Yıl 2019, Cilt 6 , Sayı 1, Sayfalar 70 - 88 2019-07-10

Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı

İlyas Kayaokay [1]


İslam tarihinin en üzücü olaylarının başında gelen Kerbelâ, kültür ve edebiyatlara da aks etmiş, Arap, Fars ve Türk sahası edebiyatlarında “maktel” adı verilen bir edebî türün  teşkil etmesine sebep olmuştur. Edebiyatımızda muhtevası maktel-i Hüseyin olan ekseriyeti manzum ve mensur pek çok eser kaleme alınmıştır.

 

            Maktel-i Hüseyin’lerin edebî cihetinin yanında tarihî vesika özelliği de vardır. Bu makalede, tarihî vesika yönü ağır basan, Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at adında bir öğretmenin yazdığı Hazret-i Hüseyin ve Vak‘a-i Dil-Sûz-ı Kerbelâ adlı 22 sayfalık mensur bir Maktel-i Hüseyin’in tanıtımı ve transkripsiyonlu aktarımı yapılacaktır. Eser, 1326 [1910-1911] senesinde İstanbul’da basılmıştır. Eserin bir sene sonra Şehâdet-i Hüseyn İbn-i ‘Alî adıyla muharrir ismi İbrâhîm Vâsıf şeklinde ikinci baskısı yapılmış ve kaynaklarda iki farklı kitap olarak algılanmıştır. Kanaatimizce bir intihal olayından ziyade yazarın adının sehven yanlış yazılması söz konusudur. Bu çalışmayla mensur bir maktel-i Hüseyin metninin literatürde yerini alması ve pek çok eser vermesine rağmen kaynaklarda adı zikredilmeyen Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf’at’a dikkat çekilmesi hedeflenmiştir.
Hz. Hüseyin, Yezid, İbrâhîm Rıf’at, Kerbelâ, Maktel
  • Arslan, Mehmet. - Aksoyak, İsmail Hakkı. “Gelibolu Âlî'nin Kerbela Mersiyelerini Muhtevi Bir Risalesi: Subhatü'l-Abdâl”, Türklük Bilimi Araştırmaları, 2, (1996): 49-67.
  • Arslan, Mehmet. - Erdoğan, Mehtap. Kerbelâ Mersiyeleri, Ankara: Grafiker Yayınları, 2009.
  • Aydın, Haluk. “Remzî'nin Kerbelâ Mersiyesi”, Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13, (2017): 239-254.
  • Azizova, Elnure. Kerbela Vak’ası, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi, 2001.
  • Çağlayan, Bünyamin. Kerbelâ Mersiyeleri, Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi, 1997.
  • Erdoğan, Mehtap. “Sivaslı Şair Ali Şadi ve Kerbelâ Mersiyelerini İhtiva Eden Sirişk-i Matem Adlı Eseri”, Adıyaman Üni. Sosyal Bilimler Dergisi, 2, (2009): 54-72.
  • Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at. Hazret-i Alî (r.a.) Cemel Vak‘ası, İstanbul, 1327 .
  • Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at. Hazret-i Alî ve Mu‘âviye Sıffın Vak‘ası, İstanbul, 1326;.
  • Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at. Hazret-i Hüseyin (r.a.) ve Vak‘a-i Dil-Sûz-ı Kerbelâ, İstanbul, 1326.
  • Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf‘at. Meşâhîr-i Ashâb-ı Güzîn ve Terâcim-i Ahvâl-ı Fukahâ, İstanbul, 1324.
  • Kaya, Bilge. “Muharrem Ayı ve Kerbelâ Mersiyeleri”, Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 33, (2005): 501-519.
  • Kazan, Şevkiye. “Üsküdarlı Osman Şems Efendi ve Kerbelâ Mersiyesi”, (II. Üsküdar Sempozyumu, Üsküdar Belediyesi, İstanbul, 2004)
  • Köksal, Mustafa Asım. Hazreti Hüseyin ve Kerbelâ Faciası, İstanbul: Karaca Yayınevi, 2008.
  • Külekçi, Cahit, “Hilmî-zâde İbrâhîm Rıfat’ın Sa’d B. Ebî Vakkas İsimli Risâlesi”, Hikmet Yurdu, 10/10, (2017): 253-275.
  • Öz, Mustafa. “Kerbelâ”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 25: 271-272. Ankara: TDV Yayınları.
  • Şimşek, Selami. “Bandırmalı Şeyh Yûsuf Nizâmeddin Efendi (ö. 1165/1752) ve Mersiyye-i Şâh-ı Şehîd-i Kerbelâ’sı”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 30, (2006): 65-81
  • Toprak, Seydi Vakkas. “Tarih-i İslâm’dan Parlak Bir Sahife: Alparslan”, (Malazgirt Meydan Muharebesi ve Sultan Alparslan Uluslararası Sempozyumu, Basılmamış Bildiri Metni, 26-28 Nisan, Muş, 2018)
  • Türkoğlu, Serkan. “Türk Edebiyatında Maktel-i Hüseyinler ve Bekâî’nin Kitâb-ı Kerbelâ Mesnevisi”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 58, (2017): 107-128.
  • Yıldız, Alim. (Ed.) Çeşitli Yönleriyle Kerbela 3 Cilt, Sivas, 2010.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8544-2307
Yazar: İlyas Kayaokay (Sorumlu Yazar)
Kurum: MUNZUR ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 10 Temmuz 2019

Bibtex @araştırma makalesi { cesmicihan573462, journal = {Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi}, issn = {2149-5866}, address = {T.C. Bartın Üniversitesi Bartın ve Yöresi Tarih – Kültür Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi}, publisher = {Bartın Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {70 - 88}, doi = {10.30804/cesmicihan.573462}, title = {Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı}, key = {cite}, author = {Kayaokay, İlyas} }
APA Kayaokay, İ . (2019). Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi , 6 (1) , 70-88 . DOI: 10.30804/cesmicihan.573462
MLA Kayaokay, İ . "Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı". Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 6 (2019 ): 70-88 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/cesmicihan/issue/47002/573462>
Chicago Kayaokay, İ . "Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı". Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 6 (2019 ): 70-88
RIS TY - JOUR T1 - Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı AU - İlyas Kayaokay Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.30804/cesmicihan.573462 DO - 10.30804/cesmicihan.573462 T2 - Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 70 EP - 88 VL - 6 IS - 1 SN - 2149-5866- M3 - doi: 10.30804/cesmicihan.573462 UR - https://doi.org/10.30804/cesmicihan.573462 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı %A İlyas Kayaokay %T Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı %D 2019 %J Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi %P 2149-5866- %V 6 %N 1 %R doi: 10.30804/cesmicihan.573462 %U 10.30804/cesmicihan.573462
ISNAD Kayaokay, İlyas . "Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı". Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi 6 / 1 (Temmuz 2019): 70-88 . https://doi.org/10.30804/cesmicihan.573462
AMA Kayaokay İ . Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı. ÇEŞM – İ CİHAN (Tarih – Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi) E – DERGİSİ. 2019; 6(1): 70-88.
Vancouver Kayaokay İ . Mensur Bir Maktel-i Hüseyin: Hilmî-zâde İbrâhîm Rıf'atın "Vak'a-i Dil-sûz-ı Kerbalâ"sı. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi. 2019; 6(1): 88-70.