3-6 Yaş Arası Çocuklarda Ekran Maruziyeti ile Agresif Davranışlar Arasındaki İlişkinin Analizi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 16, 27 - 34, 30.12.2025

Fatma Nazire Kolat , Selin Ayşe Tugen , Sema Nur Karakuş , Seda Saraç

https://doi.org/10.36731/cg.1806406

Öz

Son yıllarda teknolojinin yaygınlaşması çocukların ekran kullanımını etkilemiştir. Bu artış, ekran süresi ve içeriğinin çocukların davranışları ve gelişimleri üzerindeki etkisi konusunda endişeler doğurmuştur. Konu giderek önem kazanmasına rağmen, Türkiye'de okul öncesi çocuklarda ekran süresi ile saldırgan davranışlar arasındaki bağlantıyı inceleyen araştırmalar hala yetersizdir. Bu çalışma, 3-6 yaş arası çocuklarda günlük ekran süresi, cihaz türü ve medya içeriği ile saldırgan davranışlar arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Bulgular, ekran süresi ile saldırganlık arasında istatistiksel olarak anlamlı ancak zayıf bir pozitif korelasyon olduğunu ortaya koymuştur (r = .19, p < .001), bu da ekran kullanımının saldırgan davranışın birincil belirleyicisi olmaktan ziyade katkıda bulunan bir faktör olabileceğini göstermektedir. Kullanılan cihaz türüne göre saldırganlık düzeylerinde anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir (F (2,460) = .569, p > .05). Ancak çocukların maruz kaldıkları içerik türü önemli bir değişken olarak öne çıkmıştır. Eğlence odaklı içeriklere düzenli olarak maruz kalan çocukların saldırganlık puanları, benzer sürelerde eğitici programlar izleyen çocuklara kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Bu çalışma, Türkiye’de erken çocukluk döneminde medya kullanımı ve saldırgan davranışlara ilişkin sınırlı alanyazına ampirik kanıtlar sunarak katkı sağlamaktadır. Bulgular hem ekran süresi hem de içerik kalitesini dikkate alan ikili bir yaklaşımın önemini vurgulamaktadır. Bu doğrultuda, müdahalelerin yalnızca ekran süresini düzenlemeye değil, aynı zamanda bakım verenlerin çocukları yaşa uygun ve eğitici medya içeriklerine yönlendirmelerine yardımcı olmaya odaklanması önerilmektedir. Araştırma ebeveyn raporlarına dayandığı için sonuçlar temkinli bir biçimde yorumlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

saldırgan davranışlar , erken çocukluk , okul öncesi çocuklar , medya içeriği , dijital medya kullanımı

Etik Beyan

Bu araştırma, Helsinki Bildirgesi’nde belirtilen etik ilkelere tamamen uygun olarak yürütülmüştür. İnsan katılımcıları içeren tüm prosedürler, Bahçeşehir Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından onaylanmıştır (Karar No: E-85646034-604.01-104414, Tarih: 30.04.2025).

Destekleyen Kurum

Bahçeşehir Üniversitesi

Teşekkür

Araştırmacılar, çalışmaya gönüllü olarak katılan ve çocuklarının ekran kullanımıyla ilgili değerli bilgiler paylaşan ebeveynlere içten teşekkürlerini sunmaktadır. Ayrıca veri toplama sürecine destek veren erken çocukluk eğitim kurumlarına, kreşlere, anaokullarına ve sosyal medya topluluklarına da teşekkür ederiz.

Analysis Of the Relationship Between Screen Exposure and Aggressive Behaviors In 3–6-Year-Old Children

Öz

In recent years, the increasing prevalence of technology has affected children's screen use. This increase has raised serious concerns about the impact of screen time and content on children's behavior and development. Although the topic is becoming increasingly important, there is still a lack of research in Türkiye examining the link between screen time and aggressive behaviors in preschool children. This study examined the relationship between daily screen time, device type, and media content with aggressive behavior in children aged 3–6 years. The findings revealed a statistically significant but weak positive correlation between screen time and aggression (r = .19, p < .001), indicating that screen use may be a contributing factor rather than a primary determinant of aggressive behavior. No significant differences were observed in aggression levels based on the type of device used (F (2,460) = .569, p > .05). However, the content children consumed emerged as a critical factor. Children who were regularly exposed to entertainment-oriented content demonstrated higher aggression scores compared to those who watched educational programs for a similar duration. This study contributes to the limited body of research in Türkiye by providing empirical evidence on early childhood media use and aggressive behavior. These results highlight the importance of a dual approach that addresses both screen time and content quality. Interventions should therefore focus on helping parents and caregivers not only regulate screen time but also guide children toward age-appropriate and educational media to support healthier behavioral development. As the study is based on parent reports, results should be interpreted with caution.

