. (Cevdet Hariciye) 150/7484. [22 M 1288/13 Nisan 1871]. -------------. 95/4745. [25 C 1254/15 Eylül 1838]. BOA.C.MF. (Cevdet Maarif) 61/3001. [29 M 1266/15 Aralık 1849]. BOA.C.SH. (Cevdet Sıhhiye) 22/1089. [10 S 1265/5 Ocak 1849]. BOA.DH.İD. (Dahiliye Nezareti İdare Evrakı) 281/10. [18 Ra 1329/19 Mart 1911]. --------------. 282/4. [22 Ş 1330/6 Ağustos 1912]. BOA.DH.MKT. (Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi) 1082/56. [29 Ra 1324/23 Mayıs 1906]. -----------------. 1094/51. [5 Ca 1324/27 Haziran 1906]. -----------------. 1110/38. [29 C 1324/20 Ağustos 1906]. -----------------. 1204/72. [1 N 1325/8 Ekim 1907]. -----------------. 121/36. [15 S 1311/28 Ağustos 1893]. -----------------. 1267/62. [9 C 1326/9 Temmuz 1908]. -----------------. 1267/62. [9 C 1326/9 Temmuz 1908]. -----------------. 1346/99. [19 C 1302/5 Nisan 1885]. -----------------. 1401/17. [4 C 1304/28 Şubat 1887]. -----------------. 1426/67. [27 N 1304/19 Haziran 1887]. -----------------. 1427/73. [6 L 1304/28 Haziran 1887]. -----------------. 1956/18. [5 Za 1309/1 Haziran 1892]. -----------------. 1985/40. [16 M 1310/10 Ağustos 1892]. -----------------. 2189/110. [4 Zilhicce 1316/15 Nisan 1899] -----------------. 2206/10. [12 M 1317/23 Mayıs 1899]. -----------------. 2213/130. [12 S 1317/22 Haziran 1899]. -----------------. 2328/2. [3 Z 1317/4 Nisan 1900]. -----------------. 2408/127. [4 C 1318/29 Eylül 1900]. -----------------. 485/19. [13 M 1320/22 Nisan 1902]. -----------------. 496/49. [27 M 1320/6 Mayıs 1902]. -----------------.1556/54. [14 S 1306/20 Ekim 1888]. BOA.DH.MUİ. (Dahiliye Muhaberat-ı Umumiye İdaresi Evr.) 121/12. [7 Ş 1328/14 Ağustos 1910]. -----------------. 222/37. [13 L 1327/28 Ekim 1909]. -----------------. 57/53. [19 M 1328/31 Ocak 1910]. BOA.DH.ŞFR. (Dahiliye Nezareti Şifre Evrakı) 140/66. [10 T 1305/22 Şubat 1890]. ----------------. 155/24. [8 Haziran 1308/20 Haziran 1892]. ----------------. 143/75. [13 Mayıs 1306/25 Mayıs 1890]. ----------------. 195/117. [24 T 1312/5 Ağustos 1896]. ----------------. 196/28. [31 T 1312/12 Ağustos 1896]. ----------------. 223/36. [6 Nisan 1314/12 Ağustos 1896]. ----------------. 287/20. [2 H 1318/15 Haziran 1902]. ----------------. 332/109. [2Eylül 1320/15 Eylül 1904]. ----------------. 565/63. [13 E 1333/13 Eylül 1917]. BOA.DH.TMIK. (Dahiliye Nezareti Tesri-i Muamelat ve Islahat Komisyonu) 250/40. [20 C 1325/31 Temmuz 1907]. BOA.DH.TMIK.M. (Dahiliye Nezareti Tesri-i Muamelat ve Islahat Komisyonu Muamelat) 223/58. [11 R 1324/4 Haziran 1906]. BOA.HR.İD. (Hariciye Nezareti İdare) 2122/16. [14 Mayıs 1895]. --------------. 2122/21. [14 Mayıs 1895]. --------------. 2122/23. Vrk.1.[2 Kanuni Evvel 1312/14 Aralık 1896]. --------------. 