Türk-Bulgar Saldırmazlık Beyannamesinin (1941) Dış Yankıları

Abstract

By late 1940, Balkan states were divided between the Allies and Germany, leading to increased military deployments along their borders, particularly on the Turkish-Bulgarian frontier. This tension was eased through diplomatic efforts, resulting in the ratification of a Turkish-Bulgarian friendship and non-aggression pact aligned with Germany’s objectives in Greece. This study analyzes the international repercussions of the Turkish-Bulgarian joint declaration of February 17, 1941. It examines diplomatic interactions at embassy and ministerial levels, as well as press responses. Drawing primarily on Turkish diplomatic archives and the Bibliothèque nationale de France, the study reviews 65 newspapers from various countries. Its main finding is that the agreement received wide global media coverage and became a subject of international propaganda.

Keywords

• Türkiye
• Bulgaria
• 1941
• World War II
• Turkish-Bulgarian agreement

Türk-Bulgar Saldırmazlık Beyannamesinin (1941) Dış Yankıları

Öz

1940’ın sonlarına doğru Balkan devletleri Müttefikler ile Almanya arasında bölünmüş, bu durum özellikle Türk-Bulgar sınırı başta olmak üzere sınır bölgelerinde askerî yığınakların artmasına yol açmıştır. Bu gerginlik, diplomatik girişimlerle azaltılmış ve Almanya’nın Yunanistan’daki hedefleri doğrultusunda bir Türk-Bulgar dostluk ve saldırmazlık paktı onaylanmıştır. Bu çalışma, 17 Şubat 1941 tarihli Türk-Bulgar ortak bildirgesinin uluslararası yansımalarını analiz etmektedir. Büyükelçilik ve bakanlık düzeyindeki diplomatik temasların yanı sıra basının tepkileri de incelenmektedir. Çalışma, başta Türk diplomatik arşivleri ve Bibliothèque nationale de France olmak üzere çeşitli kaynaklara dayanmakta ve farklı ülkelerden 65 gazeteyi kapsamaktadır. En önemli bulgu, anlaşmanın dünya basınında geniş yankı uyandırması ve uluslararası propaganda konusu hâline gelmesidir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Bulgaristan
• 1941
• İkinci Dünya Savaşı
• Saldırmazlık paktı

References

1. Arşiv Belgeleri
2. ATASE, İkinci Dünya Harbi, 3-0-4
3. DBTDA, 35049-138249-57, 1941-02-19.
4. DBTDA, 41122-164904-12, 1941-02-21.
5. DBTDA, 41122-164904-13, 1941-02-18.
6. DBTDA, 41122-164904-14, 1941-02-18.
7. DBTDA, 41122-164904-17, 1941-02-23.
8. DBTDA, 41122-164904-19, 1941-02-21.

9. DBTDA, 41122-164904-2, 1941-02-19.
10. DBTDA, 41122-164904-20, 1941-02-22.
11. DBTDA, 41122-164904-21, 1941-02-20.
12. DBTDA, 41122-164904-22, 1941-02-24.
13. DBTDA, 41122-164904-23, 1941-02-22.
14. DBTDA, 41122-164904-24, 1941-02-19.
15. DBTDA, 41122-164904-25, 1941-02-25.
16. DBTDA, 41122-164904-26, 1941-02-26.
17. DBTDA, 41122-164904-27, 1941-02-27.
18. DBTDA, 41122-164904-28, 1941-02-26.
19. DBTDA, 41122-164904-31, 1941-02-18.
20. DBTDA, 41122-164904-32, 1941-02-20
21. DBTDA, 41122-164904-33, 1941-02-19.
22. DBTDA, 41122-164904-34, 1941-02-19.
23. DBTDA, 41122-164904-36, 1941-02-19.
24. DBTDA, 41122-164904-39, 1941-02-18.
25. DBTDA, 41122-164904-4, 1941-02-22.
26. DBTDA, 41122-164904-41, 1941-02-18.
27. DBTDA, 41122-164904-43, 1941-02-21.
28. DBTDA, 41122-164904-44, 1941-02-19
29. DBTDA, 41122-164904-45, 1941-02-20.
30. DBTDA, 41122-164904-46, 1941-02-20.
31. DBTDA, 41122-164904-47, 1941-02-20.
32. DBTDA, 41122-164904-48, 1941-02-19.
33. DBTDA, 41122-164904-49, 1941-02-22
34. DBTDA, 41122-164904-50, 1941-02-20
35. DBTDA, 41122-164904-51, 1941-02-20.
36. DBTDA, 41122-164904-52, 1941-02-20.
37. DBTDA, 41122-164904-53, 1941-02-20.
38. DBTDA, 41122-164904-54, 1941-02-19.
39. DBTDA, 41122-164904-58, 1941-02-27.
40. DBTDA, 41122-164904-6, 1941-02-25.
41. DBTDA, 41122-164904-60, 1941-02-18.
42. DBTDA, 41122-164904-86, 1941-02-17.
43. DBTDA, 41632-169664-203, 1941-02-22.
44. DBTDA, 41632-169664-24, 1941-02-23.
45. Documents diplomatiques français, 1939, 3 septembre-31 décembre, Ministère des Affaires étrangères, Commission de publication des documents diplomatiques français, Bruxelles: Peter Lang, 2002.
46. Süreli Yayınlar (Bibliothèque nationale de France)
47. Candide (Süreli Yayın)
48. France: liberté, égalité, fraternité (Süreli Yayın)
49. Journal de Roanne (Süreli Yayın)
50. La Croix (Süreli Yayın)
51. La Dépêche de Brest (Süreli Yayın)
52. La Dépêche d’Indochine (Süreli Yayın)
53. La Petite Gironde (Süreli Yayın)
54. La Vigie marocaine (Süreli Yayın)
55. La Volonté indochinoise (Süreli Yayın)
56. L’Action française (Süreli Yayın)
57. Le Courrier du Maroc (Süreli Yayın)
58. Le Cri du peuple (Süreli Yayın)
59. Le Grand écho du Nord de la France (Süreli Yayın)
60. Le Journal de Madagascar (Süreli Yayın)
61. Le Journal du Maroc (Süreli Yayın)
62. Le journal (Süreli Yayın)
63. Le Matin (Süreli Yayın)
64. Le Midi socialiste (Süreli Yayın)
65. Le Patriote des Pyrénées (Süreli Yayın)
66. Le Petit Dauphinois (Süreli Yayın)
67. Le Petit journal (Süreli Yayın)
68. Le Petit Marseillais (Süreli Yayın)
69. Le Petit Méridional (Süreli Yayın)
70. Le Petit Parisien (Süreli Yayın)
71. Le Petit Provençal (Süreli Yayın)
72. Le Progrès de la Côte-d’Or (Süreli Yayın)
73. Le Radical de Marseille (Süreli Yayın)
74. Le Roussillon (Süreli Yayın)
75. Le Tarn républicain (Süreli Yayın)
76. L’Écho annamite (Süreli Yayın)
77. L’Ouest-Éclair (Süreli Yayın)
78. Paris Soir (Süreli Yayın) Pariser Zeitung (Süreli Yayın)
79. Kitap ve Makaleler
80. Akça, Bayram, “1923-1952 arası Türk-Bulgar ilişkileri ve 1950-1951 yıllarında Muğla vilâyetine iskân edilen Bulgaristan muhacirleri”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, S. 52 (2002): 249-263.
81. Chassin, Lionel Max, Histoire militaire de la Seconde Guerre mondiale, 1939-1945 (Nouvelle édition, revue et augmentée avec trente-sept cartes), Paris: Collection de mémoires, études et documents pour servir à l’histoire de la guerre, 1951.
82. Childers, Thomas, A History of Hitler’s Empire, 2nd Edition, The Great Courses Pub., 2001.
83. Clodfelter, Micheal, Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures 1492-2015, North Carolina: McFarland & Company, Inc., Publishers, Fourth Edition, 2017.
84. Değerli, Esra Sarıkoyuncu ve KARAKUZU Hasan, “İkinci Dünya Savaşı’nın Türkiye-Bulgaristan İlişkilerine Etkisi”, History Studies, 14/2, (2022): 425-451.
85. Ficher, Bernd J., Albania at War, 1939-1945, West Lafayette, Indiana: Purdue University Press, 1999.
86. Jacobsen, Hans Adolf, 1939-1945 Kronoloji ve Belgelerle İkinci Dünya Savaşı, çev. İbrahim Ulus, Ankara: Genelkurmay Basımevi, 1989.
87. Jelavich, Barbara, Balkan Tarihi, 20. Yüzyıl 2, çev: Zehra Saran ve Hatice Uğur, İstanbul: Küre Yayınları, 2. Baskı, 2009.
88. Köse, Onur. “İkinci Dünya Savaşı Türk Dış Politikasının Karşılaştırmalı Nicel Analizi”, PhD diss., Ankara Hacı Bayram Veli University 2025.
89. Michel, Henri, La Seconde Guerre mondiale. Les succès de l’axe: septembre 1939-janvier 1943, Paris: Presses universitaires de France, 1977.
90. Ness, Leland, World War Two Tank and Fighting Vehicles, London: Harper Collings Publishers, 2002.
91. Orhan, Onur, “2. Dünya Savaşında Türk-Bulgar İlişkileri”, IV. International Balkan and Near Eastern Social Sciences Congress Series, Russe/Bulgaria, (2017): 338-342.
92. Tekeli, İlhan ve İLKİN Selim, Dış Siyaseti ve Askeri Stratejileriyle İkinci Dünya Savaşı Türkiyesi, C.1, İstanbul: İletişim Yay., 2013.