Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 2687-2145 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 10.46413/boneyusbad.1091857 Health Care Administration Sağlık Kurumları Yönetimi Glutensiz Beslenen Hasta ve Sağlıklı Yetişkinlerin Beslenme Alışkanlıklarının ve Kaygı Düzeylerinin Değerlendirilmesi Evaluation of Eating Habits and Anxiety Levels of Patients and Healthy Adults Who Eat Gluten-Free https://orcid.org/0000-0001-8372-3228 Bektaş Şura İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0001-7980-5589 Öztürk İclal İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0003-0581-7231 Karaoğlu Sevde Zülfiye İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ 08 28 2022 4 2 128 138 03 22 2022 07 07 2022 Copyright © 2019, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi 2019 Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi

Amaç: Bu çalışma, glutensiz beslenen hasta (glutene duyarlı) ve sağlıklı yetişkinlerin beslenme alışkanlıklarını ve kaygı düzeylerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve karşılaştırmalı özelliklere sahip bu çalışma 18-60 yaş arası 57 sağlıklı, 37 çölyak hastası, 14 çölyak olmayan gluten duyarlılığı olan ve altı buğday alerjisi olan, glutensiz beslenen toplam 114 yetişkin ile yürütülmüştür. Veriler, online anket aracılığıyla toplanmıştır. Kaygı düzeylerinin tespiti için Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Sağlıklı katılımcılar, glutene duyarlı katılımcılardan daha sık sebze, meyve, pirinç, mısır, kinoa, chia tohumu, karabuğday ve glutensiz ürün tüketmektedir (p

Aim: This study was conducted to evaluate the eating habits and anxiety levels of patients (gluten-sensitive) and healthy adults who eat gluten-free. Material and Method: This descriptive and comparative study was conducted with 114 adults on a gluten-free diet, including 57 healthy, 37 celiac patients, 14 non-celiac gluten sensitive, and six wheat-allergic individuals aged 18-60 years. Data were collected through an online survey. The Trait Anxiety Inventory was used to determine the anxiety levels. Results: Healthy participants consumed vegetables, fruits, rice, corn, quinoa, chia seeds, buckwheat, and gluten-free products more often than gluten-sensitive participants (p

 : Beslenme Çölyak hastalığı Glutensiz diyet Kaygı düzeyi Anxiety level Celiac disease Gluten-free diet Nutrition Addolorato, G., Capristo, E., Ghittoni, G., Valeri, C., Mascianà, R., Ancona, C., … Gasbarrini, G. (2001). Anxiety but not depression decreases in coeliac patients after one-year gluten-free diet: A longitudinal study. Scandinavian Journal of Gastroenterology, 36(5), 502-506. doi: 10.1080/00365520119754 Alpat, İ., Dumlu Bilgin, G. (2018). Glutensiz diyet:Trend mi yoksa tedavi yöntemi mi? Uluslararası Hakemli Beslenme Araştırmaları Dergisi, 5(12), 83-116. doi: 10.17362/DBHAD.2018.1.3 Araújo, H. M., Araújo, W. M. (2011). Coeliac disease. Following the diet and eating habits of participating individuals in the Federal District, Brazil. Appetite, 57(1), 105-109. doi: 10.1016/j.appet.2011.04.007 Aydın, Ö., Kahramanoğlu Aksoy E., Akpınar, M. Y., Göktaş, Z. (2019). Yetişkin çölyak hastalarının glutensiz diyete uyumu. Beslenme ve Diyet Dergisi, 47(1), 51-58. doi: 10.33076/2019.BDD.1200 Babio, N., Alcázar, M., Castillejo, G., Recasens, M., Martínez-Cerezo, F., Gutiérrez-Pensado, V., … Salas-Salvadó, J. (2017). Patients with celiac disease reported higher consumption of added sugar and total fat than healthy individuals. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 64(1), 63-69. doi: 10.1097/MPG.0000000000001251 Balakireva, A. V., Zamyatnin A. A. (2016). Properties of gluten intolerance: Gluten structure, evolution, pathogenicity and detoxification capabilities. Nutrients, 8(10), 644. doi: 10.3390/nu8100644 Boğday, H., Aktan, Z. D., Yardımcı, E. (2021). Anne kaygı düzeyinin ergen kaygı düzeyi üzerindeki etkisinde ergenin bilinçli farkındalık düzeyinin aracı etkisi. Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 2(3), 25-42. doi: 10.51503/gpd.878839 Burger, J., de Brouwer, B., IntHout, J., Wahab, P., Tummers, M., Drenth, J. (2017). Systematic review with meta-analysis: Dietary adherence influences normalization of health-related quality of life in coeliac disease. Clinical Nutrition (Edinburgh, Scotland), 36(2), 399-406. doi: 10.1016/j.clnu.2016.04.021 Chaudhry, N. A., Jacobs, C., Green, P., Rampertab, S. D. (2021). All things gluten: A review Gastroenterology Clinics of North America, 50(1), 29-40.doi: 10.1016/j.gtc.2020.10.007 Christoph, M. J., Larson, N., Hootman, K. C., Miller, J. M., Neumark-Sztainer, D. (2018). Who values gluten-free? Dietary intake, behaviors, and sociodemographic characteristics of young adults who value gluten-free food. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 118(8), 1389-1398. doi: 10.1016/j.jand.2018.04.007 Churruca, I., Miranda, J., Lasa, A., Bustamante, M. Á., Larretxi, I., Simon, E. (2015). Analysis of body composition and food habits of Spanish celiac women. Nutrients, 7(7), 5515-5531. doi: 10.3390/nu7075234 Çakmak, A. (2013). Ankara'da yaşayan 19-65 yaş arası çölyak hastalarının beslenme durumlarının yaşam kalitesi üzerine etkisi (Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Dennis, M., Lee, A. R., McCharty, T. (2019). Nutritional considerations of the gluten-free diet. Gastroenterology Clinics of North America, 48(1), 53-72. doi: 10.1016/j.gtc.2018.09.002 Diez-Sampedro, A., Olenick, M., Maltseva, T., Flowers, M. (2019). A Gluten-Free Diet, not an appropriate choice without a medical diagnosis. Journal of Nutrition and Metabolism, 2019, 2438934. doi: 10.1155/2019/2438934 Fera, T., Cascio, B., Angelini, G., Martini, S., Guidetti, C. S. (2003). Affective disorders and quality of life in adult coeliac disease patients on a gluten-free diet. European Journal of Gastroenterology & Hepatology, 15(12), 1287-1292. doi: 10.1097/00042737-200312000-00006 Fernández Miaja M., Díaz Martín, J. J., Jiménez Treviño, S., Suárez González, M., Bousoño García, C. (2021). Study of adherence to the gluten-free diet in coeliac patients. Anales de Pediatria, 94(6), 377-384. doi: 10.1016/j.anpede.2020.06.012 Freeman, H. J. (2015). Celiac disease: A disorder emerging from antiquity, its evolving classification and risk, and potential new treatment paradigms. Gut and Liver, 9(1), 28-37. doi: 10.5009/gnl14288 Gaillard, L. A. (2016). Navigating gluten-related health disorders and nutritional considerations of gluten-free diets. North Carolina Medical Journal, 77(3), 180-182. doi: 10.18043/ncm.77.3.180 Hall, N. J., Rubin, G., Charnock, A. (2009). Systematic review: adherence to a gluten-free diet in adult patients with coeliac disease. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 30(4), 315-330. doi: 10.1111/j.1365-2036.2009.04053.x Häuser, W., Janke, K. H., Klump, B., Gregor, M., Hinz, A. (2010). Anxiety and depression in adult patients with celiac disease on a gluten-free diet. World Journal of Gastroenterology, 16(22), 2780-2787. doi: 10.3748/wjg.v16.i22.2780 Lerner, A., O’Bryan, T., Matthias, T. (2019). Navigating the Gluten-Free Boom: The dark side of gluten free diet. Frontiers in Pediatrics, 7, 414. doi: 10.3389/fped.2019.00414 Littlejohns, T. J., Chong, A. Y., Allen, N. E., Arnold, M., Breadbury, K. E., Mentzer, A. J., … Carter, J. L. (2021). Genetic, lifestyle, and health-related characteristics of adults without celiac disease who follow a gluten-free diet: a population-based study of 124,447 participants. The American Journal of Clinical Nutrition, 113(3), 622-629. doi: 10.1093/ajcn/nqaa291 Makovicky, P., Makovicky, P., Caja, F., Rimarova, K., Samasca, G., Vannucci, L. (2020). Celiac disease and gluten-free diet: Past, present, and future. Gastroenterology and Hepatology from Bed to Bench, 13(1), 1-7. Melini, V., Melini, F. (2019). Gluten-free diet: Gaps and needs for a healthier diet. Nutrients, 11(1), 