bozifder Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2458-9934 Yozgat Bozok Üniversitesi Rüştiye Okulları ve Kazancızâde Emîn Edîb'in Tuhfe-i Hulûsiyye fî Usûli'l-Ehâdîsi'n-Nebeviyye Adlı Hadis Usulü Ders Kitabı Akdağ Eyyup 12 30 2016 10 10 51 76 10 11 2016 01 08 2017 Copyright © 2012, Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2012 Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

19. yüzyıl, Osmanlı Devletiaçısından ilmî kurumların yenilendiği bir zamanı ifade eder. Devletinkuruluşunda temelleri atılan ve bu zamana kadar gelen ilmî müesseseler gözdendüşmüş, onun yerine Avrupa’yı örnek alan ilmî teşkilatlar gündeme gelmiştir. Budönemde Batılı tarzda teşkilatlanan eğitim kurumlarından birisi “Rüştiyeokulları”dır. Bu okullar, Osmanlı’nınson döneminde hızlı bir şekilde yayılmış, devletin kalkınmasında yeni umutolmuştur. Bu okullarla ilgili farklı zamanlarda düzenlemeler yapılmış, yenimüfredat programları hazırlanmıştır. Ülke geneline yayılan rüştiyelerin, hem buokulların alt basamağını oluşturan ibtidâî lerin, hem de üst basamağınıoluşturan idâdîlerin, ders müfredatına baktığımızda, hadis öğretimiyle ilgilibir derse rastlanmamaktadır. Bu durum genel olarak rüştiye okullarında hadiseğitiminin eksikliğini göstermektedir. Hadis öğretimi açısından müfredattaki bueksiklik bazı teşebbüslerle giderilmeye çalışılmıştır. Tespit ettiğimiz bireser bu eksikliği gidermek için ilk teşebbüs konumundadır. Hadis usulüne ait bueser, Sivas Askerî Rüştiye’si Farisi muallimi, Kazancızâde Emîn Edîb’e aittir.Bu araştırmada Emîn Edîb’e ait bu eser tanıtıldığı gibi Osmanlı’nın maârifyapılanması ve rüştiye okullarıyla ilgili genel bilgi de yer almaktadır.

 Eğitim Osmanlı Rüştiye Okulları Hadis Tuhfe-i Hulûsiyye Kazancızâde Emîn Edîb Akdağ, Eyyup, Kazancızâde Emin Edîb Efendi’nin Hayatı, Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri, İlâhiyât yayınları, Ankara 2016. Akdağ, Eyyup, “Kazancızâde Emin Edîb Efendi’nin Hayatı ve Tuh­fetü’l-Edîb Limen Erâde’l-Habîb Adlı Eseri”, Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 1 (2015), 39-66. Akdağ, Eyyup, “Kazancızâde Emin Edîb Efendi’nin Hayatı ve Tuhfe-tü’r-Râşid fî Vahdehi’l-Ehadi’l-Vâhid Adlı Eseri”, Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 1 (2015), 131-168. Altınova, Ayşegül, Osmanlı Modernleşmesinde Rüşdiye Mektepleri, Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, 2010. Antel, Sadrettin Celâl, Tanzimat Maarifi, Maarif matbaası, İstanbul 1940. Aslanoğlu, İbrahim, Her Yönden Sivas, İstanbul 1979. Aşkun, Vehbi Cem, Sivas Şairleri, Kâmil matbaası, Sivas 1948. Çakan, İsmail Lütfi, Hadis Usûlü, İfav yayınları, İstanbul 2012. Danışman, Zuhuri, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, Yeni matbaa, İstan-bul 1966. Doğanay, Fatma Kaya, Tanzimât’tan Cumhuriyete Rüşdiye Mektepleri, Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, 2011. Ergin, Osman, Türkiye Maarif Tarihi, Osmanbey matbaası, İstanbul 1939. Sehâvî, el-Hâfız Şemsuddîn Muhammed b. Abdurrahmân, Şer-hu’t-Takrîb ve’t-Teysîr, nşr. Ebû Ahmed Ali b. Ahmed el-Kindî el-Murır. Birleşik Arap Emirlikleri Ebû Dabî, 1428/2007. İbn Haceri’l-‘Askalânî, Nuhbetu’l-Fiker Şerhi, (trc. Talât Koçyiğit), Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi yayınları, Ankara 1971. İhsanoğlu, Ekmeleddin, “Osmanlı Eğitim ve Bilim Müessesleri”, Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi, ed. Ekmeleddin İhsanoğlu, II, 232-242, İslâm Sanat ve Kültür Araştırmalar Merkezi, İstanbul 1998. Karal, Enver Ziya, Osmanlı Tarihi, Türk Tarih Kurumu yayınları, Ankara 1947. Karaman, Fikri, Sâlnâme-i Vilâyet-i Sivas, İstanbul, 2001. Karatamu, Selâhattin, Türk Silâhlı Kuvvetleri Tarihi (1908-1920), Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Resmi yayınları, Ankara 1971. Kazancızâde, Emîn Edîb, Tuhfe-i Hulûsiyye fî Usûli’l-Ehâdîsi’n-Nebeviyye, Ankara Üniversitesi İlahiyat Kütüphanesi, 46645, 1a-10b. Kılıç, Ümit, “İlmiye Teşkilatı”, Osmanlı Teşkilat Tarihi, ed. Tufan Gündüz, 273-313, Grafiker yayınları, Ankara 2012. Koçyiğit, Talât, Hadis Istılahları, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi yayınları, Ankara 1985. Parmaksız, Esma, II. Abdülhamid Dönemi (1876-1909) Eğitim Sistemi Eğitim Yapıları ve Askeri Rüşdiyeler, Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, 2008. Sâlih, Subh, Hadîs İlimleri ve Hadîs Istılahları, trc. M. Yaşar Kandemir, Diyanet İşleri Başkanlığı yayınları, Ankara 1971. Tenger, Süleyman, Rüşdiye Mekteplerinin Tarihi Gelişimi ve Din Eğitimi ve Öğretimi, Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, 2005. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devletinin İlmiye Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu yayınları, Ankara 1988. Yazıbaşı, Muhammed Ali, II. Meşrutiyet Dönemi Sıbyan/İptidai ve Rüşdiye Mekteplerinde Ahlak Eğitim ve Öğretimi, Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, 2014. Yıldız, Alim, Kazancızâde Emin Edîb Divançesi, Asitan yayınları, Sivas 2013. Yücel, Ahmet, Hadis Usûlü, İfav yayınları, İstanbul 2011. Yücel, Ebubekir S., Salname-i Vilayet-i Sivas, Buruciye yayınları, Sivas 2011.