2122/92. [16 Haziran 1906]. --------------. 2122/16/[8 Mayıs 1311/20 Mayıs 1895] BOA.HR.İM. (Hariciye Nezareti İstanbul Murahhaslığı) 121/75. [27 Ekim 1924]. BOA.HR.MKT. (Hariciye Nezareti Mektubi kalemi Evrakı) 236/100. [20 N 1274/4 Mayıs 1858]. BOA.HR.SYS. (Hariciye Nezareti Siyasi) 1398/11. [11 Temmuz 1875]. --------------- . 1611/9. [30 Mart 1882]. BOA.HR.TH. (Hariciye Nezareti Tahsilat) 175/28. [27 Mayıs 1896]. ---------------. 72/28. [14 Nisan 1887]. BOA.HR.TO. (Hariciye Nezareti Tercüme Odası) 451/10. [11 Temmuz 1868]. ---------------. 453/25. [23 Mayıs 1870]. ---------------. 528/111. [27 Mayıs 1885]. ---------------. 76/60. [28 Eylül 1866]. BOA.İ.DH. (İrade Dahiliye) 1180/92262. [7 L 1307/27 Mayıs 1890]. ------------. 1180/92306. [8 L 1307/28 Mayıs 1890]. ------------. 1231/96394. [21 Za 1308/28 Haziran 1891]. ------------. 1237/96866. [9 Z 1308/16 Temmuz 1891]. BOA.İ.HR. (İrade Hariciye) 246/14605. [24 C 1287/21 Eylül 1870]. ------------. 347/72. Vrk.2. [28 Mayıs 1311/9 Haziran 1895]. ------------. 347/72. Vrk.3.[19Zilhicce 1312/13 Haziran 1895]. ------------. 348/11. [18 M 1313/11 Temmuz 1895]. ------------. 348/18. [21 M 1313/14 Temmuz 1895]. ------------. 348/18. Vrk.1. [10 Muharrem 1313/3 Temmuz 1895]. ------------. 348/18. Vrk.2. [21 Muharrem 1313/14 Temmuz 1895]. ------------. 351/45. [21 Z 1313/3 Haziran 1896]. ------------. 358/10. Vrk.2. [1 Şubat 1313/13 Şubat 1898]. ------------. 358/10. Vrk.3. [21 Şubat 1313/5 Mart 1898]. ------------. 358/10.Vrk.1. [11 Şevval 1315/5 Mart 1898]. ------------. 366/24. [25 Za 1317/27 Mart 1900]. ------------. 377/41. [20 S 1320/29 Mayıs 1902]. BOA.MF.MKT. (Maarif Nezareti Mektubi Kalemi) 1227/115. [29 N 1335/19 Temmuz 1917]. -----------------. 281/48. [21 Ra 1313/11 Eylül 1895]. -----------------. 62/8. [12 Ca 1296/4 Mayıs 1879]. BOA.MV. (Meclis-i Vükela Evrakı) 257/59. [22 B 1335/14 Mayıs 1917]. ----------. 85/23. [17 M 1313/10 Temmuz 1895]. ----------. 85/23.Vrk.2. [17 Zilkadde 131/ 12 May 1895] BOA.TFR.I.UM. (Rumeli Müfettişliği Umum Evrakı) 29/2844. [21 C 1327/10 Temmuz 1909]. BOA.Y.A.RES. (Yıldız Sadaret Resmi Maruzat Evrakı) 10/72. [22 Ca 1298/22 Nisan 1881]. ----------------. 10/72. [22 Ca 1298/22 Nisan 1881]. BOA.Y.PRK.BŞK. (Yıldız Perakende Evrakı Başkitabet Dairesi Maruzatı) 76/8. [15 S 1324/10 Nisan 1906]. BOA.Y.PRK.SGE. (Yıldız Perakende Evrakı Mabeyn Erkanı ve Saray Görevlileri Maruzatı) 11/22. [30 Z 1325/3 Şubat 1908]. BOA.Y.PRK.UM. (Yıldız Perakende Evrakı Umumi) 81/57. [23 R 1326/25 Mayıs 1908] Baytop, A. (2010). Plant collectors in Anatolia (Turkey). Phytologia Balcanica 16 (2): 187-213 Baytop, A. (2014). Türkiye’de Botanik Tarihi Araştırmaları. Tübitak