Anahtar Kelimeler

aggressive behaviors , early childhood; , preschool children , media content , digital media use

Etik Beyan

This research was carried out in complete accordance with the ethical guidelines outlined in the Helsinki Declaration. Every procedure that involved human participants received formal approval from the Bahçeşehir University Committee for Scientific Research and Publication Ethics No: E-85646034-604.01-104414, Date: 30.04.2025

Destekleyen Kurum

Bahçeşehir University

Teşekkür

The researchers which to extend their sincere appreciation towards the parents who willingly chose to participate and shared valuable information regarding their children's screen related practices and usage patterns. We would furthermore like to convey our thanks to the early childhood education institutions, nurseries, kindergartens, and social media communities that supported the data collection process.

Kaynakça

• Akhmedova, S. R. (2025). The effects of stress and pressure on children's mental health. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14706309
• Anderson, C. A., & Bushman, B. J. (2002). Human aggression. Annual Review of Psychology, 53, 27. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135231
• Anderson, C. A., & Bushman, B. J. (2018). Media violence and the general aggression model. Journal of Social Issues, 74(2), 386–4. https://doi.org/10.1111/josi.12275
• Bandura, A., Ross, D., & Ross, S. A. (1961). Transmission of aggression through imitation of aggressive models. Journal of Abnormal & Social Psychology, 63(3), 575–582. https://doi.org/10.1037/h0045925
• Barker, M., & Petley, J. (2020). Algorithmic culture and children’s digital media use. Journal of Children and Media, 14(4), 457–472. https://doi.org/10.1080/17482798.2020.1739942
• Bender, P. K., Plante, C., & Gentile, D. A. (2017). The effects of violent media content on aggression. Current Opinion in Psychology, 19, 104-108. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2017.04.003
• Bozkuş, O. (2021). Şiddet İçerikli Video Oyunları ve Saldırganlık İlişkisinin Gözden Geçirilmesi [A review of the relationship between violent video games and aggression]. Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 2(3), 75–99. https://doi.org/10.51503/gpd.791346
• Carnagey, N. L., Anderson, C. A., & Bushman, B. J. (2007). The effect of video game violence on physiological desensitization to real-life violence. Journal of Experimental Social Psychology, 43(3), 489–496. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2006.05.003
• Çelik, E., Özer, Y., ve Özcan, S. (2021). Okul öncesi çocukların ekran kullanım sürelerinin ebeveyn ekran kullanım alışkanlıkları ve aile işlevleri ile ilişkisi [Screen time of preschool children in relation to their parents screen usage habits and family functions]. Çukurova Tıp Dergisi [Çukurova Medical Journal], 46(1), 343– 351. https://doi.org/10.17826/cumj.780582
• Çorapçı, F., Aksan, N., Arslan-Yalçın, D., ve Yağmurlu, B. (2010). Okul öncesi dönemde duygusal, davranışsal ve sosyal uyum taraması: Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30 Ölçeği. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17(2), 63-74.
• Domoff, S. E., Radesky, J. S., Harrison, K., Riley, H., Lumeng, J. C., & Miller, A. L. (2019). A naturalistic study of child and family screen media and mobile device use. Journal of Child and Family Studies, 28(1), 401–410. https://doi.org/10.1007/s10826-018-1275-1
• Gentile, D. A., Coyne, S., & Walsh, D. A. (2010). Media violence, physical aggression, and relational aggression in school age children: A short-term longitudinal study. Aggressive Behavior, 37(2), 193–206. https://doi.org/10.1002/ab.20380
• Gökçe, A. (2021). 0-7 Yaş Arası Çocuklarda Mobil Ekran Maruziyetinin Değerlendirilmesi [Evaluation of Mobile Screen Exposure in Children Between the Age of 0-7]. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi [Ankara Education and Research Hospital Medical Journal], 54(2), 188 193. https://doi.org/10.20492/aeahtd.543807
• Gökçen, A. (2023). Çocukların ekran kullanım özellikleri, dijital oyun bağımlılık eğilimleri, sosyal yetkinlik ve davranış durumları ve ebeveyn rehberlik stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Examining the relationship between children's screen use characteristics, digital game addiction tendencies, social competence and behavior statuses, and parental guidance strategies]. (Master's thesis). Pamukkale Üniversitesi [Pamukkale University], Denizli, Türkiye.
