This study examines the reflections of evolving data-information-science production habits, transitioning from open access academic outputs to open data, on the concept of institutional repositories. It focuses on the analysis, research, and review prepared collaboratively by the "Metadata Quality" working group under Confederation of Open Access Repositories (COAR), an advocate of open access, which identifies the essential features required for "Next-Generation Institutional Repositories." Within the framework of the standards known as the FAIR principles in the literature, the study explores how large-scale and complex open data and research outputs can be managed. It then examines data management systems tailored to academic disciplines where these principles can be applied, providing examples of possible implementations. In this context, the study investigates the changing cyber-infrastructure needs that support not only institutional repositories offering open access to academic publications but also research data storage under concepts like e-Science and Science 2.0. It evaluates AI-powered computing ecosystems, which are evolving into dataverse platforms and are designed to process large-scale data during research data production. The alignment of these ecosystems with specific FAIR standards is analyzed.Additionally, the discussions within the scope of COAR Metadata Quality working group activities are summarized, not only from the perspective of librarianship and institutional repositories but also from the viewpoint of researchers' potential needs; recommendations are provided for next-generation institutional repositories.
Metadata Quality Science 2.0 Next Generation Institutional Repositories
Bu çalışmada, açık erişim akademik çıktılardan açık veriye doğru evrilen veri-bilgi-bilim üretim alışkanlıklarının kurumsal bilgi deposu kavramına yansımaları incelenirken, açık erişimin savunucusu olan Açık Erişim Bilgi Depoları Konfederasyonu (Confederation of Open Access Repositories - COAR) çatısı altında faaliyet gösteren “Üstveri Kalitesi” Çalışma Grubunun hazırladığı inceleme, araştırma ve analizler doğrultusunda, “Yeni Nesil Kurumsal Bilgi Depoları”nda bulunması gereken nitelikler ortaya konmuştur. Literatüre FAIR ilkeleri olarak geçen bu standartlar çerçevesinde büyük ölçekli ve karmaşık açık verinin ve araştırma çıktılarının nasıl yönetilebileceğinin incelenmesinin ardından, bu ilkelerin uygulanabileceği akademik disiplinlere yönelik veri yönetim sistemleri incelenmiş, olası uygulamalar için örnekler verilmiştir. Bu çerçevede akademik yayın çıktılarının açık erişimle sunulduğu kurumsal bilgi depolarının yanı sıra e-bilim ve Bilim 2.0 gibi kavramlarla araştırma verisinin de depolandığı değişen siber altyapı ihtiyaçları incelenmiş, bu ihtiyaçları karşılayabilecek, özellikle araştırma verisi üretilirken aynı zamanda bu tür büyük ölçekli veriyi işlemeyi öngören ve ‘Dataverse’e evirilen yapay zekâ ile güçlendirilmiş bilişim ekosistemleri değerlendirilerek bunların hangi FAIR standardını karşıladığı analiz edilmiştir. Ayrıca, COAR Üstveri Kalitesi Çalışma Grubunun faaliyetleri kapsamında yürütülen çalışmalarda, yalnızca kütüphanecilik ve kurumsal bilgi depoları açısından değil, araştırmacı perspektifinden doğabilecek olası ihtiyaçlara ilişkin öngörüler de özetlenmiş; bu doğrultuda yeni nesil kurumsal bilgi depoları için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Üstveri Kalitesi Bilim 2.0 Gelecek Nesil Kurumsal Bilgi Depoları
Bu çalışmaya esin kaynağı olan “COAR Üst veri Kalitesi” çalışma grubundaki Kathleen Shearer (COAR), İlkay Holt (COAR), Paul Walk (COAR, DCMI), Jochen Schirrwagen (Bielefeld Üniversitesi, Almanya), Tomoko Kataoka (COAR, Japonya), Paula Moura (UMinho, Portekiz), Sarah L. Shreeves, (Arizona Üniversitesi Kütüphaneleri, ABD), John Huck (Üstveri kütüphanecisi, Alberta Üniversitesi, Kanada) ve Sara Gonzales’e (Galter Sağlık Bilimleri Kütüphanesi, ABD), Ricardo Saraiva, Minho Üniversitesi, Portekiz) değerli görüş ve kaynak paylaşımlarına, ortak çalışma motivasyonlarına ve farklı bakış açılarının katkısına müteşekkir olduğumu belirtmek isterim.
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Açık Erişim, Bilgi Yönetişimi, Politika ve Etik |
| Bölüm | İnceleme Makalesi |
| Yazarlar | |
| Erken Görünüm Tarihi | 24 Haziran 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Haziran 2025 |
| Gönderilme Tarihi | 23 Eylül 2024 |
| Kabul Tarihi | 7 Nisan 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1 |