ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN AKADEMİK ÖZ-YETERLİK DÜZEYLERİ İLE KENDİ BAŞARI ALGILARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Amaç: Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin akademik öz-yeterlik düzeyleri ile başarı yönelimleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu değişkenlerin bazı sosyodemografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Yöntem: Nicel araştırma yaklaşımına dayalı, kesitsel ve ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen araştırmanın çalışma grubunu, 2025–2026 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Batman ilindeki dört ortaokulda öğrenim gören 10–14 yaş aralığındaki 440 öğrenci oluşturmuştur. Veriler kişisel bilgi formu, akademik öz-yeterliğe ilişkin ölçüm aracı ve 2×2 Başarı Yönelimleri Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin akademik öz-yeterlik ve başarı yönelimi puanlarının cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, ebeveyn eğitim durumu, aile gelir düzeyi ve evde kendine ait çalışma alanının bulunması gibi bazı sosyodemografik özelliklere göre farklılaştığı belirlenmiştir. Okul türüne göre ise anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Akademik öz-yeterlik toplam puanı ile öğrenme-yaklaşma, öğrenme-kaçınma, performans-yaklaşma ve performans-kaçınma yönelimleri arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Akademik öz-yeterlikle en güçlü ilişkinin öğrenme-yaklaşma yönelimiyle olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar: Araştırma sonuçları, ortaokul öğrencilerinin akademik öz-yeterliklerinin başarı yönelimleriyle yakından ilişkili olduğunu ve bu yapıların bireysel, ailesel ve çevresel özelliklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Öğrencilerin akademik öz-yeterliklerini ve öğrenme odaklı başarı yönelimlerini güçlendirmeye yönelik okul ve aile temelli destekleyici uygulamaların geliştirilmesi önerilmektedir.

Supporting Institution

yok

Ethical Statement

Etik açıdan herhangi bir Sorun yoktur. Etik kurul beyan formu yüklenmiştir.

Thanks

Katılımcılara teşekkür ediyorum

AN EXAMINATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN MIDDLE SCHOOL STUDENTS’ LEVELS OF ACADEMIC SELF-EFFICACY AND THEIR ATTITUDES TOWARD ACHIEVEMENT

Abstract

Aim: The purpose of this study is to determine the relationship between middle school students’ levels of academic self-efficacy and their achievement orientations, and to examine whether these variables differ according to certain sociodemographic characteristics. Methods: Conducted using a quantitative research approach within a cross-sectional and correlational survey model, the study sample consisted of 440 students aged 10–14 enrolled in four middle schools in Batman Province during the spring semester of the 2025–2026 academic year. Data were collected using a personal information form, an academic self-efficacy measurement tool, and the 2×2 Achievement Orientations Scale. Descriptive statistics, the t-test for independent samples, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis were used to analyze the data. Results: It was determined that students’ academic self-efficacy and achievement orientation scores differed according to certain sociodemographic characteristics, such as gender, age, grade level, parental education level, family income level, and the availability of a dedicated study space at home. No significant differences were found based on school type. Positive and significant relationships were found between the total academic self-efficacy score and the learning-approach, learning-avoidance, performance-approach, and performance-avoidance orientations. The strongest relationship with academic self-efficacy was found to be with the learning-approach orientation. Conclusion: The findings of this study indicate that middle school students’ academic self-efficacy is closely related to their achievement orientations and that these constructs should be evaluated in conjunction with individual, family, and environmental characteristics. It is recommended that school- and family-based supportive interventions be developed to strengthen students’ academic self-efficacy and learning-oriented achievement orientations.

Keywords

• Academic self-efficacy
• achievement orientations
• middle school students

Supporting Institution

none

Ethical Statement

There are no ethical issues. The ethics committee declaration form has been uploaded.

Thanks

I would like to thank the participants

References

1. Akın, A. (2006). 2X2 Başarı Yönelimleri Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 1−13.
2. Altun, F. & Yazıcı, H. (2013). Ergenlerin benlik algılarının yordayıcıları olarak: Akademik öz-yeterlik inancı ve akademik başarı. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(1), 145-156.
3. Altunkaya, H. (2018). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin okur özyeterlikleri ile okuduklarını anlama becerileri arasındaki ilişki. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(1), 202–219. https://doi.org/10.16916/aded.368192
4. Arslan, A., & Ağlar, C. (2024). Lise öğrencilerinin başarı amaç yönelimleri ile İngilizce dil becerilerine yönelik öz-yeterliklerinin incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(3), 678–693. https://doi.org/10.30703/cije.1416778
5. Artino Jr., A. R. (2012). Academic self-efficacy: from educational theory to instructional practice. Perspectives on Medical Education, 1(1), 76-85.
6. Aydın, B., Yazıcı, H. & Altun, F. (2018). Yatılı Bölge Ortaokullarında Okuyan Öğrencilerde Kaygı, Yalnızlık, Öz-Yeterlik ve Akademik Başarı Arasındaki İlişkiler. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(26), 327-348.
7. Bong, M. (2009). Age-related differences in achievement goal differentiation. Journal of Educational Psychology, 101(4), 879–896. https://doi. org/10.1037/a0015945
8. Bozdağ, Ş. & Aktan, S. (2024). A research on academic self-perception and academic achievement of secondary school students. The Literacy Trek, 10(2), 180-212.

9. Buldur, S. (2014). The investigation of the relationship between the students’ perceptions about the classroom assessment environment and their achievement-goal orientations: Gender perspective. Education and Science, 39(176), 213–225. https://doi.org/10.15390/EB.2014.3730
10. Erdem-Keklik, D., & Keklik, İ. (2014). High school students’ achievement goals: Assessing gender, grade level and parental education. Çukurova University Faculty of Education Journal, 43(1), 63–73. https://doi.org/10.14812/cufej.2014.005
11. Genç, G. A., & Göksu, V. (2019). Lise Öğrencilerinin Başarı Hedef Yönelimleri İle Fizik Öğrenmeye Yönelik Akademik Motivasyonlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(44), 307-331.
12. Hacıömeroğlu, G., & Elmalı, Ö. (2021). Ortaokul öğrencilerinin matematik öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 9(17), 353–379. https://doi.org/10.18009/jcer.866760 Huang, C. (2016). Achievement goals and self-efficacy: A meta-analysis. Educational Research Review, 19, 119–137. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2016.07.002
13. Kandemir, M., & Özbay, Y. (2012). Akademik Özyeterlik Ölçeği (AÖYÖ): Geçerlik güvenirlik çalışması. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 201–214.
14. Karademir, Ç. A., & Yalçın, B. (2024). Ortaokul Öğrencilerinin Matematik Öz Yeterlik Kaynaklarının İncelenmesi. The Journal Of Academic Social Science Studies, (76), 383-396.
15. Karaarslan, G., & Sungur, S. (2011). Elementary students’ self-efficacy beliefs in science: Role of grade level, gender, and socio-economic status. Science Education International, 22(1), 72–79.
16. King, R. B., Wang, F., Leung, S. O., & Elliot, A. J. (2024). Socio-economic status, mastery-approach goals and learning-related outcomes: Mediation and moderation. British Journal of Educational Psychology, 94(2), 499–517.
17. Koca, F. & Dadandı, İ. (2019). Akademik Öz-Yeterlik ile Akademik Başarı Arasındaki İlişkide Sınav Kaygısı ve Akademik Motivasyonun Aracı Rolü. İlköğretim Online, 18(1), 241-252.
18. Koç, C., & Arslan, A. (2017). Ortaokul öğrencilerinin akademik öz yeterlik algıları ve okuma stratejileri bilişüstü farkındalıkları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 745–778. https://doi.org/10.23891/efdyyu.2017.29
19. Kösterioğlu, İ., Çelen, Ü., Kösterioğlu, M. A., & Ahıska, R. (2019). Success purpose tendencies of high school studentsLise öğrencilerinin başarı amaç yönelimleri. Journal of Human Sciences, 16(2), 662-678.
20. Liem, G. A. D., Lau, S., & Nie, Y. (2008). The role of self-efficacy, task value, and achievement goals in predicting learning strategies, task disengagement, peer relationship, and achievement outcome. Contemporary Educational Psychology, 33(4), 486–512. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2007.08.001
21. Middleton, M. J., Kaplan, A., & Midgley, C. (2004). The change in middle school students’ achievement goals in mathematics over time. Social Psychology of Education, 7(3), 289–311. https://doi.org/10.1023/B:SPOE.0000037484.86850.fa
22. Reçber, Ş., Işıksal, M., & Koç, Y. (2018). Investigating self-efficacy, anxiety, attitudes and mathematics achievement regarding gender and school type. Anales de Psicología, 34(1), 41–51. https://doi.org/10.6018/analesps.34.1.229571
23. Ren, X., Jing, B., Li, H., & Wu, C. (2022). The impact of perceived teacher support on Chinese junior high school students’ academic self-efficacy: The mediating roles of achievement goals and academic emotions. Frontiers in Psychology, 13, 1028722. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1028722
24. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th Еd.). Published online. Theis, D., & Fischer, N. (2017). Sex differences in the development of achievement goals in middle school. Learning and Individual Differences, 57, 170–177. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2017.05.006
25. Yilmaz Soylu, M., Zeleny, M. G., Zhao, R., Bruning, R. H., Dempsey, M. S., & Kauffman, D. F. (2017). Secondary students' writing achievement goals: Assessing the mediating effects of mastery and performance goals on writing self-efficacy, affect, and writing achievement. Frontiers in Psychology, 8, 1406. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01406