• Hill, D., Ameenuddin, N., Chassiakos, Y. R., Cross, C., Hutchinson, J., Levine, A., Boyd, R., Mendelson, R., Moreno, M., & Swanson, W. S. (2016). Media and young minds. Pediatrics, 138(5). https://doi.org/10.1542/peds.2016-2591
• Koyuncuoğlu, D., & Akaroğlu, G. (2023). 4-6 Yaş Çocukların Ekran Kullanım Alışkanlıkları İle Öz Düzenleme Becerileri Arasındaki İlişki [Correlation between screen use habits and self- regulation skills in children aged 4 to 6 years]. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi [ODÜ Journal of Social Sciences Research]. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1172837
• LaFreniere, P. J., & Dumas, J. E. (1996). Social competence and behavior evaluation in children ages 3 to 6 years: The short form (SCBE–30). Psychological Assessment, 8(4), 369–377. https://doi.org/10.1037/1040-3590.8.4.369
• McArthur, B. A., Volkova, V., Tomopoulos, S., & Madigan, S. (2022). Global prevalence of meeting screen time guidelines among children 5 years and younger. JAMA Pediatrics, 176(4), 373. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2021.6386
• Moreno, M. A., Binger, K., Zhao, Q., Eickhoff, J., Minich, M., & Uhls, Y. T. (2022). Adolescent use of digital technology and media: A latent class analysis. JMIR Pediatrics and Parenting, 5(2), e35540. https://doi.org/10.2196/35540
• Öztürk, G., & Yılmaz, D. (2023). Okul Öncesi - Yaş Arası Çocukların Medya Kullanımı ve Bunun Sosyal ve Saldırgan Davranışlarıyla İlişkisi [Investigation of the relationship between children’s time spent on media use and their prosocial and aggressive behaviors]. Kafkas Üniversitesi [Kafka University] Journal of the Faculty of Education, 14(1), 57–71. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.1374809
• Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2019). Violent video game engagement is not associated with adolescents’ aggressive behaviour: Evidence from a registered report. Royal Society Open Science, 6(2), 171474. https://doi.org/10.1098/rsos.171474
• Sahib, A. M., Mahdi, A., Hasan, A. M. A., & Makki, A. (2025). Outcome of overuse smartphones on psychosocial status in early aged children (3–6 years). Journal of Neonatal Surgery, 14(17s), 633–643.
• Tamana, S. K., Ezeugwu, V., Chikuma, J., Lefebvre, D. L., Azad, M. B., Moraes, T. J., ... & Mandhane, P. J. (2019). Screen-time is associated with inattention problems in preschoolers: Results from the Child birth cohort study. PloS one, 14(4), e0213995. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0213995
• Tezol, O., Yildiz, D., Yalcin, S., Oflu, A., Nergiz, M. E., Caylan, N., Cıcek, S., & Ozdemır, D. F. (2022). Excessive screen time and lower psychosocial well-being among preschool children. Archives de Pédiatrie, 29(1), 61-66. https://doi.org/10.1016/j.arcped.2021.10.003
• Thomas, S., Marykutty, K. M., Vijayakumar, M., Thomas, A., Gilbert, A. R., & Jose, C. M. (2025). Medya kaynaklı stresin nöroimmünolojik etkisi: İltihap ve beyin-bağışıklık sistemi etkileşimini yeniden düşünmek. Psikiyatri Sınırları, 16, 1652541. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1652541
• Vasconcellos, R. P., Sanders, T., Lonsdale, C., Parker, P., Conigrave, J., Tang, S., ... & Noetel, M. (2025). Electronic screen use and children’s socioemotional problems: A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies. Psychological bulletin, 151(5), 513. https://doi.org/10.1037/bul0000468
• Vasconcellos, R. P., Sanders, T., Lonsdale, C., Parker, P., Conigrave, J., Tang, S., ... & Noetel, M. (2025). Electronic screen use and children’s socioemotional problems: A systematic review and meta-analysis of longitudinal studies. Psychological bulletin, 151(5), 513. https://doi.org/10.1037/bul0000468
• Yalçin, S. S., Tezol, Ö., Çaylan, N., Erat Nergiz, M., Yıldız, D., Çiçek, Ş., & Oflu, A. (2021). Evaluation of problematic screen exposure in pre-schoolers using a unique tool called “seven-in-seven screen exposure questionnaire”: Cross-sectional study. BMC Pediatrics, 21(472), 1–11. https://doi.org/10.1186/s12887-021-02939-y
• Zhao, Y., Paulus, M. P., & Potenza, M. N. (2023). Brain structural co-development is associated with internalizing symptoms two years later in the ABCD cohort. Journal of Behavioral Addictions, 12(1), 80–93. https://doi.org/10.1556/2006.2023.00006
• Zink, J., Belcher, B. R., Imm, K., & Leventhal, A. M. (2020). The relationship between screen-based sedentary behaviors and symptoms of depression and anxiety in youth: A systematic review of moderating variables. BMC Public Health, 20(1), 472. https://doi.org/10.1186/s12889-020-08572-1