170. doi: 10.3390/nu11010170 Muhammad, H., Reeves, S., Jeanes, Y. M. (2019). Identifying and improving adherence to the gluten-free diet in people with coeliac disease. The Proceedings of the Nutrition Society, 78(3), 418-425. doi: 10.1017/S002966511800277X Özkaya, V., Özkaya, Ö. Ş. (2018). Çölyak hastalığına diyetetik yaklaşım. Selçuk Medical Journal, 34(4), 186-193. doi: 10.30733/std.2018.00906 Özsan, D. (2013). Çölyak hastalığı olan bireylerin beslenme alışkanlıkları ve genel sağlık durumlarının değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. Pamuk, Y., Hamurcu, H., Armağan, B. (2014). Sınıf öğretmeni adaylarının durumluk ve sürekli kaygı düzeylerinin incelenmesi (İzmir-Buca Örneği). Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 293-316. doi: 10.14686/BUEFAD.201428183 Parada, A., Mendez, C., Espino, A., Reyes, A., Santibañez, H. (2021). Adherence to gluten-free diet and quality of life in Chilean celiac patients. Revista espanola de enfermedades digestivas : organo oficial de la Sociedad Espanola de Patologia Digestiva, 113(6), 429. doi: 10.17235/reed.2020.7293/2020 Perrin, L., Allès, B., Buscail, C., Ravel, C., Hercberg, S., Julia, C., … Kesse-Guyyot, E. (2019). Gluten-free diet in French adults without coeliac disease: Sociodemographic characteristics, motives and dietary profile. The British Journal of Nutrition, 122(2), 231-239. doi: 10.1017/S0007114519001053 Rostami, K., Bold, J., Parr, A., Johnson, M. W. (2017) Gluten-free diet indications, safety, quality, labels, and challenges. Nutrients, 9(8), 846. doi: 10.3390/nu9080846 Rostami-Nejad, M., Taraghikhah, N., Ciacci, C., Pourhoseingholi, M. A., Barzegar, F., Rezaei-Tavirani, M., … Zali, M. R. (2020). Anxiety symptoms in adult celiac patients and the effect of a gluten-free diet: an Iranian nationwide study. Inflammatory Intestinal Diseases, 5(1), 42-47. doi: 10.1159/000505657 Saturni, L., Ferretti, G., Bacchetti, T. (2010). The Gluten-free diet: Safety and nutritional quality. Nutrients, 2(1), 16-34. doi: 10.3390/nu20100016 Serin, Y., Akbulut, G. (2017). Çölyak hastalığı ve glutensiz diyet tedavisine güncel yaklaşım. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 192-200. doi: 10.5336/healthsci.2016-53640 Singh, P., Arora, A., Strand, T. A., Leffler, D. A., Catassi, C., Green, P. H., … Makharia, G. K. (2018). Global prevalence of celiac disease: Systematic review and meta-analysis. Clinical Gastroenterology and Hepatology, 16(6), 823-836. doi: 10.1016/j.cgh.2017.06.037 Smith, F., Pan, X., Bellido, V., Toole, G. A., Gates, F. K., Wickham, M. S. J., … Mills, E. N. (2015). Digestibility of gluten proteins is reduced by baking and enhanced by starch digestion. Molecular Nutrition & Food Research, 59(10), 2034-2043. doi: 10.1002/mnfr.201500262 T.C. Sağlık Bakanlığı. (2015) Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER). Yayın No:1035, Ankara. Erişim tarihi: 20.12.2021, https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/10915,tuber-turkiye-beslenme-rehberipdf.pdf Taetzsch, A., Das, S. K., Brown, C., Krauss, A., Silver, R. E., Roberts, S. B. (2018). Are gluten-free diets more nutritious? An evaluation of self-selected and recommended gluten-free and gluten-containing dietary patterns. Nutrients, 10(12), 1881. doi: 10.3390/nu10121881 Ulusoy, H. G., Rakıcıoğlu, N. (2019). Glutensiz diyetin sağlık üzerine etkileri. Beslenme ve Diyet Dergisi, 47(2), 1-6. doi: 10.33076/2019.BDD.1026 Yıldırım, E. (2020). Çölyak hastalığı ve glutensiz beslenme. Necmettin Erbakan Üniversitesi Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 175-187. doi: 10.51123/jgehes.2020.8 Yıldız, E., Yeniçeri, E. N., Öngel, K. (2019). Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeğinin (STAI-TX) rastgele seçilmiş bireylerde uygulanması ve sonuçları. Smyrna Tıp Dergisi, 9(1), 19-24. Yolsal, N., Kıyan, A., Özden, Y. (1998). Beslenme durumunu değerlendirmede beden kitle indeksinin kullanımı. Beslenme ve Diyet Dergisi, 27(2), 43-48.