Yayınları, Ankara. Baytop, T. (2000). Anadolu Dağlarında 50 Yıl: Bir Bitki Avcısının Gözlemleri. Nobel Tıp Kitapevi, Ankara. Boissier, E. (1867, 1872, 1875, 1879, 1888). Flora Orientalis, 1-5 & Suplementum. Cevevae & Basileae. Carolyn, F. (2014). Bitki Avcıları: Tarihin En Büyük Botanik Kaşiflerinin Maceraları, Çev. Orhan Küçüker. İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul. Çırpıcı A. (1983). Türkiye Florası Atlası (Atlas Florae Turcicae), Fasikül:1. İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul. Davis, P. H. (ed.). (1965, 1967, 1970, 1972, 1975, 1978, 1982, 1984, 1985). Flora of Turkey and the East Aegean Islands 1-9. Edinburgh University press, Edinburgh. Demiriz H. (1993). An Annotated Bibliography of Turkish Flora and Vegetation: Türkiye Flora ve Vejetasyonu Bibliyografyası. Tübitak Yayınlar, Ankara. Grauter, W. (1998). The early botanical exploration of Greece. Progress in Botanical Resarch. Proceeding of the 1st Balkan Botanical Congress. Proceeding Book s. 9-20. Güner, A. (ed.) (2014). Resimli Türkiye Florası I. NGBB, Flora Araştırmaları Derneği ve Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları Yayını, İstanbul. Güner, A. Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G. Güner, I. ve Çimen A.Ö. (edlr.). (2018). Resimli Türkiye Florası II. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları, İstanbul. Güner, A., Özhatay, N., Ekim, T. ve Başerr, K. H. C. (edlr.) (2000). Flora of Turkey and the East Aegean Islands 11. Edinburgh. http://socharstvi.info/foto/realizace/453.jpg, (erişim tarihi: 09.05.2017). Jarošová, Y. (2008). Dějıny A Osobnostı Botanıckého Oddělení Mzm, Filozofická fakulta Masarykovy univerzity v Brně, Brno. Kandemir, A., Şahin, C. ve Sevinç, A. (2018). Pierre De Tchihatchef’in Anadolu Florasına Katkıları Üzerine. Anadolu Florasına katkıları üzerine. Bildiri kitabı s.5. 1st International Congress on Plant Biology, 10-12 May 2018, Konya. Köse, M. Kandemir, A. (2016). Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde botanik üzerine belgeler (1797-1926). Bağbahçe Bilim Dergisi 3(3): 27-59. Martucci M. ve Nicoli, R. (2013). “Ai Popoli Generosi Dell’ Albania e Della Montagna Nera”: Antonia Baldacci e i Balcani, Palaver 2: 183-206. Storia E Memoria Di. Bologna. http://www.storiaememoriadibologna.it/baldacci-antonio-481607-persona, (erişim tarihi. 09.05.2017). Tchihatchef, M.P. (1860). Asie Mineure. III. Partie, Botanique I ve II. Paris. Wikidata. https://www.wikidata.org/wiki/Q5818902, (erişim tarihi: 25.12.2018). Yıldırımlı, Ş. (2014). Anadolu’da Botanik Tarihi. Şu eserde: Güner, A. (ed.) Resimli Türkiye Florası 1: 245-286. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul.